Nieuws

Communiceren met de buitenwereld terwijl je droomt? Dat blijkt zowaar te kunnen

Onderzoekers zijn erin geslaagd dromers simpele rekensommetjes (8-6) te laten oplossen en eenvoudige ja/nee-vragen te laten beantwoorden. Blijkbaar zijn tijdens de droomslaap niet alle delen van het brein tegelijkertijd in slaap. Dat schrijft een team van wetenschappers uit Nederland, Amerika, Duitsland en Frankrijk in het tijdschrift Current Biology.

Man die een polysomnografisch onderzoek ondergaat.  Beeld Science Photo Library
Man die een polysomnografisch onderzoek ondergaat.Beeld Science Photo Library

De vier teams probeerden contact te leggen met 36 proefpersonen tijdens een lucide droom. In zo’n droom is de proefpersoon zich ervan bewust dat hij droomt. Van de 150 pogingen slaagden er 62. Genoeg om aan te tonen dat er wederzijdse communicatie mogelijk is tijdens de rem-slaap, aldus neurowetenschapper Martin Dresler van het onderzoeksinstituut Donders van de Radboud Universiteit in Nijmegen, waar het Nederlandse deel van de studie plaatsvond.

Dat je een lucide dromer vooraf een opdracht mee kon geven die hij tijdens de droom moest uitvoeren, werd zo’n veertig jaar geleden al aangetoond. Nu blijkt voor het eerst dat lucide dromers ook informatie kunnen ontvangen tijdens de droom en dat ze zich die – ook na het ontwaken – nog kunnen herinneren.

Communiceren met dromers is belangrijk om te achterhalen wat en waarover we precies dromen, vertelt Dresler. ‘Nu vragen we dat achteraf. Maar dan vraag je in feite naar een herinnering, en die is onbetrouwbaar. Je wilt uiteindelijk real-time horen wat dromende mensen meemaken.’

Oefenen met uitdagingen in het leven

Dresler verwacht dat de inhoud van onze dromen licht kan werpen op de vraag waarom we dat doen. ‘We denken tegenwoordig dat dromen een biologische functie heeft. Een droom is een veilige, maar heel realistische manier om te oefenen met verschillende uitdagingen in het leven. Hoe te dealen met je relaties? Hoe te vluchten voor die gevaarlijke wolf? Dromen gaan altijd over sociale interacties en gevaarlijke situaties. Maar we dromen nooit van de pc waar we soms wel tien uur per dag achter zitten.’

De lucide dromers in de studie gaven antwoord met behulp van oogbewegingen die vooraf waren afgesproken. Want praten terwijl je droomt is niet mogelijk, tijdens de remslaap zijn alle spieren verlamd, op de oogspieren na.

Als de vragen het brein van de dromers bereikten, werden ze onderdeel van de droom. Een Nederlandse proefpersoon droomde dat ze in de auto zat. Toen er een vraag aan haar werd gesteld tijdens die droom, dacht ze dat de stem uit de autoradio kwam.

‘Prachtige studie’, vindt de Belgische neuroloog Steven Laureys, die de hersenen bestudeert van patiënten met ernstige bewustzijnsstoornissen, zoals het locked-in-syndroom. ‘Dit biedt nieuwe inzichten. We kijken vaak zwart-wit naar het brein. Je bent wakker of je slaapt. Je bent in lichte slaap of diepe slaap of in rem-slaap. Maar zo werkt het blijkbaar niet. Het ene hersengebied kan in lichte slaap zijn, terwijl een ander deel van het brein in diepe slaap is. Denk ook aan dolfijnen, die tijdens de slaap blijven zwemmen en ademhalen.’

Venster op emotioneel welzijn

Laureys is blij dat het onderzoek naar droomslaap uit het verdomhoekje komt. ‘Droomslaap is een groot mysterie. Het biedt een venster op ons emotioneel welzijn'.

Lucide dromers zijn vrij zeldzaam en lucide dromen opwekken is lastig, zeker in een laboratorium. Lange tijd werd getwijfeld of het fenomeen wel echt bestond.

De onderzoekers hopen dat het communiceren met dromers – in de verre toekomst – kan worden gebruikt om mensen met extreme nachtmerries te behandelen. Bijvoorbeeld door in een droom te oefenen met ander gedrag.

Meer over