Analyse

China laat een robotwagentje op Mars landen, als tweede land ter wereld

China zette zaterdagnacht als tweede land – na de VS – een functionerend robotwagentje op onze buurplaneet Mars, meldden Chinese staatsmedia. Vier vragen over marsrobot Zhurong en dit nieuwe, historische moment in de ruimtevaartgeschiedenis.

Mars, vanaf de grond gefotografeerd door de Amerikaanse marswagen Perseverance. Beeld AFP
Mars, vanaf de grond gefotografeerd door de Amerikaanse marswagen Perseverance.Beeld AFP

Er rijden toch al meerdere Marswagens rond op onze buurplaneet? Wat maakt deze dan zo bijzonder?

De Sovjet-Unie, Europa, het Verenigd Koninkrijk – de lijst met landen die faalden in hun poging landers op het oppervlak van onze buurplaneet te zetten, is aanmerkelijk langer dan de lijst met successen. Alleen de Verenigde Staten slaagden er tot nog toe in om een robot over het oppervlak van een andere planeet te laten rijden. Althans: als je de Russische lander niet meetelt die enkele seconden na de landing het leven liet.

China werd met marsrobot Zhurong zaterdagnacht de tweede. ‘Dit is een enorme sprong voor China. Ze doen in één poging waar Nasa bij elkaar decennia over deed’, zei planeetwetenschapper Roberto Orosei daarover tegen vakblad Nature. '

Waarom is Mars zo fascinerend? In onze wetenschapspodcast bespreken we het met journalist George van Hal en astrobioloog Inge Loes ten Kate.

Hoe gaat zo’n landing in z’n werk?

Waar de Verenigde Staten het bij de landing van hun marswagen Perseverance eerder dit jaar bijzonder spectaculair aanpakten, met moderne snufjes als een zwevende takelwagen die de robot zachtjes op de marsgrond liet zakken, en dat geheel zelfs filmden in onvervalst HD, grijpt China terug op een ouderwetser maar meer beproefd concept: parachutes en remraketten.

Het eerste afremmen, nadat de wagen met zo’n 14 duizend kilometer per uur de ijle atmosfeer rond Mars is binnen geraasd, gebeurt met de parachutes. Daarna moeten de remraketten dichter boven het oppervlak de vaart eruit halen. Om ervoor te zorgen dat de robot veilig op de woestijnvlakte ploft, en niet per abuis bijvoorbeeld half op een groot rotsblok belandt, begeleidt een geautomatiseerd obstakelontwijkprogramma het laatste stuk van de afdaling.

Of China het succes of mislukken van de missie direct bekendmaakt, was vooraf nog even afwachten. In tegenstelling tot concurrent Nasa, die van elke missie een spektakel maakt vol gelikte filmpjes en livestreams uit de controlekamer, verlopen Chinese ruimtemissies vaak in opvallende mediastilte. Ook het geplande landingsmoment kwam niet via officiële overheidskanalen, maar via (betrouwbare) geruchten naar buiten.

Bezoekers bekijken een schaalmodel van Zhurong in het Nationale Museum.  Beeld AP
Bezoekers bekijken een schaalmodel van Zhurong in het Nationale Museum.Beeld AP

Wat gaat Zhurong eigenlijk doen op Mars?

Hoewel deze missie vooral moet aantonen dat China het kan, een wagentje op Mars zetten, is er wel degelijk ook wetenschappelijke interesse in wat Zhurong daar zoal gaat uitspoken. Onderzoekers zien in onze buurplaneet een enigszins vervormd spiegelbeeld van de aarde. Maar waar de aarde een natte planeet is die krioelt van het leven, is Mars een dorre woestijnwereld. De vraag is: waarom?

Al langer bestaat het idee dat Mars miljarden jaren geleden óók een blauwe, natte planeet was waarop ooit leven heeft kunnen bestaan. Daarom zal Zhurong, net als de meeste Marsmissies, vooral de grond afstruinen in de hoop ergens bewijzen te vinden voor ondergronds water, een basisingrediënt voor (voormalig) Martiaans leven. In totaal moet de wagen minimaal negentig dagen rondrijden, in een gebied waar de Amerikaanse robots nog niet zijn geweest.

Wat betekent deze missie voor de Chinese ruimtevaart?

Een landing zonder spreekwoordelijke kleerscheuren zou het volgende succesverhaal zijn in een indrukwekkende reeks voor China. Het land ontwikkelde onder meer een zeer succesvol maanprogramma dat afgelopen december nog maangruis afleverde op aarde en met Yutu-2 een functionerend robotwagentje op de achterzijde van de maan heeft staan.

Eind april lanceerde China bovendien de eerste module van een eigen ruimtestation, een tegenhanger van het internationale ruimtestation ISS. Later dit jaar arriveert de eerste bemanning. Uiteindelijk moet bij dat station ook een nieuwe ruimtetelescoop komen, naar voorbeeld van de Hubble-telescoop van Nasa en Esa, die de mensheid al ruim drie decennia betovert met majestueuze beelden uit de diepe kosmos.

En dan heeft het land ook nog eens zijn blik laten vallen op een onbemande reis naar de sterren. Over een jaar of drie, vier, moeten twee sondes in de voetsporen treden van de Amerikaanse Voyager 1 en 2 uit de jaren zeventig, de enige door mensen gebouwde apparaten die de grenzen van het zonnestelsel hebben verlaten. Overigens denken ook de VS na over zo’n nieuwe interstellaire missie.

De succesvolle landing op Mars verstevigt de positie van China als belangrijkste ruimte-uitdager van de VS verder. Overigens maken sommige experts zich zorgen dat de successen, en de keus van bijvoorbeeld Rusland om samen met China aan een maanbasis te werken, een kosmische Koude Oorlog kunnen ontketenen, met nieuwe lijnen tussen Oost en West.

Meer over