Britten staken bemiddeling met buitenlandse wensouders na rel rond echtpaar uit Hoofddorp 'Nederland middeleeuws met draagmoederschap'

De Britse vereniging COTS staakt haar bemiddeling tussen draagmoeders en buitenlandse wensouders. Aanleiding is de abortus van een Britse draagmoeder die was ingehuurd door het kinderloze echtpaar Peters uit Hoofddorp....

Van onze verslaggeefster

Corine de Vries

AMSTERDAM

Dat is absoluut niet waar, zegt gynaecoloog S. Dermout, verbonden aan ziekenhuis de Heel in Zaandam. Zij doet onderzoek naar de gevolgen van draagmoederschap. 'Nederland gaat juist heel zorgvuldig om met draagmoederschap. Na een aantal verkeerd gelopen commerciële activiteiten is commercieel draagmoederschap verboden. Terecht, naar mijn mening, want het vraagt om wantoestanden.'

Advocaat mr. H. Bos-Hagens, die betrokkenen bij draagmoederschap adviseert, vindt in tegenstelling tot Dermout het verbod op commercieel draagmoederschap niet terecht. 'Een draagmoeder verleent een dienst waarvoor ze best betaald mag worden. Zwangerschap is een slijtageslag, waaraan een aantal risico's verbonden is.'

Bos-Hagens is echter huiverig voor bemiddelingsbureaus, zoals COTS in Groot-Brittannië. 'Ouders zijn vaak zo wanhopig, dat ze bereid zijn hoge prijzen te betalen voor de bemiddeling. Je moet heel zorgvuldig omgaan met draagmoederschap.'

Of Nederlandse wensouders vaker uitwijken naar het buitenland weet Kim Cotton van de vereniging Childlessness Overcome Through Surrogacy (COTS) niet. Clemens en Sonja Peters zijn de eerste Nederlanders voor wie zij heeft bemiddeld. 'Wij hebben draagmoeders geleverd voor in totaal twaalf buitenlandse echtparen. Die kinderen lopen nu rond in Frankrijk, Duitsland, Italië en Australië.'

Volgens Bos-Hagens zijn draagmoeders in Nederland over het algemeen familie of vrienden van de wensouders. Wanneer de betrokken partijen bij haar langskomen voor advies, raadt Bos-Hagen hen aan een contract af te sluiten. 'Het voordeel daarvan is dat mensen gedwongen worden er goed over na te denken. En mochten er achteraf problemen komen, dan weet je in ieder geval wat de afspraken waren.' Bos-Hagens heeft twee keer meegemaakt dat de draagmoeder in spe zich uiteindelijk toch terugtrok. 'Die hadden toegezegd omdat ze geen nee durfden te zeggen, vanwege de emotionele druk die op hen werd uitgeoefend.'

Wensouders die een kind van een draagmoeder willen adopteren, moeten daar toestemming voor krijgen van de Raad voor de Kinderbescherming. In het verleden was adoptie alleen mogelijk als de biologische moeder niet in staat was voor het kind te zorgen. Dat was bij draagmoeders meestal niet het geval. De Hoge Raad heeft een aantal jaar geleden echter vastgesteld dat het feit dat een moeder haar kind niet wíl opvoeden, hetzelfde is als een kind niet kúnnen opvoeden.

Het komt ook voor dat een draagmoeder geen afstand wil doen van het kind. Zeker als het haar eigen kind is, zal een rechter niet gauw het kind aan de wensouders toewijzen, zegt Bos-Hagens.

Bos-Hagens denkt niet dat een rechter bij een eiceldonatie diezelfde beslissing neemt. 'Dan is het kind immers honderd procent van de wensouders.'

Bos-Hagens en Dermout hebben geen exacte cijfers hoe vaak in Nederland ouders een kind krijgen met hulp van een draagmoeder. Volgens Bos-Hagens is het geen nieuw fenomeen. 'Iemand krijgt een kind voor een ander, maar er wordt valse aangifte gedaan. Dat is strafbaar, maar ik ben ervan overtuigd dat het gebeurt. Zoiets kun je nauwelijks achterhalen.'

Tot voor kort was draagmoederschap via invitrofertilisatie - waarbij zowel de eicel als het sperma afkomstig zijn van de wensouders - in Nederland verboden. Minister Borst van Volksgezondheid heeft begin dit jaar bepaald dat draagmoederschap via eiceldonatie ook moet kunnen. Zij heeft echter als voorwaarde gesteld dat er een landelijk protocol moet komen.

Gynaecoloog Dermout is deze maand begonnen met een promotie-onderzoek bij tien tot vijftien wensouders en niet-commerciële draagmoeders, in het Academisch Ziekenhuis Utrecht. Aan de hand van de resultaten zullen de richtlijnen voor het protocol worden opgesteld dan wel worden bijgeschaafd. Dermout gaat de medische, psychologische en juridische gevolgen van het draagmoederschap via IVF-eiceldonaties onderzoeken.

In Nederland wordt het inschakelen van een draagmoeder via IVF-eiceldonaties vooral overwogen om medische redenen.

Bij IVF-eiceldonaties is het erfelijk materiaal van het kind honderd procent van de wensouders. De kans dat een draagmoeder zich emotioneel zo bindt aan het kind dat ze geen afstand kan doen, is dan kleiner, verwacht advocaat Bos-Hagens. 'Ook zullen wensouders een gehandicapt kind dan waarschijnlijk eerder accepteren, omdat het hun eigen genetisch materiaal is.'

Meer over