NieuwsAtlantische Oceaan

Brits onderzoek verontrustend: ‘Veel meer microplastics in Atlantische Oceaan dan gedacht’

In de Atlantische Oceaan zweven veel meer minuscule plastic deeltjes dan tot nu toe werd aangenomen, blijkt uit nieuw onderzoek. De bevindingen zouden verklaren waar het plastic is gebleven dat de afgelopen decennia in zee terechtkwam en vervolgens ‘verdween’.

Afval in de Grote OceaanBeeld EPA

Wetenschappers stonden lang voor een raadsel: er was geen balans tussen de hoeveelheid plastic die onderzoekers in zee aantroffen op het wateroppervlak en de hoeveelheid plastic afval die naar zee ging. De geschatte hoeveelheden plastic die sinds de jaren vijftig in zee zijn beland waren veel groter dan de hoeveelheden die in zee werden waargenomen. Verreweg het meeste plastic leek te verdwijnen en wetenschappers vroegen zich af waar het blijft. Spoelt het aan op kusten? Zakt het naar de bodem nadat het in kleine stukjes uiteen is gevallen? Worden kleine stukjes opgegeten door zeedieren?

Onderzoekers van het Britse National Oceanography Centre schrijven deze week in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Communications dat ze de oplossing hebben gevonden. Ze vonden zo veel microplastics in de Atlantische Oceaan dat de totale hoeveelheid plastic volgens hen in evenwicht moet zijn met de schattingen over de ‘invoer’ in de oceaan. Misschien zelfs groter. ‘Er is geen ontbrekende plasticvoorraad in de oceaan’, zegt onderzoeker Katsiaryna Pabortsava. ‘Wij zagen dat veel plastic zich onder het zeeoppervlak bevindt. Het lijkt erop dat er veel meer plastic in de oceaan is dan eerder gedacht. Eerdere schattingen van de plasticvervuiling schoten tekort.’

‘Verontrustende studie’

Met hun ‘verontrustende studie’ hebben de onderzoekers het raadsel van het ontbrekende plastic opgelost, bevestigt voormalig hoogleraar Hans van Weenen. ‘Microplastics blijken een substantiële bijdrage te leveren aan de last die de Atlantische Oceaan draagt. Plastics worden door fragmentatie steeds kleiner en zakken langzaam naar de bodem. Dit gebeurt kennelijk op grote schaal.’ Daarbij komt dat veel bewust geproduceerde microplastics, zoals microbeads in cosmetica en verzorgingsartikelen, in zee terecht komen. Plasticvervuiling blijkt niet alleen te worden aangevoerd vanaf land en via rivieren, maar ook door de lucht. Microplastics trekken schadelijke stoffen aan die samen met het plastic door zoöplankton en ander zeeleven kunnen worden opgenomen, en mogelijk de menselijke voedselketen kunnen bereiken.

Beeld Imageselect

Het verschil met eerdere studies, zegt Pabortsava, is dat zij onderzoek deed op grotere diepte (tot 200 meter) en keek naar erg kleine deeltjes (tussen 30 en 650 micrometer – een micrometer is een miljoenste meter). De meeste onderzoeken richtten zich tot nu toe op het zeeoppervlak en op grotere stukken plastic. Pabortsava en haar collega Richard Lampitt namen een groot aantal watermonsters tijdens een oversteek van Engeland naar de Falkland-eilanden bij Argentinië. Ze keken naar drie veel geproduceerde plastics: polyetheen, polypropeen en polystyreen.

Grote hoeveelheid klein plastic

Ze schatten dat de eerste laag van 200 meter onder het wateroppervlak van de Atlantische Oceaan tussen de 12- en 21 miljoen ton van deze drie polymeren bevat in de vorm van microplastics. ‘De grote hoeveelheden kleine plastic deeltjes die zich volgens ons in de bovenste 200 meter van de Atlantische Oceaan bevinden, zijn onthutsend, omdat dit deel van de zee slechts 5,3 procent van de hele Atlantische Oceaan omvat en omdat 44 procent van andere soorten plastic en nanoplastics buiten beschouwing blijven’, schrijven de auteurs.

De hoeveelheid plastic afval die de afgelopen 65 jaar in de Atlantische Oceaan is gekomen schatten de onderzoekers tussen de 17- en 47 miljoen ton. De totale hoeveelheid plastic in deze oceaan moet volgens de auteurs minstens in dezelfde orde liggen en waarschijnlijk daarboven. ‘Onze bevindingen geven aan dat zowel de jaarlijkse toevoer van plastic als de hoeveelheid plastic aanwezig in zee veel groter is dan eerder is vastgesteld.’

Pabortsava onderstreept dat nog veel onbekend is. ‘Ons onderzoek laat zien hoe weinig we nog weten van het plastic. We hebben alleen naar deeltjes van een bepaalde omvang gekeken, niet naar de nog kleinere deeltjes, de nanoplastics. En we hebben niet gekeken naar 95 procent van de oceaan. Niemand heeft dat gedaan.’ Van Weenen constateert hoe dan ook dat veel kleine deeltjes tot grote diepte in de oceaan zijn doorgedrongen. ‘Eigenlijk moet je tot de conclusie komen dat er geen sprake is van een plastic soep, maar van een plastic suspensie (een vaste stof verdeeld in een vloeistof, red.)’

Beeld Raymond van der Meij / Graphics

Meer over plasticvervuiling:

Microplastics zijn niet te vermijden, maar we weten niet hoe schadelijk ze zijn.

Ook in de sneeuw op de Noordpool vinden onderzoekers microplastics. 

Meer over