COLUMNJasper van Kuijk

Bij bulkgebruik bleken die handige postzegelcodes toch ook nadelen te hebben

null Beeld

Denkfouten in het hedendaags ontwerp gefileerd door innovatie-expert (en cabaretier) Jasper van Kuijk. Deze week: postzegelcodes.

Ik vind de postzegelcode een van de leukere digitale innovaties van de laatste jaren. Het heeft een beetje dat magische. Je gaat naar de website of app van PostNL, geeft aan wat je wilt versturen en waarheen, rekent af via onlinebankieren en krijgt een postzegelcode. Negen cijfers en letters voor binnenland en twaalf voor naar het buitenland. De code schrijf je op het poststuk en die wordt dan bij de verwerking door scanners van PostNL herkend. Zo zit je dus nooit meer zonder postzegels. Ook fijn: als je een fout blijkt te hebben gemaakt in het adres, ‘verplaats’ je de postzegelcode een stuk gemakkelijker naar een nieuwe envelop dan een fysieke reeds geplakte zegel. Veel gebruiksvriendelijker wordt het niet, dacht ik.

Tot ik laatst een hele stapel brieven moest versturen, geen postzegels in huis had en vanwege de lockdown liever ook niet naar de winkel wilde. Ik een hele trits postzegelcodes bestellen en toen bleken die dingen bij bulkgebruik dus ook bepaalde nadelen te hebben.

Allereerst is het opschrijven van zo’n postzegelcode toch nog net wat omslachtiger dan het plakken van een zegel. Maar belangrijker: als je een postzegel op een brief plakt, dan weet je dat je hem gebruikt hebt. Dat klinkt te logisch voor woorden, maar bij postzegelcodes is dat dus een heel ander verhaal. Doordat je die zelf opschrijft kun je codes per ongeluk meerdere keren gebruiken (of overslaan).

PostNL heeft daarom op de website een functie waarmee je een code kunt afvinken als je die al hebt aangebracht, maar dat is ten opzichte van fysieke postzegels nog wel iets ingewikkelder. Het gebeurde mij toch nog een paar keer dat ik vergat om dat vinkje aan te kruisen en ik moest dan steeds de hele stapel enveloppen nalopen.

De postzegelcode is een mooi voorbeeld van hoe digitalisering ervoor kan zorgen dat het éne aspect van productgebruik makkelijker wordt, terwijl iets anders juist mínder gebruiksvriendelijk wordt. Digitaal winkelen kan een uitkomst zijn als je precies weet wat je wilt hebben, maar voor rondneuzen of passen werkt het meestal minder goed. En slimme lampen inregelen en geavanceerdere instellingen meegeven gaat heel goed via een app, maar een van de grote succesfactoren voor de slimme peertjes van Philips Hue bleek een fysieke knop waarmee je makkelijk drie voorgeprogrammeerde lichtscènes kunt oproepen.

Digitalisering is een middel, geen doel. Het doel is (onder andere) beter productgebruik, en digitalisering kán daaraan bijdragen. Het is zaak om bij elk herontwerp – digitaal of niet – altijd kritisch te kijken naar welke stappen en aspecten van productgebruik makkelijker zullen worden en welke mogelijk juist moeilijker en die ondervangen.

De volgende keer als ik in een lockdown een stapel brieven moet versturen voor mij geen postzegelcodes meer. Dan doe ik gewoon zo’n lekker analoge postzegelplakrol. Online besteld, dat wel. Het beste van twee werelden.

Jasper van Kuijk op Twitter: @jaspervankuijk

null Beeld Volkskrant Infographics
Beeld Volkskrant Infographics
Meer over