Bewegende planeet is misschien niet alleen

Sterrenkundigen hebben een planeet zien bewegen. Op zichzelf niks bijzonders, zou je denken, behalve als je weet dat de planeet om een andere ster draait op ruim 60 lichtjaar afstand. Het is alsof je vanaf de aarde in staat bent een slak te zien kruipen op Pluto.

Een impressie van planeet Bèta Pictoris b. Beeld ESO/L. Calcada
Een impressie van planeet Bèta Pictoris b.Beeld ESO/L. Calcada

'Nooit eerder is de positie van de planeet zo nauwkeurig vastgelegd', aldus teamleider Maxwell Millar-Blanchaer van de universiteit van Toronto in Canada.

Planeet Bèta Pictoris b is groter en zwaarder dan Jupiter. Hij heeft een omlooptijd van 22 jaar. Millar-Blanchaer en zijn collega's hebben hem tussen eind 2013 en begin 2015 in het oog gehouden met de Gemini Planet Imager: een speciale camera op de 8-meter Gemini South Telescope in Chili. 'Het is prachtig de eerste waarnemingen van de nieuwe generatie planeetverbeelders te zien binnenkomen', zegt exoplaneetonderzoeker Ignas Snellen van de Leidse Sterrewacht.

Brede ring

De Nederlands-Amerikaanse kunstmaan IRAS ontdekte in 1983 al een brede ring van stof en gruis rond de jonge ster Bèta Pictoris. Die is inmiddels gedetailleerd in beeld gebracht, onder meer door ruimtetelescoop Hubble. De scherpe binnenrand van de ring deed vermoeden dat er ook een zware planeet om de ster heen moest draaien, maar het duurde tot 2008 voordat Franse astronomen die wisten te fotograferen.

De omloopbaan van Bèta Pictoris b is door de nieuwe metingen veel beter bekend en de Gemini Planet Imager heeft ook de stofring rond de ster gedetailleerd in beeld gebracht. In een artikel in The Astrophysical Journal schrijven de astronomen dat vorm en ligging van de schijf niet goed zijn te verklaren door de zwaartekracht van de planeet. Ze suggereren dat rond Bèta Pictoris op zijn minst nog één andere, tot dusver onontdekte planeet rondcirkelt.

Op de Europese Very large Telescope (VLT, in Chili) is vorig jaar ook een exoplanetencamera in gebruik genomen, Sphere. Volgens planeetonderzoekster Daphne Stam van de TU Delft kan Sphere gepolariseerd licht van exoplaneten meten. Zo is het misschien mogelijk om ook de tweede planeet in beeld te krijgen.

Meer over