nieuws

Amerikaans onderzoek: zet net als bij sigaretten enge foto’s op frisdrank en de verkoop neemt af

Een nieuw wapen in de strijd tegen overgewicht: foto’s van gehavende organen op suikerbommetjes in de supermarkt. Door de afschrikwekkende foto’s kopen ouders beduidend minder suikerrijke frisdrank voor hun kroost. Dat is de conclusie van een experiment van onderzoekers aan de Universiteit van North Carolina.

Kim Bakker
null Beeld Getty
Beeld Getty

Amerikaanse onderzoekers lieten 325 ouders een bezoekje brengen aan een speciaal voor het experiment uit de grond gestampte minisupermarkt. Voor de helft van hen waren de flesjes frisdrank met suiker in de minimarkt voorzien van een afschrikwekkende foto, vergelijkbaar met die op tabaksverpakkingen.

Wat bleek? De ‘gewaarschuwde’ ouders kochten 17 procent minder vaak een drankje met suiker dan de controlegroep die een barcode te zien kreeg, schrijven de onderzoekers in het vakblad Plos Medicine.

Ruim 13 procent van de 4- tot 12-jarigen en bijna 20 procent van de 12- tot 16-jarigen in Nederland heeft overgewicht. Voedingswetenschapper Jaap Seidell van de Vrije Universiteit in Amsterdam spreekt van een ‘obesitasepidemie’. De belangrijkste oorzaak daarvan is volgens hem niet het kind zelf, maar de omgeving. ‘Het enorme aanbod ongezonde producten en de intensieve marketing. Dit moet veranderen, wil je overgewicht goed aanpakken.’

null Beeld Universiteit van North Carolina
Beeld Universiteit van North Carolina

De onderzoekers lieten zich inspireren door de aanpak van een andere ongezonde gewoonte: roken. Op sigarettenpakjes zijn afschrikwekkende afbeeldingen al heel gewoon. Voor het frisdrankonderzoek is gebruikgemaakt van twee varianten. De eerste laat een afgestorven voet zien, met als bijschrift: ‘Waarschuwing: overmatige consumptie van drankjes met toegevoegde suikers draagt bij aan diabetes type 2.’ De tweede variant waarschuwt bij een afbeelding van een geelbruin uitgeslagen hart voor hartschade.

De uitkomst is best verrassend, vindt communicatiewetenschapper Carel Jansen. Inspelen op angst is volgens hem lang niet altijd effectief om gedrag te veranderen. Jansen is benieuwd wat het resultaat zou zijn als de onderzoekers andere afbeeldingen hadden gebruikt. ‘Bij sigaretten zien we bijvoorbeeld dat een foto van een witte grafkist met twee bedroefde ouders ernaast een ander effect heeft dan een gehavend lichaamsdeel. Rokers moeten het zich kunnen inbeelden, niet alleen denken: dat gebeurt mij toch niet.’

De koelkast uit het experiment met waarschuwingen op frisdrankflesjes. Beeld Universiteit van North Carolina
De koelkast uit het experiment met waarschuwingen op frisdrankflesjes.Beeld Universiteit van North Carolina

Inspelen op angst

Seidell is geen voorstander van inspelen op angstgevoelens om gedrag te veranderen. ‘Mensen kiezen misschien wel gezondere producten, maar je maakt ze ook bang. Het is niet zo dat een kind na één blikje fris meteen diabetes krijgt.’ Het lijkt ook wat willekeurig, zegt hij. ‘Waarom alleen frisdrank? De halve supermarkt is ongezond. Je zou het dan eigenlijk op al die producten moeten zetten.’

Liever kiest Seidell voor een positieve aanpak. ‘Uit onderzoeken weten we dat als je de frisdrankautomaten weghaalt op scholen en vervangt door watertappunten, kinderen water drinken in plaats van frisdrank.’

Daar ziet ook Jansen wat in, hoewel hij naar eigen zeggen steeds pragmatischer is geworden. ‘Als een positieve ingreep niet goed genoeg werkt, heb ik niet zo veel moeite met dit soort waarschuwingen. Volgens mij is de tijd rijp voor.’

Meer over