Internetgeschiedenis

Afscheid van de blauwe ‘e’: hoe Internet Explorer uit de gratie raakte

Voor miljoenen mensen was Internet Explorer de eerste kennismaking met het wereldwijde web. Microsoft trekt nu definitief de stekker uit de browser.

null Beeld Getty Images/iStockphoto
Beeld Getty Images/iStockphoto

Een helblauwe ‘e’ op een blauwgroene desktopachtergrond (voor de liefhebbers: in html-kleurcode #00807F). Voor miljoenen, zo niet miljarden mensen was dat icoon, op die plek, de toegang tot het wereldwijde web. Een mogelijkheid om met een paar muisklikken vanuit een woonkamer of zolder de hele wereld binnen te halen. Complete bedrijven, soms zelfs landen, waren voor hun verbinding met het web of om betalingen te kunnen doen afhankelijk van Internet Explorer van Microsoft, één stuk software van één bedrijf.

En nu is het voorbij. Deze maand stopte Microsoft met de ondersteuning van Internet Explorer; reageert de browser niet na het intikken van een adres, dan wordt het niet meer gerepareerd. En ontdekt iemand een lek dat door hackers kan worden gebruikt, dan wordt dat niet gedicht. Eerder kondigde Microsoft aan het programma in juni volgend jaar definitief af te laten zinken. Noem dat gerust het einde van een tijdperk. Hoe kon juist Internet Explorer zo groot worden? En hoe kon het toch ten onder gaan?

Eerst maar even dit: nu zijn we volstrekt gewend om op een laptop of een telefoon webpagina’s te bezoeken. De grafische webbrowsers waarmee we dat doen, waarmee we vensters openen, webpagina’s oproepen en klikken op een linkje naar een pagina vol kattenplaatjes, waren begin jaren negentig nog zo nieuw als mobiele telefoons. En alleen weggelegd voor mensen die handig waren met computers, want iets downloaden en installeren was ingewikkeld.

Dat het wereldwijde web nog ontdekt moest worden, kun je ook afleiden uit de namen van de browsers uit die tijd: internetbedrijf Netscape had de populairste met Navigator, computerbouwer IBM had WebExplorer en Microsoft zou dus komen met Internet Explorer – explorer betekent ontdekker.

En Bill Gates, oprichter van Microsoft, geloofde niet zo in internet. Geld verdiende hij door software te verkopen op floppy’s en cd-roms, die steeds meer mensen in hun thuiscomputer duwden om zich te vergapen aan de rekenkracht van Excel of de mogelijkheden van Word. Internet zou dat niet veranderen, dacht Gates.

Het succes van Windows 95

Het is verleidelijk om daar smalend over te doen, nu het ondenkbaar is dat het wereldwijde web nog uit ons leven verdwijnt. Feit is dat Gates, toen 39, net op tijd het licht zag en in een beroemd geworden memo aan het hele bedrijf het internet omschreef als een ‘vloedgolf’, waar Microsoft op moest zien te springen, en wel nu. Eigenlijk, schrijft Brian McCullough in How the Internet Happened, zei Gates tegen al zijn medewerkers dat ze alles uit hun handen moesten laten vallen. Dat konden ze pas weer oppakken als ze hadden bedacht hoe hun werk kon bijdragen aan het online krijgen van Microsoft. In Windows 95 moest een mogelijkheid komen om op het internet te kunnen.

Microsoft had geprobeerd om Netscape te kopen, maar dat bedrijf maakte openlijk bekend daar niets voor te voelen. Dus besloot Microsoft een beproefde tactiek te kiezen: dan maar zelf iets bouwen en de concurrentie vermorzelen door zo veel mogelijk marktaandeel te krijgen.

Dat lukte door het ongekende succes van Windows 95. Mensen stonden op de vroege ochtend van 24 augustus 1995 buiten in de rij bij computerwinkels om een glanzende doos te kunnen kopen. Het evenement bij de lancering werd gepresenteerd door de beroemde talkshowhost Jay Leno. Het Empire State Building kleurde in het rood, groen, geel en blauw van het Windows-logo. Microsoft betaalde naar verluidt 3 miljoen dollar aan The Rolling Stones om Start Me Up te gebruiken in een reclame – Windows 95 introduceerde de ‘start’-knop en het menu, vandaar.

Gates deed voor softwarebedrijven iets ongewoons voor die tijd met Internet Explorer: hij stelde het gratis beschikbaar voor iedereen – ook voor gebruikers van andere besturingssystemen dan Windows. Internet Explorer werd daarnaast een vast onderdeel van Windows, destijds veruit het meestgebruikte besturingssysteem. Alles om van Internet Explorer de standaard te maken.

Dat lukte. In 1998 was Netscape verslagen, al deed de eigenaar van het bedrijf nog een poging om Windows aan te klagen vanwege het feitelijke monopolie op thuiscomputers.

Microsoft had wat het bedrijf wilde: marktaandeel. Of zeg maar gerust dominantie, in 2002 en 2003 ging ongeveer 95 procent van de internetgebruikers het wereldwijde web op via Internet Explorer.

Traag en onveilig

Daarmee leek ook de zin om de browser beter te maken verdwenen. Want hoe populair ook, de browser was berucht om zijn traagheid. Om de haverklap crashte hij. Ontwerpers van webpagina’s klaagden dat Explorer hun ontwerpen eruit lieten zien alsof de afbeeldingen door elkaar waren geschud. Tussen de lancering van Internet Explorer 6 en opvolger 7 zat ruim vijf jaar, dat is een halve eeuw voor internetbegrippen.

Vooral versie 6 zat vol lekken waarvan hackers gebruik konden maken. Dat was niet alleen voor thuisgebruikers een probleem. Het onlinebetalingsverkeer van heel Zuid-Korea kon lange tijd alleen in Internet Explorer door een oude wet die de veiligheid van dat verkeer moest garanderen. Alleen in die browser werkte technologie die moest controleren en garanderen dat de afzender van het geld was wie die zei te zijn.

Microsoft had met Internet Explorer een containerschip dat aan alle kanten water begon te maken, maar weigerde reparatie. Internetgebruikers kozen voor snellere, betere alternatieven als Firefox (van Mozilla), Chrome (van Google) en Safari (Apple). Internet Explorer gebruiken, schreef internethistoricus Ernie Smith al in 2015, werd een symbool voor mensen die ‘het’ niet begrepen. Hun onwil om over te stappen op een betere browser was een teken dat ze het nooit zouden begrijpen.

Microsoft heeft intussen een nieuwe browser, Edge gedoopt. Daar ziet het bedrijf wel toekomst in. Vanaf volgend jaar is de iconische blauwe ‘e’ op desktops van Windows-computers verdwenen. Tot die tijd zegt nu zelfs Microsoft: gebruik Internet Explorer maar niet meer.

Onderzoek naar machtsmisbruik

Misbruikte Microsoft zijn macht met Internet Explorer? De Amerikaanse handelscommissie begon in 1997 een grootschalig onderzoek naar de praktijken van de softwareleverancier. Microsoft, stelde de commissie, eiste van computerbouwers dat ze Internet Explorer alvast op pc’s installeerden. Deden ze dat niet, dan kregen ze niet de benodigde licenties om Windows 95 te installeren – het populairste besturingssysteem in die tijd. Ook zou Microsoft Windows 95 zo verstrengelen met Internet Explorer dat een andere browser installeren bijna niet te doen was. Daarmee zouden concurrenten, met name Netscape, uit de markt worden gedrukt. De zaak werd uiteindelijk in 2004 geschikt.

Meer over