Beter leven

De negatieve feedback van de baas is misschien toch niet zo onterecht als je dacht

Defensief reageren, boos worden, of juist overdreven vaak ‘sorry’ zeggen. Op de juiste manier reageren op feedback, is niet makkelijk. Hoe reageer je wel goed op kritiek en leerpunten van collega’s of de baas?

Tips om negatieve feedback in ontvangst te nemen Beeld Matteo Bal
Tips om negatieve feedback in ontvangst te nemenBeeld Matteo Bal

Waarom is negatieve feedback ontvangen zo lastig?

‘Een bal in de maag’ of ‘pijn op de borst’, zo omschrijven de cliënten van arbeids- en organisatiepsycholoog Tosca Gort, gespecialiseerd in thema’s als stress en persoonlijk geluk van werknemers, vaak hun gevoel als ze kritiek krijgen. Volgens Gort ontstaat die fysieke reactie doordat bij kritiek een gebied in de hersenen aangaat, dat stress reguleert.

Negatieve feedback triggert de angst voor afwijzing, want de mens is als groepsdier gevoelig voor sociale afwijzing. Evolutionair psychologen menen dat ‘erbij willen horen’ nog steeds een basisbehoefte is omdat we in de loop van de evolutie in groepen betere overlevingskansen hadden. Ook nu nog heeft bij de groep horen voordelen, blijkt uit een grote overzichtsstudie van de Amerikaanse psycholoog Julianne Holt-Lunstad. Sociale verbondenheid kan een gunstig effect hebben op de bloeddruk en het afweersysteem.

Wie onzeker is, heeft meer last van de angst voor afwijzing. Gort: ‘Als jij denkt dat je niet goed genoeg bent en iemand geeft je negatieve feedback, dan kan dat depressieve gevoelens oproepen. Als je genoeg zelfvertrouwen hebt zal kritiek je minder raken, omdat je nog steeds gelooft dat jij goed bent in je werk.’

Kun je leren omgaan met kritiek?

Zoals bij veel angsten geldt: je moet het júist ervaren. Wie rijangst heeft, moet weer achter het stuur kruipen. Wie tandartsangst heeft, moet de stoel in. Gort: ‘Als je vaak feedback krijgt, roept kritiek uiteindelijk minder sterke emoties op. Daarom merk je ook dat als je ouder wordt, dingen je minder raken.’

Hoe reageer je het beste op negatieve feedback?

In ieder geval niet door de persoon die je bekritiseerde te vermijden, want dan steek je er nog niets van op. Toen Paul Green in 2017 voor zijn promotieonderzoek aan de Harvard Business School onderzoek deed onder driehonderd werknemers die elkaar moesten beoordelen, ontdekte hij dat werknemers na vervelende feedback andere collega’s zochten om mee samen te werken.

Een andere valkuil is defensief reageren. Veel mensen bestempelen de kritiek in eerste instantie als onwaar en als iets dat ze niet verder helpt. En inderdaad, er is altijd wel íets dat niet klopt, schrijft Douglas Stone, docent rechten aan de Harvard Law School in zijn boek Feedback is een cadeautje (2014). Maar door alleen daar de nadruk op te leggen ontneem je jezelf de kans iets van de kritiek te leren. Probeer de feedback daarom eerst te begrijpen, vraag om toelichting. ‘Zelfs als je tot de slotsom komt dat 90 procent van de kritiek onterecht is, zou die laatste gouden 10 procent net het inzicht kunnen zijn dat je nodig hebt om te groeien.’

Gort adviseert ook om samen te vatten wat de ander zegt. ‘Zo controleer je of je het goed hebt begrepen. Bedank voor de feedback en zeg dat je er over nadenkt. Je hoeft niet meteen inhoudelijk te reageren.’

Wat als je het er écht niet mee eens bent?

Dat je feedback ziet als kans om iets te leren, betekent niet dat je alles maar moet accepteren, meent Stone. Goed met feedback omgaan betekent dat je het gesprek aangaat en weloverwogen beslist of en hoe je de informatie gebruikt en wat je ervan leert.

Hoe je reageert, heeft ook te maken met jouw positie in het bedrijf. Gort: ‘Als iemand hoger in de hiërarchie onterechte kritiek geeft, is het verstandig om jezelf te verdedigen. Geef goede argumenten, waarom iets niet klopt. Als jij hoger in de hiërarchie staat, is de beste strategie soms om de eer aan jezelf te houden, want jij bent toch al de winnaar.’

Hoe kun je negatieve feedback in je voordeel laten werken?

Uiteindelijk draait feedback krijgen maar om één ding: beter worden in je werk. Probeer het daarom vooral te zien als een mogelijkheid om te groeien. Gort: ‘En als je je inleeft in degene die kritiek op je had, kan het jullie band als collega’s ook verdiepen.’

Meer over