Zetbaas van Mexicaans imperium

Hans Westerhof is immens populair in Mexico. De trainer is de grote man bij Chivas Guadalajara. Multimiljonair Vergara heeft de Nederlander aangesteld om zijn clubs in de VS, Costa Rica en Peru te runnen....

Door Cees Zoon

'De nada, de nada', zegt de trainer onophoudelijk, 'geen dank, geen dank'. Beleefd als de immens voorkomende Mexicanen deelt hij handtekeningen uit en gaat hij geduldig met hele families op de foto. 'Wacht even, oma moet er ook op', roept een volwassen vent. 'Natuurlijk, oma ook', zegt de trainer met een glimlach.

Na afloop van de training op het complex van Chivas aan de rand van de Mexicaanse stad Guadalajara komen de supporters de Nederlander hun aanhankelijkheid tonen. 'Hans, Hans', proberen ze van alle kanten zijn aandacht trekken. Want hoewel hij natuurlijk Hans Westerhof heet, is het in Guadalajara kortweg Hans (wat ze overigens uitspreken als Gans, grinnikt de coach).

Hans, eens getypeerd als de normaalste trainer van Nederland, is populair in de miljoenenstad. 'Omdat hij eerlijk is', legt een van de supporters uit. 'Van hem hoor je niet de aanstellerijen van andere trainers. En hij heeft successen geboekt met Chivas.'

'Ach, populair', zegt Westerhof later in zijn kale kantoortje waar hij zo op het oog weinig komt. 'Het is moeilijk van jezelf te zeggen dat je populair bent. Ik heb het tij meegehad, mijn portie geluk gehad. Ik kwam hier als algemeen directeur, het was mijn bedoeling om niet meer te coachen. Maar toen eigenaar Jorge Vergara in 2004 problemen met zijn trainer kreeg, heb ik het eerste elftal overgenomen.

'Ik heb direct het elftal veranderd, wat ouderen eruit en jongeren erin. Als we de eerste wedstrijd verloren hadden, was iedereen over mij heen gevallen. Maar we wonnen bij America van Leo Beenhakker, in wat ze hier de tulpenderby noemden. En uiteindelijk haalden we de finale van de play-offs.'

Westerhof was naar Guadalajara gehaald door Vergara, een man die schatrijk werd met de verkoop van energiedranken, maar wiens vele bedrijven nu ook films produceren en de Mexicaanse tournee van de band U2 organiseren. Inmiddels bezit hij ook een handvol voetbalclubs. Vergara, die in zijn eigen Boeing 737 rondvliegt, wordt wel de Mexicaanse Jesús Gil y Gil genoemd door de combinatie van rijkdom en provocerende uitspraken die hem doorgaans niet in dank worden afgenomen.

'Ik kwam hier om zijn clubs een beetje naar Europees model op te zetten', zegt Westerhof. 'Niet alleen Chivas, maar ook Saprissa in Costa Rica, Chivas USA in Los Angeles, en de Peruaanse club Universitario. Wat ik deed was in Mexicaanse ogen nogal rigoureus.

'Mexicanen zijn behoudend, zeggen over het algemeen niet direct: ja, laten we maar doen. Chivas speelde al veertig jaar op zondagmiddag om 12 uur. In de zomer is dat niet te doen, als je attractief voetbal wilt spelen.

'Maar je weet hoe dat hier werkt: 's morgens gaan ze naar de kerk, daarna naar het voetballen en vervolgens eten met de familie. Het eerste wat ik deed was de wedstrijden verplaatsen naar zaterdagavond, en dat was een revolutie.'

Westerhof is net bij Chivas teruggekeerd na een uitstap van een halfjaar naar Los Angeles, waar hij de Amerikaanse poot aan Vergara's voetbalimperium van de grond moest zien te krijgen.

Dat is vooralsnog geen succes geworden, maar berichten in de Nederlandse pers dat Westerhof bij Chivas USA is ontslagen, wil hij graag weerleggen.'Niet dat het me veel kan schelen, maar het is onjuist. De afspraak was dat ik daar een halfjaar zou werken en daarna zou terugkeren naar Guadalajara. Dat is precies zo gebeurd.'

Tijdens zijn uitstap ontdekte hij dat de Amerikanen nog altijd geen volwassen voetbalcompetitie hebben. Sterker, hij trof iets aan dat verdacht veel weg heeft van een communistische enclave in het bolwerk van het kapitalisme.

'We hebben de situatie te laag ingeschat, wat mede mijn schuld was. We dachten dat we met een aantal Mexicanen uit Guadalajara en een stelletje Amerikanen met een Latijnse achtergrond wel een ploegje konden maken dat mee kon doen. Dat bleek niet zo. Maar je kunt onderweg niets veranderen. De spelers zijn niet van jou.

'Amerika heeft een heel raar systeem. De spelers zijn eigendom van de liga, niet van de clubs. Je hebt een grote pot met spelers waaruit je mag kiezen en je krijgt 2,5 miljoen dollar om salarissen te betalen. De club mag niet meer extra dokken.

'Tussentijds mag je geen spelers kopen, maar als je als laatste eindigt, mag je wel bij een andere club een goede speler weghalen. Het is gewoon communisme, je gelooft het niet.

'Wij wilden graag een eigen opleidingsinstituut, net als hier. De kracht van Chivas is de goede jeugdopleiding. En er zitten zeven miljoen Mexicanen in Californië. Dat was een pre voor ons toen we begonnen met die school. Maar als daar een jongen uit komt die goed is en die bied je een contract, dan gaat-ie eerst langs alle andere clubs. Dus je bent aan het opleiden voor de concurrenten.

'Ja, zeggen ze, je moet die niet zien als je rivalen, het zijn je collega's. Nou ja. Een heel raar systeem. Hier in Mexico is het voetbal nummer een, in Amerika is de business nummer een. Ze kunnen ijskoud jouw stadion twee maanden gebruiken voor concerten of X-games. In januari mogen wij in Los Angeles niet trainen, want dat is oneerlijk voor ploegen in Boston en New York die niet kunnen trainen omdat daar sneeuw ligt.'

Westerhof zit bijna drie jaar in Guadalajara en voelt zich op zijn plaats. 'Ik heb het gevoel dat ik de gulden middenweg nu wel heb gevonden. Ik ben hier om dingen te veranderen, anders hadden ze net zo goed een Mexicaan kunnen nemen. Vergara wilde per se een Europeaan, liefst een Hollander die dingen kan veranderen.

'Maar aan de andere kant kun je natuurlijk niet alles veranderen. Je kunt niet van de Mexicanen Hollanders maken, dat is ook niet de bedoeling. Je moet een middenweg vinden en dat lukt mij, want ik ben geen moeilijk mens.

'Het grote verschil? Nederlanders zijn veel mondiger. Dat heeft zijn voordelen, maar ook zijn nadelen. Ik denk dat Nederlanders meer initiatief tonen. Op grond van mijn ervaring bij Ajax, PSV en Willem II denk ik dat het verantwoordelijkheidsgevoel daar groter is. Als ik hier zeg 'rechtsaf', gaan ze rechtsaf, zeg ik 'harder rechtsaf', gaan ze sneller rechtsaf, maar daar blijft het ook bij.

'Bij Nederlanders ligt dat anders. Daardoor kun je daar makkelijker improviseren tijdens een wedstrijd. Probeer ik hier ook, mondjesmaat, want ik heb niet zo veel leiders. Overigens heb ik het idee dat het in Nederland ook minder wordt met leiders in de ploeg, mensen van het type Søren Lerby, Jan Wouters of John de Wolf, die echt heel dominant waren.'

Het niveau van het Mexicaanse voetbal is zeer behoorlijk, meent Westerhof. 'Het niveau van de Nederlandse competitie is niet zo hoog. De onderste zes in Nederland zouden hier niet kunnen meekomen. Ajax, Feyenoord en PSV kunnen natuurlijk meedoen, maar de rest? Ik betwijfel het.'

Er is een gerede kans dat Oranje op het WK in de achtste finales op Mexico stuit. 'Een serieuze tegenstander, maar dat zal Nederland wel redden. De Argentijnen en Brazilianen zijn meer gepokt en gemazeld, dat zijn op grote toernooien echte killers. Mexico heeft dat niet. Brazilië en Argentinie proberen het altijd met voetballen, maar als dat niet lukt hebben ze er achterin altijd wel een paar die de beuk erin gooien.

'Als het niet mooi kan, dan maar op een andere manier. Dat probeer ik erin te brengen, door zo veel mogelijk partijtjes te spelen, met scheenbeschermers voor en achter om het allemaal wat agressiever te maken. Dat is over het algemeen niet de Mexicaanse speelstijl.

'Het is vaak een beetje te mooi, technisch begaafd, met een te laag tempo. Maar als je naar Nederland kijkt: vooral de verdedigers zijn allemaal nieuwkomers. Ik heb mijn twijfels of die jongens in een toernooi zes of zeven wedstrijden op hun tenen kunnen lopen.'

Over de nieuwe generatie Nederlandse internationals kan Westerhof meepraten, want menigeen heeft hij in zijn dagen als hoofd opleidingen van Ajax of coach van de nationale jeugdploeg onder handen gehad. Onder zijn leiding debuteerde Van der Vaart bij Ajax.

'Ja, veel van die jongens ken ik goed. Alle Ajacieden, bij wijze van spreken. Van der Vaart natuurlijk, Heitinga, De Jong, Emanuelson, Babel, al die jongens. En van Willem II ook Landzaat. Op de laatste avond van mijn laatste dag bij Ajax hebben we nog een contract getekend met Wesley Sneijder.

'Van een aantal verbaast het me helemaal niet dat ze zo ver zijn gekomen, van een aantal anderen wel. Van Landzaat niet, dat is een van de intelligentste middenvelders van Nederland.

'Goeie vent, zit een goeie kop op. Die denkt ook na over andere dingen dan voetbal, is iemand die opkomt voor de Molukse zaak. Dat vind ik goed. Er zijn genoeg voetballers die niet verder denken dan de bal is rond.'

De klachten over het gedrag van een aantal jonge Ajacieden vindt Westerhof overdreven. 'Bij Ajax wordt altijd geklaagd. Dat is misschien ook wel het sterke van Ajax. Bij elke andere club worden de jongens die goed zijn de hemel in geprezen en zijn ze ook gelijk bedorven. Ik noem geen namen, maar je kunt er zo een paar invullen.

'Wat bij Ajax wel gebeurt, is dat de overschakeling groot is, van de jeugdopleiding waar echte discipline is, naar het moment dat ze de vrijheid krijgen binnen het eerste elftal. Veel jongens hebben moeite daarmee om te gaan, dus gaan ze weleens rare dingen doen.'

Genoeg gepraat over het Nederlandse voetbal. 'Ik zie het niet zo veel. Dat hoef ik ook niet. Ik volg alle clubs wel een beetje, maar het eerste waar ik maandag naar kijk is de website van Sneek, want daar speelt mijn zoon. Dat interesseert me eerlijk gezegd veel meer dan Feyenoord, Ajax of PSV.'

En binnenkort ook genoeg gepraat over voetbal. De 57-jarige Westerhof is begonnen aan zijn laatste jaar in Mexico. Hij zou graag langer blijven, maar nu is het de beurt aan zijn vrouw die terug wil. En in Nederland wacht niet het voetbalveld, want er zijn nog zo veel andere leuke dingen te doen.

'Ik ga in elk geval niet meer coachen. Ik moet nog een heleboel dingen leren en doen. Ik moet nog op gitaarles, wil nog beter Spaans leren spreken. Ik vind het een schande dat ik nog geen aardappel kan koken. Ik moet nog fietsen in Frankrijk, wandelen in Engeland. Allemaal dingen die niks met voetballen te maken hebben.

'Voetballen is zeven dagen per week, van vroeg tot laat. Als je het goed wilt doen, is er nooit tijd voor andere dingen. Daar moet je niet over klagen, want het kan niet anders. Als je iets niet kunt accepteren moet je het veranderen, en als je het niet kunt veranderen moet je het accepteren.

'Ik accepteer dat het zo intens is, maar daarom is het niet slecht op zijn tijd andere dingen te doen. Wat vind ik nu echt leuk? Fietsen in Frankrijk. Dan kan ik nog wel tien jaar wachten, maar het wordt steeds moeilijker. Als mijn hobby nu postzegels verzamelen was, dan kon ik nog wel een tijd door als voetbaltrainer.'

Meer over