Wereld twijfelt: is Semenya wel een vrouw?

Zuid-Afrikaanse boekt fenomenale zege op 800 meter...

berlijn Caster Semenya vierde haar overrompelende zege op de 800 meter blijmoedig, maar of het goud haar gelukkig zal maken? Het uiterlijk van de 18-jarige Zuid-Afrikaanse atlete, die tot voorkort alleen in eigen land liep, heeft voor ophef en verwarring gezorgd.

Is zij een hij?

De vraag speelt niet alleen bij tegenstanders en toeschouwers. Ook de internationale atletiekfederatie IAAF twijfelt aan de sekse van de atlete, die haar persoonlijke record in de finale verbeterde tot 1.55,45: de dertiende tijd ooit gelopen. Gisteren werd bekend gemaakt dat de Zuid-Afrikaanse federatie is gevraagd nader te onderzoeken of Semenya bij de vrouwen mag meedoen.

Dat is een ongebruikelijke stap. De seksetest is in 1992 officieel afgeschaft. Het werd als vernederend ervaren voor atletes. Bovendien is het vaststellen van het geslacht soms gecompliceerder dan wordt aangenomen. Wetenschappers hebben volgens de IAAF vastgesteld dat een mens met mannelijke xy-chromosomen anatomisch en fysiologisch toch een vrouw kan zijn. Ze aanmerken als mannen kan psychologische schade veroorzaken.

De IAAF had Semenya het onderzoek liever bespaard, maar zag zich gedwongen stappen te ondernemen door de ophef. Van een poging tot sportieve fraude worden de atlete en de Zuid-Afrikaanse bond niet verdacht.

De wereldkampioene wacht een lot dat olympisch kampioene Pamela Jelimo bespaard is gebleven, volgens de officiële lezing althans. De 18-jarige Keniaanse veroorzaakte vorig jaar ophef met haar mannelijke uiterlijk. Ze verscheen uit het niets en zette de 800 meter volledig naar haar hand. Ze won vijftien wedstrijden op rij en liep de derde tijd ooit. Jelimo stapte in de halve finale van dit WK uit met een knieblessure.

De IAAF ontkent onderzoek naar Jelimo te hebben gedaan, al zei haar Belgische manager Marc Corstjens gisteren dat ‘de IAAF al het nodige heeft gedaan om twijfels over Pamela weg te nemen’. Zij heeft toestemming gegeven voor onderzoek van urine en bloed. Of dat gedaan is, heeft de manager nooit gevraagd. Hij vindt dat niet kies.

Met de verschijning van Jelimo en Semenya wordt een curieuze traditie voortgezet op de 800 meter. Ook over drievoudig wereldkampioene Maria Mutola uit Mozambique bestonden twijfels. Voordat de Afrikaanse vrouwen de macht grepen werd de middellange afstand gedomineerd door atletes uit het Oostblok, die als gevolg van doping een mannelijke uiterlijk hadden gekregen. Het wereldrecord is sinds 1983 in handen van de Tsjechische Jarmila Kratochvilova: 1.53,28.

Semenya kan haar wereldtitel kwijt raken als de uitkomst van het Zuid-Afrikaanse onderzoek uitwijst dat zij in genetisch opzicht te mannelijk is, zei de woordvoerder van de IAAF gisteren. Hij verwacht dat er tal van medisch specialisten, onder wie een psycholoog, worden ingeschakeld om duidelijkheid te verkrijgen.

Volgens de Zuid-Afrikaanse federatie is het voor de atlete niet nieuw dat haar sekse in twijfel wordt getrokken. In eigen land is ze geregeld voor een man aangezien, maar ze is opgevoed als meisje en draait in de Zuid-Afrikaanse ploeg mee met de vrouwen. ‘Ze hebben haar naakt in de douche gezien en ze heeft niets te verbergen’, zei haar coach Michael Seme. Zijn poging om de kwestie met een kwinkslag op te lossen, zal weinig succes hebben. Daarvoor is een wereldkampioene te zichtbaar.

In een poging de schade te beperken werd Semenya gisteren weggehouden van de traditionele persconferentie voor medaillewinnaars.

Meer over