'Weglopen? Nee, dat nooit'

Geen supporterslegioen wordt zo gevreesd als het Engelse. De aandacht van de politie zal zich bij het EK voetbal, deze zomer in Nederland en België, vooral op de overzeese hooligans richten....

HET KOMT allemaal door Duinkerken, of Dunkirk zoals de Engelsen zeggen.

Duinkerken? Dunkirk United? Olympia Dunkerque? Duinkerkse Boys? 1.FC Dünkirche? Welke voetbalwedstrijd, zeg het maar, en wanneer?

Dougie Brimson, een 41-jarige inwoner van Hemel Hempstead, een slaapstadje ten noorden van Londen, kijkt de pub rond, schudt zijn kaalgeschoren hoofd en doceert: 'No mate, the real Dunkirk.'

Het Echte Duinkerken is De Evacuatie van Duinkerken en speelde zich af in de bewogen mei/juni-dagen van 1940. Onder leiding van Lord Gort ontvluchtten 200.000 Britse soldaten de Noord-Franse havenstad in krakkemikkige vissersbootjes, al hun oorlogstuig achterlatend.

Winston Churchill probeerde de verloren zaak nog goed te praten door de evacuatie een groot succes te noemen; vele soldaten waren immers veilig thuisgekomen en zouden de Duitsers later opnieuw kunnen bevechten.

Maar Dougie Brimson, ex-Watford-hooligan en tot 1994 sergeant bij de Royal Air Force, ziet het héél anders. De krijgsgeschiedkundige visie van Churchill is de zijne niet.

'We zijn daar verslagen. Verschrikkelijk vernederd. Zo simpel is het. Sinds die tijd zit de geest van Duinkerken in elke Engelse arbeidersjongen. Het idee van: we laten ons nóóóóit en nóóóóit meer verslaan, begrijp je. Stand up and fight. Nooit weglopen! Als je in het buitenland bent met het Engelse voetbalelftal en je ziet dat er Engelsen worden aangepakt, dan is het Go and get them! Fuck them! Zo zijn we, dat is er niet uit te krijgen.

'Voor veel gasten hier geldt dat je alleen nog als voetbalfan je trots kunt tonen. Ze vinden dat ze in het buitenland de fighting spirit van Engeland moeten vertegenwoordigen. Dat idee. En ik snap dat wel. Ik heb in de Falklandoorlog gevochten en in de Golfoorlog.

'Als je in oorlog bent, dan voel je dat het er echt om gaat. Ik vocht tijdens die oorlogen omdat ik er naartoe werd gestuurd, voetbalfans vechten op het vasteland omdat ze denken dat het móet. Het slaat natuurlijk nergens op - maar hooligans voelen dat zo.'

In Dougie Brimsons gezicht ligt zijn levenslange dilemma bestorven. De zachte oogopslag vertelt het verhaal van de jonge vader die de trieste blik van zijn vrouw Tina niet langer kon negeren en een punt zette achter zijn leven als Watford-hoolie. Op wedstrijddagen zag ze hem onder het bloed thuiskomen, zijn ribben gebroken, zijn kleren aan stukken gescheurd. Alsof hij door wilde honden te grazen was genomen.

En dan die meesterlijke kin die als een venijnig wapen vooruit steekt. Er is weinig verbeeldingskracht voor nodig om hem voor te stellen als de tierende naar pre-lagers (voor-de-wedstrijd-biertjes) riekende voetbalvandaal die zijn tegenstander in kleine straatjes opjaagt, uit volle borst zingend: Enger-land, Enger-land, Enger-land.

Op papier kan hij laten voortleven wat hij van zijn vrouw en kinderen niet meer mag doen. Brimson is de aartsvader van de hooligan-schrijvers. Samen met z'n broer Eddy schreef hij inmiddels vijf boeken over voetbalgeweld. Na dat eerste van hem verschenen er nog vele van voormalige voetbalvandalen over de terrace culture, het leven op de tribune.

In het leven van een Engelse voetbalsupporter wordt onderscheid gemaakt tussen wat er thuis aan het hooligan-front wordt uitgevreten en wat aan de overkant van de Noordzee gebeurt. Overzee, zo prediken ze, kun je je eigen elftal volgen óf het nationale team achterna reizen. Niets is hetzelfde.

WANT ALS het over Enger-land, Enger-land gaat, dan gaat het om geschiedenis. Dan gaat het weer om wereldoorlogen, om de liefde voor St.George en om de haat tegen de Krauts, de Duitsers dus. Hoor de ode (op de wijze van Guantanamera) aan de man die in de Tweede Wereldoorlog het bevel gaf om Dresden plat te bombarderen:

One Bomber Harris

There's Only One Bomber

Harris

Of, een ander veelgezongen lied:

Two World Wars and

One World Cup doo-dah, doo-dah

Dat is dus de geest van Dunkirk. Wat is er nog meer te vertellen over Engelse supporters die deze zomer de oversteek maken? Dougie wijst met zijn vinger naar zijn voorhoofd.

'Als je alle clichés mag geloven zien alle Engelse hooligans er uit zoals ik: een grote dikke gozer met een kale kop die nog lid is van extreem-rechts en permanent dronken is. Allemaal onzin. Extreem-links speelde in het verleden een belangrijkere rol dan rechts en nu doet politiek helemaal niet meer mee. In mijn opinie kan iedereen een hooligan zijn, ook rustige gasten met een goede baan en een normaal familie-leven. Dat zal de politie alleen maar beamen.'

IN SHEFFIELD, op het hoofdkantoor van de South York Police, zit Timothy S. Hollis in een kamer vol kindertekeningen. Hij is de grote baas van de Engelse politie die zich met Euro 2000 en de supporters bezighoudt. Maurice Chevalier-snorretje, en harde, afgemeten Engelse zinnen.

'Inderdaad', antwoordt Hollis. 'Ze vinden in het hooliganism een vorm van bevrediging die voor ons gewone mensen misschien pervers lijkt. Maar voor veel van die jongens geldt dat ze op de voetbaltribune of bij hun drinkende bendes eerder tot wasdom komen dan wanneer ze thuis zitten of op hun werk. Ze voelen zich voor twee uur king of the terraces om zich daarna te schikken naar hun hum-drum-leventje.'

En meldden deze perverselingen zich deze zomer allemaal voor een hooliganleger, zoals de Engelse krant The Observer suggereerde. 'Bollocks', zegt Dougie. Onzin dus.

'Het overgrote deel bestaat uit gewone voetbalfans die geen behoefte hebben aan problemen. Want problemen zijn gevaarlijk, je kunt door de politie worden opgepakt en je baan kwijtraken. Sommige jongens komen van Manchester United, anderen van Chelsea en Swansea. Just lads. Have a laugh. Have a drink. Van de duizenden fans zijn er misschien vijftig die in het buitenland permanent misbruik maken van de situatie. Over de topboys van de clubs weet de politie genoeg.

'Maar dan is er nog een groep die de politie niet kent. Die komen van kleine clubs uit alle hoeken en gaten van Engeland. Kijk maar tijdens wedstrijden naar de vlaggen. Stuk voor stuk namen van kleine plaatsen waarvan niemand heeft gehoord. Die zijn potentieel véél gevaarlijker. De allerergsten komen uit een plaatsje ten noorden van Newcastle. Ze noemen zich de tow law misfits. Dat zijn echte psycho's. Ook zijn er gasten die er bij de grote clubs al jaren geleden zijn uitgegooid, maar wel bij de non-league-clubs komen. Daar is nooit politie en die gebruiken het Engelse voetbalelftal voor hun uitstapje naar het buitenland.'

Hollis kent deze verhalen. 'Dat is een probleem, absoluut', beaamt hij. 'Maar er is geen gemakkelijke oplossing om dat soort supporters aan te pakken. Je kunt mensen niet verbieden te reizen, of te bewegen. We leven niet in de Sovjet-Unie. De Engelse politie heeft nog wel wat anders te doen dan mensen van kleine clubs in de gaten te houden die mogelijk naar Nederland reizen tijdens Euro 2000. Uiteindelijk weten we nooit exact wie de problemen veroorzaken en dat zullen we ook nooit te weten komen.'

Euro 2000 zou weleens 'het belangrijkste hooligan-evenement uit de geschiedenis' kunnen worden, denkt Brimson. Alle Europese ploegen zijn immers met duizenden supporters vertegenwoordigd. 'Ik kan me niet voorstellen dat er niets gebeurt.'

Tim Hollis zegt dat de 'geografische omstandigheden' (twee kleine landen, vlakbij Duitsland en Engeland, veel bewegingen van fans in een klein gebied) van Euro 2000 'in potentie veel problemen biedt'. 'Er is geen enkele methode om narigheid te vermijden. Door de twee Engelse doden in Istanbul is de druk op het EK vergroot. Dat is het probleem: een enkel incident kan de komende weken alles op slag veranderen. Zo explosief is alles.'

Bovendien hebben Engelse supporters te maken met een bloedverwant die hen altijd vooruit reist: A-N-G-S-T. Want alle Engelse supporters worden op een hoop gegooid als geboefte, tuig en ontembare wilde dieren. Ze worden bijna persoonlijk verantwoordelijk gesteld voor de grote voetbalrampen in het Heizel- en Hillsborough-stadion. Alsof het wel uit de hand moet lopen. In Marseille werd tijdens het WK van 1998 voortdurend gewaarschuwd voor de komst van de Engelsen. Vervolgens ontstonden grote vechtpartijen met Algerijnse jongeren en Franse politieagenten.

Brimson: 'Okay, dan zijn we in Nederland en in België. We gaan zingen, nog meer zingen, maken lawaai en het allerbelangrijkste is dat we geen goeie drinkers zijn. We houden er altijd rekening mee dat de pub om elf uur 's avonds dichtgaat. Dan is het van bang, bang, drink, drink. Dat maakt de zaak een stuk explosiever.

'Dus als wij een biertje in een Belgische of Nederlandse stad drinken en we stuiten op bordjes als no blacks, no English, dan gaat het mis. Hetzelfde geldt als de politie klaar staat om erop los te beuken. Je wilt je toch welkom voelen in een ander land, die atmosfeer moet straks de doorslag geven in Nederland en België. Je wilt toch niet op voorhand worden aangemerkt als een Britse vechtmachine.

'Geen kaartjes? Zorg voor grote televisieschermen in de stad. De Engelse supporters komen toch, en ze moeten drinken, slapen en de wedstrijd zien. Zie de Engelsen niet als een probleem, dan gebeurt er namelijk veel minder. Als het in het begin van Euro 2000 uit de hand loopt, omdat lokale gekken ruzie gaan zoeken, dan gaat het hele toernooi van fffuuuzzz and bbbuuuzzzz en wordt het een lange adrenaline-rush'

Hollis: 'De Engelse supporters hebben een slechte reputatie. Er zijn nare hooligans in Europa, maar er zijn héle nare in Engeland. Degenen met een criminele achtergrond proberen wij in hun mogelijkheden te beperken door hun paspoort in te nemen. Toch springen ze op de Eurostar en komen ze naar Nederland. Ook zonder kaartje, want dat is nooit een probleem in deze vrije markt. Je kunt moeilijk iemand permanent opsluiten. Als we ze identificeren, geven we dat door aan de Nederlandse politie en worden ze het land uitgezet.'

Of Dougie er deze zomer bij zal zijn? Nee, zeker niet. Hij zal een armchair-fan zijn tijdens Euro 2000, een tv-kijker thuis of in de pub. En vervolgens hebben we het over het voetbal en hoe het is om in een stadion naar een wedstrijd te gaan - al duurt het maar twee seconden. Want daarna gaat hij uitweiden over wat zijn mooiste moment als voetbal-fan was, en beschrijft hij een uitwedstrijd van Watford in Coventry.

Hij tekent een stadion, een doel, twee helften en waar hij stond. Wat volgt is niet de beschrijving van de mooiste beweging die hij ooit zag van een speler van Watford, maar hoe hij het stadion uit kwam en met een groepje zestig Coventry-fans de grond instampte. 'We hadden geen kans, maar toch wonnen we.'

Ook politiebaas Tim Hollis wekt niet de indruk bevangen te zijn door voetbalkoorts. 'Ik ben niet geïnteresseerd in voetbal', zegt hij. 'Tijdens het Europees kampioenschap in Engeland in 1996 kon het me ook niet boeien. Iedereen vroeg zich af waarom er zoveel beveiliging en politie moet komen voor de organisatie van zo'n groot commercieel evenement. En ik stel me nu ook de vraag of dit in België en Nederland het wel allemaal waard is. Persoonlijk vind ik het namelijk een totale verspilling van tijd.'

Meer over