Wat bezielde wielrenner Antwan Tolhoek toen hij een slaapmiddel slikte?

Wat bezielde hem die avond in Girona, toen hij zichzelf in problemen bracht door een slaapmiddel te slikken? Die vraag blijft Antwan Tolhoek (23) door het hoofd spoken, ook nu zijn schorsing erop zit. Hij maakt vandaag zijn rentree in het peloton.

Iwan Tol
Antwan Tolhoek tijdens de zesde etappe van de Ronde van Polen in 2017. Hij eindigde als tweede in het bergklassement. Beeld Tim de Waele / VI Images
Antwan Tolhoek tijdens de zesde etappe van de Ronde van Polen in 2017. Hij eindigde als tweede in het bergklassement.Beeld Tim de Waele / VI Images

Nog een paar dagen en dan zit zijn re-integratietraject erop. Aan de keukentafel in zijn ouderlijk huis in Yerseke lacht Antwan Tolhoek flauwtjes. 'Re-integratietraject. Moeilijk woord voor een Zeeuw.'

Tolhoek (23) maakt woensdag, na twee maanden schorsing, zijn rentree in de Abu Dhabi Tour. Half december kwam hij in opspraak toen hij samen met zijn ploeggenoten Juan José Lobato en Pascal Eenkhoorn werd weggestuurd uit het trainingskamp van Lotto-Jumbo in Girona, omdat ze buiten medeweten van de ploegarts slaapmedicatie hadden genomen. 'Een ernstige, onacceptabele overtreding van de contractueel vastgelegde huisregels', aldus de ploeg.

De slaapmiddelen hadden zo'n heftige uitwerking dat Tolhoek en Eenkhoorn 's nachts in verwarde toestand op de gang werden aantroffen. Lobato was er nog erger aan toe: hij was in slaap gevallen en kon met geen mogelijkheid meer wakker worden gemaakt. Het drietal moest 's nachts naar het ziekenhuis voor onderzoek.

Met medicijnen rommelen

Slaapmedicatie staat weliswaar niet op de dopinglijst, maar als Lotto-Jumbo - voortgekomen uit de door dopingschandalen geteisterde Rabobankformatie - één ding niet kan gebruiken, dan is het wel renners die zelf met medicijnen gaan rommelen. Tolhoek en Eenkhoorn werden op het vliegtuig naar huis gezet. Lobato kreeg ontslag.

Tolhoek, zoon van ex-prof Patrick, geldt bij de ploeg als een grote belofte. Twee jaar terug, toen nog in dienst van Roompot, won hij de bergtrui in de Ronde van Zwitserland. In de Vuelta deed hij vorig jaar tot in de finale mee. Het was voor hem de bevestiging van wat velen al veel eerder riepen: dat hij ooit kan gaan meedoen om een etappezege in een grote ronde.

Tolhoek beseft dat er door de affaire nu een krasje achter zijn naam is gekomen. Hij is die jongen van de slaappillen.

Wielrenner Antwan Tolhoek. Beeld Simon Lenskens
Wielrenner Antwan Tolhoek.Beeld Simon Lenskens

Wat bezielde hem?

Die ene vraag blijft maar door zijn hoofd schieten. Wat bezielde hem, die avond in Girona? Eigenlijk is er niet echt een antwoord, zegt hij. 'Lobato komt de kamer binnen. Hij zegt: hier, neem wat van dit spul, daar slaap je lekker van, en 20 seconden later heb ik een paar druppels op mijn tong. Ik had meteen door: dit is foute boel. Maar toen was het al te laat.'

Tolhoek is zo in de war van het middel Noctamid dat hij in slaapdronken toestand in zijn toilettas naar nóg een slaapmiddel grijpt, een stripje Stilnoct dat hij nog over heeft van een reis naar Azië. Daarna valt hij in diepe slaap. Als de ploegleiding hem wakker probeert te maken, kraamt hij ondefinieerbare zinnen uit. Lobato is in een andere kamer helemaal niet meer wakker te krijgen. Bij de derde, nieuwkomer Pascal Eenkhoorn, wordt snus, een tabaksmiddel, gevonden.

Het wekt de indruk dat de renners in een roes wilden raken. Het is een van de redenen waarom slaapmedicatie niet ongewoon is in het peloton. Het wordt - behalve voor lange vluchten of om in slaap te komen tijdens grote rondes of na een zware val - ook gebruikt als partydrug, in combinatie met alcohol, om te ontvluchten aan de stress en hectiek van het fietsen. En de eenzame nachten, in onpersoonlijke hotels.

Die laatste suggestie veegt Tolhoek resoluut van tafel. 'Ik vind fietsen het mooiste dat er is', zegt hij. 'Als ik iets heb gemist de afgelopen twee maanden, is het wel het samen dollen met ploeggenoten, het samen naar de klote gaan. We hebben het mooiste beroep van de wereld. Alcohol was niet in het spel. Ik hoef nergens aan te ontvluchten.'

In Girona worden de renners de volgende dag bijeengeroepen voor een groepsgesprek. Pas nu hoort Tolhoek wat hij heeft uitgespookt, want de nacht is voor hem één zwarte vlek. De teamleiding besluit, na consultatie van de aanwezige renners en stafleden, dat de drie weg moeten uit het kamp. Er wordt voor hen een ticket naar huis geboekt en ze worden ondergebracht in een ander hotel. Ze zijn persona non grata.

Tolhoek zegt begrip te hebben voor het standpunt van zijn ploegmaten. 'Als ik aan de andere kant had gestaan, had ik hetzelfde besloten. We bedrijven topsport. Dan wil je niet geassocieerd worden met ploeggenoten die zulke grappen uithalen.'

Die ochtend moet hij ook, met het schaamrood op de kaken, zijn ouders inlichten. 'Tja, wat zeg je dan? Pa, ma, ik heb een probleem. Ik heb iets gedaan wat niet door de beugel kan.'

Geloofwaardigheid

Terug in Nederland moet Tolhoek zich melden op het hoofdkantoor van de ploeg in Zoetermeer. Het onderhoud met ploegleider Merijn Zeeman en teambaas Richard Plugge staat gepland om acht uur 's ochtends. Bevreesd om in de ochtendspits vast te komen zitten, boekt Tolhoek een hotel in Zoetermeer. Zijn vader, docent toerisme en recreatie in Goes, is mee. Hij heeft een vrije dag opgenomen.

Er volgt een goed, maar stevig gesprek met als uitkomst een schorsing van twee maanden. 'Ze zeiden: we willen je een tweede kans geven, maar alleen als de rest van de renners en begeleiding dat ook nog wil.'

Tolhoek realiseert zich dat hij zijn geloofwaardigheid moet terugwinnen. Liever dan dat hij dat in een interview doet, doet hij dat in de koers. 'Ik wil mijn benen laten spreken', zegt hij. 'Maar ik heb iets gedaan wat niet goed is. Daar moet ik mijn verantwoordelijkheid voor nemen. Daar horen ook dit soort gesprekken bij.'

De hele maand januari verblijft hij hoofdzakelijk in Calpe, Spanje. Hij huurt er op eigen kosten een appartementje. Alleen zijn moeder komt op bezoek. 'Ik zei: ma, als je zin hebt, kom je dan langs? Ze is vier dagen geweest. Dat was gezellig.'

Een paar keer spreekt hij af met zijn mental coach Couzijn Evers en ploegleider Merijn Zeeman. 'Die coach had ik al vier jaar, maar dat wisten ze niet bij de ploeg. Dat heb ik nu ook geleerd van dit grapje, dat ik dingen moet overleggen. Zodra de mensen in de ploeg ervan afweten, kunnen ze samenwerken.'

Re-integratietraject

In het kader van het re-integratietraject mag hij begin februari twee dagen terugkeren in het trainingskamp van de ploeg, om zijn collega's weer onder ogen te komen. 'Ik heb veel renners een-op-een kunnen uitleggen wat er is gebeurd. Dat vond ik heel fijn. Des te rotter was het dat ik weer weg moest. Dan denk je: verdomme, ik hoor er toch ook bij?'

Met Eenkhoorn, de andere gestrafte renner, meed hij in het begin contact. 'Ik kende Pascal ook pas vier, vijf dagen. Maar op een gegeven moment moet je weer vooruitkijken. Op trainingskamp hielden we elkaar in de gaten. Even zeggen: zorg dat je op tijd bent, dat soort dingen.'

Of hij Lobato nadien nog heeft gesproken, laat hij in het midden. ''s Avonds had ik direct...' Dan schudt Tolhoek zijn hoofd. 'Ach, laat dit gesprek maar over mezelf gaan, niet over iemand anders. Natuurlijk ben ik boos op hem, omdat hij mij dat spul heeft gegeven. Maar ik ben oud en wijs genoeg om het wel of niet aan te nemen. Het is gewoon stom geweest, naïef.'

Tolhoek weet nog niet of hij nog het vertrouwen van zijn collega's heeft. Dat zal hij de komende weken gaan ondervinden, zegt hij. 'Maar het gevoel is goed, mede dankzij die twee dagen dat ik ben teruggekeerd in het trainingskamp.'

Eén ding heeft 'dat stomme rot-geintje' hem wel opgeleverd: hij heeft zichzelf beter leren kennen. 'Ik dacht altijd een brave hendrik te zijn. Een serieuze topsporter, die zijn eigen beslissingen neemt. Maar ik heb ook een zwakke kant. Die had ik nooit gezien, en de mensen om me heen ook niet. Dat is pijnlijk om te constateren. Ik ben niet zo sterk als ik dacht.'

Meer over