Vrouwenelftal AZ doet het voor niets

Daphne Koster heeft zojuist met het Nederlands elftal getraind in het dorp waar ze leerde voetballen. De uitbater van het café in Assendelft is goed op de hoogte. ‘Nog twee wedstrijden winnen met AZ en jullie zijn kampioen.’ De aanvoerder knikt en lacht na de vraag of Louis van Gaal dan komt speechen. ‘Wij zijn de besten? Laat onze coach Ed Engelskes dat maar zeggen.’

Over twee weken wordt de vrouwencompetitie in de eredivisie beslist als regerend kampioen AZ in Tilburg naaste concurrent Willem II treft. Daarna maakt Koster zich op voor het debuut van Oranje op het Europees kampioenschap, in augustus in Finland. Meer dan 110 duizend meisjes spelen voetbal, internationals als de 28-jarige Koster hebben de sport op de kaart gezet.

Ze begon immers tussen de jongens, bij SVA in Assendelft. ‘Ik was één van hen. Ik heb lang met de jongens onder de douche gestaan, tot ik besefte dat het niet meer kon. Daarna kreeg ik mijn eigen kleedkamer. Andere ploegen wisten ook dat bij SVA een meisje speelde.’

Koster bleef tot haar 19de bij de jongens voetballen. ‘Tot die leeftijd kon ik het fysieke verschil compenseren met mijn techniek en mijn spelinzicht. Bij de A-junioren ging het een keer fout, toen konden de tegenstanders het niet accepteren dat een meisje beter was dan zij. De zaag ging erin en de trainer wisselde me om me te beschermen.’

Koster stapte over naar de hoofdklasse bij de vrouwen, waar ze met Ter Leede vier keer landskampioen werd. Ook de vooroordelen werden bevestigd. ‘Tien jaar geleden zag het vrouwenvoetbal er niet uit. In de hoofdklasse speelden manwijven, de meeste voetbalsters waren te zwaar.

‘De outfits hielpen ook niet mee om een ander beeld te creëren. We speelden in die vreselijke plofbroeken. Nu bestaat het Nederlands elftal uit atleten. Er is een speciale kledinglijn voor vrouwen ontwikkeld.’

Bij AZ kan Koster zeker niet een van de jongens zijn. ‘Ik kan al niet eens met de A-junioren meetrainen’, aldus Koster. ‘De fysieke verschillen zijn te groot, die jongens zijn al veel sneller dan wij. Praten met Demy de Zeeuw of Stijn Schaars over voetbal is geen probleem, voetballen met ze red ik echt niet.

‘Toch worden we telkens met de mannen vergeleken. Maar vrouwenvoetbal is een jonge sport, wij moeten 75 jaar traditie inhalen. Wij leven in een andere wereld, daarom is het zo krom dat we wel aan mannelijke normen moeten voldoen.’

Koster had dan ook haar bedenkingen tegen het gastcollege van Louis van Gaal, die de vrouwen van AZ onlangs een keer trainde. Het werd vooral een publiciteitsstunt. ‘Al die camera’s, omdat Louis kwam trainen; ik vond het nogal overdreven. Alsof het zo bijzonder is dat Van Gaal vrouwen traint. Het was leuk om eens met een toptrainer te werken, al is het niet de aandacht waar ik op zat te wachten. Het ging toch weer om Van Gaal. Ik voelde me een tikje gebruikt.’

In haar jeugd spiegelde Koster zich automatisch aan mannelijke sterren en zo bleef het, toen ze als verdedigende middenvelder of centrale verdediger acteerde. ‘Ik voelde me verwant aan Jaap Stam en Edgar Davids.’

En lachend: ‘Misschien niet qua postuur, maar ik herkende hun gedrevenheid in mezelf. Ik ging de duels aan als Davids, wilde net zo tot het gaatje gaan als hij. Ik was ook snoeihard en meedogenloos als Stam vroeger. Nu besef ik dat het ook een valkuil kan zijn. Ik speel meer met mijn hoofd. Maar de winnaarsmentaliteit is gebleven.’

Elke vergelijking met de duurbetaalde profs gaat verder mank. Koster speelt als amateur bij AZ en werkt bij de KNVB, waar ze zich met talentontwikkeling en scouting bezighoudt. ‘Ik leef pas over drie weken als een prof, wanneer ik me met het Nederlands elftal ga voorbereiden op het EK in Finland. Bij AZ trainen we elke dag, maar ik krijg alleen een reiskostenvergoeding.’

Koster toont begrip voor de directie. ‘Natuurlijk is het een tikkeltje zuur. Ik denk soms: voor de mannen is 1000 euro per maand een schijntje, ik zou er dolgelukkig mee zijn. Maar het vrouwenelftal levert AZ niets op, wij kosten alleen maar geld. De club heeft zijn nek uitgestoken, de randvoorwaarden zijn perfect. Het is aan de speelsters om de volgende stap te maken in de professionalisering van het vrouwenvoetbal.’

Je moet de progressie niet willen forceren, stelt Koster. En al helemaal niet door als in het hockey ‘voetbalbabes’ te creëren. ‘Er mogen van mij best mooie foto’s worden gemaakt’, zegt Koster. ‘Maar ik ga niet poseren in een bikini, die ongein past niet bij mij. De sport moet centraal blijven staan.’

Zoals bij het komende EK in Finland, waar Oranje in een poule met Oekraïne, Denemarken en het gastland de kwartfinales hoopt te bereiken. Koster: ‘We moeten als ploeg met de laagste ranking op het EK opboksen tegen Scandinavische landen waar vrouwenvoetbal tot de cultuur behoort. Maar het is al geweldig dat we de sport volwassen hebben gemaakt.’

Koster heeft lang moeten wachten op die doorbraak. In 2005 stopte ze zelfs bij het Nederlands elftal na een conflict met bondscoach Vera Pauw. ‘We dachten dat we niet op één lijn zaten. Het ongenoegen zat diep. Ik was klaar met het Nederlands elftal.

‘Elke keer die mentale dreun van het niet kwalificeren voor een eindronde; ik vroeg me af waar ik het voor deed. Ik heb na die breuk met Pauw ook geen wedstrijd meer gezien van Oranje. Ik wilde wel graag bewijzen dat ik nog steeds de beste speelster was van de hoofdklasse.’

In 2007 werd de breuk tussen de bondscoach en de dirigent van Oranje gelijmd. Nu denkt Koster soms aan een buitenlandse transfer. ‘Toen we tegen Amerika speelden, zag ik hun vedette Mia Hamm op een enorm billboard van Nike hangen tussen Michael Jordan en Tiger Woods. Dan besef je hoe groot zij is en dat vrouwenvoetbal in Amerika volkomen geaccepteerd is. Ik sluit niet uit dat ik ooit in zo’n sterke competitie speel.’

Altijd blijft Koster de ambassadrice van het Nederlandse vrouwenvoetbal. ‘Een jongen groeit op met het idee dat hij profvoetballer kan worden. Ik wist vroeger niet eens dat er een Nederlands elftal voor vrouwen bestond. Nu heb je als meisje ook een droom om te voetballen bij AZ, FC Utrecht of ADO. En die droom zal straks alleen maar mooier worden.’

Meer over