Mancini en vialli

Voetbal in tijden van liefde: Italiaanse hartsvrienden op het veld, langs de lijn en aan het ziekbed

De Italiaanse bondscoach Roberto Mancini (r) en teammanager Gianluca Vialli na de 1-0 van Federico Chiesa tijdens het EK-duel in de achtste finale tegen Oostenrijk. Beeld UEFA via Getty Images
De Italiaanse bondscoach Roberto Mancini (r) en teammanager Gianluca Vialli na de 1-0 van Federico Chiesa tijdens het EK-duel in de achtste finale tegen Oostenrijk.Beeld UEFA via Getty Images

Al voor de halve finale van het EK tegen Spanje is Italië in bepaald opzicht winnaar van het toernooi. Vanwege het doorgaans aanvallende voetbal, en door voetbal overstijgende vriendschap.

Ronald Koeman vergeet nooit het beeld uit de 112de minuut van Sampdoria - Barcelona, finale Europa Cup I op Wembley, 20 mei 1992. Hij legt aan voor een vrije trap. Stand 0-0. Gianluca Vialli van Sampdoria, net gewisseld met kramp, ‘zat met een handdoek over het hoofd.’ Vialli voorvoelt het vonnis, als het ware.

Koeman scoort en rent richting hogere sferen. Trainer Johan Cruijff stapt over de reclameborden, blijft met een voet achter de rand hangen en probeert zijn spelers bij de les te houden. Barcelona wint met 1-0 in Londen. Op weg naar de beker vouwt Koeman even de handen, alsof hij in gebed is verzonken. Zoete herinnering.

Bittere herinnering bij de ander. Dinsdag is Vialli terug op Wembley, net als Roberto Mancini, destijds ook finalist met Sampdoria en nu bondscoach van Italië. Ze spelen de halve finale van het EK tegen Spanje. Teammanager Vialli en Mancini, beiden van 1964, zijn hartsvrienden.

Hun terugkeer in Londen is slechts één lijn van een verhaal over liefde in tijden van voetbal, of voetbal in tijden van liefde. Op 26 juni 2021, in de verlenging van Oostenrijk - Italië, in de achtste finales van het EK, valt eindelijk een doelpunt. Federico Chiesa neemt de voorzet van Leonardo Spinazzola kundig aan op de borst, kapt een paar spelers uit en schiet diagonaal raak. Het is één van de mooiste doelpunten van het toernooi en tevens een bevrijding voor de Italianen in hun slechtste wedstrijd.

Euforie

Bondscoach Mancini heft de armen resoluut en juicht. Teambegeleider Vialli rent van de tribune naar beneden, op zoek naar zijn vriend. Hij opent zijn handen, met een gezicht dat bijna scheurt van euforie. Als Mancini zich omdraait, alsof hij ruikt waar Vialli is, omhelzen de mannen elkaar innig. Het is één van de beklijvende scènes van het toernooi, zeker voor wie het verhaal achter de omhelzing kent. Want ook daar schuilt weer een verhaal, met vertakkingen.

Allereerst is doelpuntenmaker Federico Chiesa de zoon van Enrico Chiesa, voormalig collega van de twee aanvallers. Federico is geboren in Genua, in 1997. Verslaggever Jurriaan van Wessem, aanhanger van Sampdoria uit Genua: ‘De jonge Enrico trainde in het kampioensjaar 1991 al mee met Sampdoria. In 1996 vormde hij een goed koppel met Mancini, die als huisvriend een van de eersten was aan de wieg van Federico.’

Dat is nog lang niet alles. Gianluca Vialli blijkt doodziek, in 2017. Alvleesklierkanker, is de diagnose, bijna niet te genezen. Hij ondergaat een chemokuur, en later als de ziekte terugkeert nog eentje, en hij valt 16 kilo af. Hij schrijft een boek over zijn herstel. Op de cover van ‘Goals’ staat een foto van Vialli met gesloten ogen. Hij is kaal en draagt een baard. ‘Ik wil dat iemand naar me kijkt en zegt: door jou gaf ik niet op’, is de inspirerende tekst van het boek. Zijn dochters tekenen zijn wenkbrauwen, als die bijna niet meer te zien zijn vanwege de chemo. Hij probeert slechts te huilen als hij alleen is.

Mancini, in 2018 aangesteld om de wedergeboorte van het Italiaanse elftal gestalte te geven, neemt Vialli op in zijn staf, als die enigszins is hersteld. Hij creëert min of meer een functie: teammanager, of elftalbegeleider. ‘Het helpt als je vrienden bent’, zegt Vialli eens tegen Sky Sports. ‘Als je dezelfde filosofie hebt. Als je geen jaloezie voelt jegens elkaar.’

Geschokt

De journalist Filippo Grimaldi, die de grote jaren van Sampdoria versloeg voor de sportkrant Gazzetta dello Sport: ‘Mancini was dermate geschokt toen hij hoorde van Vialli’s ziekte, dat hij na twee, drie dagen nog steeds niet had gebeld. Daarop belde Vialli hem, om hem op het hart te drukken dat hij positief moest blijven.’ De topploeg van Sampdoria, die in 1991 het enige landskampioenschap in de clubgeschiedenis won, komt nog af en toe bij elkaar om samen te eten of een partijtje te voetballen, soms in Cremona, de geboortestad van Vialli.

Van Wessem: ‘Op 15 februari 2019 is de kampioensploeg van 1991 voor een diner bij elkaar geweest, na één van de chemokuren van Vialli. Sindsdien zijn Mancini en Vialli bijna onafscheidelijk.’ Italië heeft betere voetballers gehad dan nu, maar Mancini heeft clubgevoel in de nationale ploeg gebracht. Zijn staf bestaat uit vrienden, bijna allemaal uit de glorietijd van Sampdoria. Lombardo, Evani, Salsano, Battara.

Het herstel van het nationale elftal onder Mancini, na het gemiste WK van 2018, loopt min of meer synchroon met het herstel van Vialli. De aanvallers van toen leren Italië aanvallen, al is daar af en toe het verval naar oude gewoonten, met aanstellerij en tijdrekken. Mancini wil initiatief, geen reactie. Met een linksback, Spinazzola, die misschien de beste speler van het toernooi was, doch zijn achillespees scheurde toen hij voor de zoveelste keer aanzette voor een aanvallende sprint tegen België.

Oude stempel

Met Jorginho, de controlerende middenvelder die het mogelijk maakt dat anderen gloriëren. Met Insigne op links, met dribbelaar Chiesa, met Barella die overal is, of met Verratti, die een uitstekende vervanger had in Locatelli. Achterin staan de verdedigers van de oude stempel, Bonucci en Chiellini, die aanvallend denken bij anderen faciliteren.

Mancini oogt zoals Italië voetbalt: flamboyant. Een man voor de catwalk eventueel. Scheiding en sjaaltje. Vialli was als voetballer de noest werkende alleskunner. Hij rende overal en kreeg in ruil bruikbare passes en voorzetten van de Mancini’s van deze wereld. Ze konden beiden als diepe spits spelen, of als nummer tien.

Nu willen ze de Europese titel. Mancini als opgeleefde trainer, die bij St. Petersburg zat toen een commissie onderzocht hoe het zo mis kon gaan met Italië en bij hem uitkwam. Vialli als opgeleefd mens, hersteld van de zwaarst denkbare ziekte. Mancini heeft onlangs bijgetekend tot 2026. Hun droom is eens samen te werken bij Sampdoria. Mancini als trainer, Vialli als president. Maar eerst naar Wembley. Om de geest van 1992 te verdrijven, schrijven ze in de pers. Zulke grote woorden zijn niet nodig voor een verhaal dat al een overwinning op zich is.

Meer over