Vijandbeeld achter een groen gordijn

Argentijns voetbal kenmerkt zich door grote hartstocht. De 34 miljoen inwoners van Argentinië kruipen vandaag voor de buis voor de wedstrijd tegen Nederland....

OP HET terrein van Centre de Formation aux Métiers du Sport de l'Etrat heerst spanning. Voor de deur van de Franse sportopleiding, in een voorstadje van Saint-Etienne, ontstaat zelfs een opstootje. Roman Iucht, van Raaaddiiooo Continental uit Argentinië, wordt beschermd door zijn veel bredere collega Diego Fuchs, van dezelfde zender.

De Franse politie gooit de kleine, zielige man met bandrecorder en al buiten. Hij mag niet naar binnen voor de persconferentie van de Argentijnse voetballers. De zaak was deze week voorpaginanieuws. Dinsdagavond laat had international José Chamot de journalist op bijna Bogardiaanse wijze bedreigd.

'Ik maak je dood', riep de speler van Lazio nadat Iucht, meteen na het treffen tussen Argentinië en Engeland, het verbod om met een Argentijnse speler te spreken had overtreden door een opname te maken van het gesprek van Chamot met een Spaanse journalist.

Sinds het magazine Noticias foto's publiceerde van spelers van de Argentijnse selectie (Lopez en Berti in het bijzonder) die damesbezoek aflegden, is het gebeurd met de vis-à-vis contacten tussen journalisten en voetballers. Een keer per week mogen de tweehonderd perslieden langs komen voor een onderhoud waarbij 22 voetballers, in twee rijen, positie kiezen in de judozaal. Dan worden voetbal-clichés opgedreund alsof ook daarmee een wereldtitel is te verdienen.

Iucht jammert op het parkeerterrein in het blauw-wit versierde L'Etrat. 'We hadden het uitgesproken, met de bondscoach en Chamot. José had zijn excuses zelfs aangeboden. En nu dit. Ik begrijp het niet.'

Welkom in het kamp van een potentiële wereldkampioen. Bienvenida Argentina, groeten de dundoeken die in de straten van L'Etrat zijn opgehangen. Sinds 2 juni bivakkeert de Argentijnse ploeg in het stadje in de Forez, waar bondscoach Passarella heeft gekozen voor een Spartaanse aanpak.

Zijn spelers worden niet ondergebracht in de gebruikelijke multi-sterren hotels. Zijn spelers slapen in kamers waar normaal de jeugdtalenten van AS Saint-Etienne zijn ondergebracht, waar wielrenners en judoka's overnachten als zij een trainingskamp hebben belegd.

De trainingen van Passarella en zijn spelers zijn te bezoeken noch te bekijken. Rond het enorme terrein is een groen tennisgordijn gehangen dat meer dan maar liefst anderhalve ton zou hebben gekost. Als bij een toevallige inkijk wordt gefilmd, grijpt de lokale politie meteen in. De hele dag staat een busje met agenten klaar bij de ingang; ze tonen zich voortdurend alert.

Toen de coach vorige week de poort een keer vroegtijdig openzette speelden de Argentijnse sterren juist een wedstrijdje handbal. Engelse journalisten, nog altijd zwaar lijdend onder het Hand van God-syndroom uit 1986, konden hun inleiding die dag cynischer aanzetten dan ooit.

D AT DE arbeid achter gesloten deuren zijn nut kan hebben, bleek dinsdag in het Geoffroy-Guichard. De vrije trap van Veron, afgerond door een achter de muur langs sluipende Zanetti, verraste Engeland op slag van rust. Niemand begreep waar die duivelse Zanetti toch vandaan was gekomen. De ingestudeerde goal (2-2) bracht Argentinië terug in de wedstrijd.

'Passarella beschouwt de pers als zijn vijand. Hij heeft dat beeld steeds sterker gecultiveerd. De media zouden te weinig respect voor hem en zijn voetballers hebben.' Op de redactie van Clarin, met een oplage van 1,2 miljoen het grootste dagblad van Argentinië, kennen ze hun bondscoach.

De krant heeft in Saint-Etienne de helft van het Albatros-hotel afgehuurd. Liefst zestien journalisten zijn daar gedetacheerd. 'En nog twee in Parijs', zegt redacteur Miguel Frias. Het idee dat zijn krant op voet van oorlog met Passarella leeft, klopt volgens hem niet.

Frias haalt zijn oudste collega er bij. Horacio Pagani is al dertig jaar voetbalverslaggever voor Clarin en acht zich zelfs bevriend met Passarella, de bikkelharde aanvoerder van het elftal dat in 1978 in eigen land het wereldkampioenschap veroverde.

'Ik heb dat WK-toernooi gedaan voor mijn krant. Over sport kon je destijds vrijuit schrijven. Over politiek niet. Enkele collega's van mij zijn in die jaren verdwenen en nooit meer teruggekeerd. Er was pure censuur. De militaire machthebbers, Videla, Massera en Agosti, bepaalden wat het volk mocht weten.

'Dat Passarella heeft gezegd dat hij niet heeft geweten wat er in die jaren aan de hand was in zijn land, moet je geloven. Die jongens waren met voetbal bezig. Pas in 1983, na het verdwijnen van de generaals, is het grote publiek aan de weet gekomen wat er allemaal is gebeurd.'

Tijdens de dictatuur, vooral in de jaren 1976 tot '79, verdwenen volgens een onderzoek van de nationale commissie Conadep negenduizend mensen van de aardbodem. Het volk werd koest gehouden met brood en spelen. Het WK voetbal was een duur propaganda-evenement voor de junta. Het kostte het bewind volgens sommige berekeningen een miljard gulden.

De chef van het organisatiecomité, de Ente Autarquico Mundial, generaal Actis, werd op weg naar zijn eerste persconferentie vermoord. Martelingen en moorden waren de represailles van een bruut regime waarvoor de toen nog principiële Duitse aanvoerder Paul Breitner wegbleef uit Zuid-Amerika.

De Argentijnse bondscoach in dat jaar, Cesar-Luis Menotti, had ook willen protesteren tegen het bezoedelen van de mensenrechten in zijn land. Hij vroeg zijn elftal de eretribune, met de glunderende generaals, de rug toe te keren. Het protest bleef echter uit. Pagani bevestigt met een lach de anekdote. Zou die Passarella nou echt niets geweten hebben?

Als er één vijand is van Passarella, dan is het Diego Armando Maradona. Roberto Fontanarrosa kent de moeizame verhouding tussen de twee grote helden van het Argentijnse voetbal. Hij komt zelf van Rosario, de tweede stad van het land. Fontanarrosa is cartoonist, humorist en schrijver, van korte verhalen, van de voetbalnovelle El Areo 18, Het Strafschopgebied (in Argentinië wordt het zestien-metergebied in yards aangegeven).

'Mijn club is Rosario Central. Maradona kwam in '93 voor de andere club van de stad spelen, Newell's Old Boys, om zich voor te bereiden op het WK. Vreselijk, natuurlijk. Wij van Central telden op dat moment helemaal niet meer mee.'

De vijandschap tussen de twee dateert volgens de overlevering uit de aanloop van het WK van 1978. Pluisje, de jongen uit de sloppenwijk Villa Fiorito, had in 1976 als vijftienjarige in het eerste van Argentinos Juniors gedebuteerd. Zestien jaar oud was het wonderkind toen hij in februari '77 voor het eerst in het nationale elftal werd opgesteld.

Fontanarrosa: 'Bondscoach Menotti had Diego wel in zijn voorlopige WK-groep van veertig spelers opgenomen. Voor de definitieve 22 viel hij af. Maradona was boos, omdat Passarella het als aanvoerder niet voor hem zou hebben opgenomen.'

In '82, op het WK van Spanje, verprutste Maradona de Argentijnse kansen door een Braziliaan in de buik te trappen en de rode kaart te incasseren. Die gebrekkige discipline heeft aanvoerder Passarella de ster altijd nagedragen.

F ONTANARROSA: 'Hun onderlinge verhouding kende vier jaar later zijn dieptepunt. Passarella zat het hele toernooi met een buikspierblessure aan de kant, Maradona droeg de aanvoerdersband en haalde feitelijk in zijn eentje het wereldkampioenschap binnen.'

In de jaren na '94 weigerde Passarella als bondscoach de veteraan Maradona in het nationale elftal op te nemen. De score van come-backs bij clubs door Het Gouden Ventje staat intussen op zeven. Deze week kwam de wonderman van weleer weer in het nieuws. Zijn zaakwaarnemer liet weten dat Engelse clubs Maradona net als Gullit en Vialli als speler/manager zouden willen hebben.

Fontanarrosa gelooft niet in een Europees heroptreden van de gesjeesde trainer die bij clubjes als Deportivo Mandiyu en Racing Avellanede vaker dronken dan nuchter op het werk verscheen. 'Vorig jaar heeft Dieguito op de gezondheid van zijn familie gezworen dat zijn besluit definitief was.

'Bovendien kan hij echt niet meer spelen. Hij leeft zwaar. Hij gebruikt nog steeds verdovende middelen, daar ben ik van overtuigd. Een maand geleden was hij op televisie. Hij zag er vreselijk slecht uit. Hij kon de woorden niet eens uit zijn mond krijgen.'

Die Maradona kent Fontanarrosa als dr Jekyll en mr Hyde. 'De ene keer is hij ongelooflijk charmant, komt naar de rand van het veld om mensen een hand te geven. Als hij jou één keer gezien heeft, vergeet ie je niet meer. Hij heeft een derde oog. De andere keer slaat zijn gedrag om in pure boosaardigheid. Hij heeft op journalisten geschoten, zoals je weet.'

Vanwege dat wangedrag heeft Maradona in eigen land een voorwaardelijke gevangenisstraf van 34 maanden lopen. Voor zijn vertrek naar Europa, voor het WK voetbal, moest hij toestemming aan de rechter vragen.

Fontanarrosa: 'Diego heeft een contract met de commerciële zender America 2. Hij zou Argentinië-Engeland doen. Maar dat heeft hij niet gehaald. Nu zal hij Nederland-Argentinië van co-commentaar voorzien. Misschien duurt zijn toernooi maar een dag. Passarella hoeft niet voor hem te vrezen. Die kleine is geen gevaar voor zijn positie.'

Daniel Alberto Passarella (44) werkt als bondscoach uiterst scherp. Hij is bevreesd voor praktijken als Maradona in Napels beleefde, toen verkeerde vrienden de sterspeler de tol van de roem lieten betalen. Passarella liet daarom in Italië het privé-leven van Juan Sebastian Veron screenen. Hij wilde weten of de jonge international, uit de invloedssfeer van Maradona, zich voldoende op zijn sport concentreerde.

Passarella, uit Chacabuco laat een spandoek in L'Etrat weten, is geheel zichzelf. Per traditie is het land verdeeld in twee kampen, volgelingen van de twee trainers, Menotti en Bilardo, die met de nationale ploeg wereldkampioen werden. De Menottistas staan voor technisch voetbal, de Bilardistas voor hard spel, vol tactisch besef.

P ASSARELLA, DIE na het WK op zoek gaat naar een nieuwe uitdaging, heeft gewerkt aan zijn eigen speelstijl. Verdedigend moet het kloppen, maar hij houdt evenzeer van snel en briljant aanvalsspel. Ortega en Gallardo zijn de spelers die het spel mogen versieren.

Voorlopig heeft hij veel resultaat geboekt. De oude Pagani: 'Je mag in Argentinië van twee landen niet verliezen, Engeland en Brazilië. In de eerste opdracht is Daniel geslaagd. Brazilië komt eventueel later. Verliezen van Nederland zal geen schande zijn.'

In L'Etrat draaien de spelers op de automatische piloot hun persconferentie af, bang een uitspraak te doen die een zere teen raakt. Batistuta: 'Er zijn 22 spelers. Ik had geen probleem met mijn wissel.' Roa: 'Ik was best zenuwachtig voor de strafschoppenserie. Ik had de wedstrijd liever eerder beslist gezien.'

Simeone: 'Nederland is een bijzonder elftal.' Veron: 'Ik denk dat Nederland beter is dan Engeland.' Batistuta: 'We moeten eerst van Nederland winnen. Dan gaan we aan Brazilië denken.' Sensini: 'Ik ben hersteld. Ik hoop zaterdag te spelen.'

Ortega: 'We hebben een dag minder rust gehad dan de Nederlanders. Ik hoop dat het geen invloed heeft.' Simeone: 'Elke wedstrijd is nu een finale.' Gallardo: 'De coach beslist of ik speel.' Batistuta: 'Argentinië is hier om wereldkampioen te worden.'

De spelers marcheren na 27 minuten af. De Argentijnse pers heft een heus fluitconcert aan.

Meer over