AnalyseOranje

Van Gaal is in een razend tempo in de koppen van de internationals gekropen

In ruim een week is Louis van Gaal in het brein van de spelers gaan wonen, alwaar het goed toeven is. De bondscoach is blij met de volledige acceptatie van zijn voetbalvisie.

Memphis was woensdag met drie doelpunten één van de uitblinkers van het Nederlands elftal. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Memphis was woensdag met drie doelpunten één van de uitblinkers van het Nederlands elftal.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Als Memphis Depay praat, hoor je dat Louis van Gaal in zijn brein is gekropen. Hij heeft drie keer gescoord tegen Turkije (6-1) en mag de bal mee naar huis nemen. Memphis is bijna altijd een uitstekende international geweest, maar zijn spel verzandde soms. Nu is hij op en top functioneel, terwijl hij kritisch blijft. Hij zegt dat hij drie ballen op rij heeft verspeeld en remt de euforie bij de verslaggever van de NOS. Het is de voetafdruk van Van Gaal, banjerend door zijn brein.

Want precies zo is Van Gaal. Als het goed gaat, is hij kritisch, zoals over de onzorgvuldigheid in balbezit. Hij is vooral tevreden over de totale pressie, waardoor Oranje de bal telkens meteen verovert. Depay en hij blijven nederig, om het leerproces gaande te houden en de voortgang te bevorderen.

Saamhorigheid

Het spel van Oranje groeit naar een moderne vorm van totaalvoetbal, jazeker, de Nederlandse uitvinding van Ajax, Feyenoord en Oranje in de jaren zeventig. Veel druk, zeer aanvallende backs, telkens aansluitende, scorende middenvelders. Plus de zwervende spits Depay in de rol van Cruijff, zonder ze verder met elkaar te vergelijken. Daardoor is 4-3-3 ook geen zuiver 4-3-3 meer, maar 4-4-2 en af en toe 4-2-4. Het systeem is ondergeschikt aan de bezetting van posities, aan opofferingsgezindheid en saamhorigheid. Zie ze rennen, Berghuis, Klaassen of Wijnaldum, in sprints van 30 meter.

Louis van Gaal geeft zaterdag aanwijzingen aan Georginio Wijnaldum in de wedstrijd tegen Montenegro. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Louis van Gaal geeft zaterdag aanwijzingen aan Georginio Wijnaldum in de wedstrijd tegen Montenegro.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

De geest is sterker dan het lichaam, beweert Van Gaal altijd. Laat hij nou in die geest zijn geslopen. Pressie, daarover sprak voorganger Frank de Boer vaak, maar die was er zelden. Hij kwam niet binnen in het brein van om duidelijkheid smekende voetballers. In de eerste oefenwedstrijd voor het EK, tegen Schotland, zat Van Gaal op de tribune in Portugal. Het viel hem op dat de centrale verdedigers nauwelijks druk zetten. Tja, dan houdt het op.

Kijk naar die pressie in de hoek, in de eerste minuut van Nederland - Turkije, met Berghuis, Wijnaldum en Dumfries. Zo ontstaat de 1-0 die de avond een vliegende start geeft. Zonder druk valt het elftal uit elkaar, dan lijkt het alsof de spelers niets doen. Dat is niet zo. Ze komen alleen overal te laat.

Duidelijkheid

Ook Van Gaal was vriendelijk voor De Boer, die hij beschouwt als een zoon. Als Malen had gescoord tegen Tsjechië, had hij hier niet gezeten, herhaalde hij dinsdag. De spelers hadden tegen Frank de Boer moeten zeggen: we willen geen 5-3-2, want dat gaan we niet op tijd beheersen, zeker niet bij een coach wiens handelsmerk in elk geval niet duidelijkheid is, die geen breinen verovert. Maar dat zeiden ze niet. Ze zeiden dat het steeds beter ging, terwijl iedereen kon zien dat het niet zo was.

Van Gaal werkt nu aan de totale make-over. Goed, jullie willen 4-3-3, dan krijgen jullie dat voorlopig. Hij zei moe te zijn van alle gesprekken in ruim een week. Het is best inspannend, in andermans breinen infiltreren. Beetje opruimen en verschuiven, maar ook niet te veel ineens, want dan herkennen ze hun eigen gedachten niet meer. Matig spel (Noorwegen, 1-1) werd zo beter (Montenegro, 4-0) en goed voetbal (Turkije, 6-1).

Het kan nog veel beter

Op het EK kon Denzel Dumfries, de ‘wingback’, uitgroeien tot uitblinker. Dat was fijn voor Dumfries, maar slecht voor het Nederlandse voetbal. Want Dumfries is een loper, een werker, aan aanjager van het vuurtje, maar elf maal Dumfries levert geen kampioenschap op. Daarvoor heb je minimaal één Depay nodig, een Frenkie de Jong en een Virgil van Dijk. Dus bouwt Van Gaal rond zijn as en is Davy Klaassen in zekere zin de opvallendste speler, een typische Frank de Boer-voetballer nota bene, over wie de vorige bondscoach zei dat hij op het huis paste. Alleen: toen het nodig was, ontnam hij hem de sleutel.

Het voetbal kan nog veel beter, denkt Van Gaal, al heeft hij nooit veel tijd, ook niet voor het WK. Hij gaat doorselecteren, terwijl hij met Justin Bijlow, Tyrell Malacia en Devyne Rensch al drie debutanten liet meedoen. Guus Til scoorde, Teun Koopmeiners mocht een helft op de plaats van Frenkie de Jong acteren. Hij gaat El Ghazi bekijken, zelfs doelman Flekken van Freiburg.

Van Gaal wil energie, jeugd en concurrentie. Hij wil naar het WK om wereldkampioen te worden, hoe onrealistisch dat ook klinkt voor een land dat gemiddeld gesproken tot de (sub)top van de wereld behoort, doch pas één hoofdprijs won. Maar het is wel de boodschap die hij achterlaat, bij zijn bezoek aan het brein.

Meer over