Vakbond profs wil via EU eerlijker transfersysteem afdwingen

De wereldwijde vakbond voor profvoetballers FIFPro dient vandaag bij de Europese Commissie in Brussel een klacht in over het transfersysteem van de FIFA. 'Het systeem deugt niet', zegt secretaris-generaal Theo van Seggelen van de bond.

Olga Palmela, eigenares van een hotel in Setubal, deelde haar belevenissen met Ghanese voetballers op Facebook. De jongens waren ondervoed aangekomen in de Portugese stad, vanuit Denemarken, waar een eerder avontuur was mislukt. Ook in Portugal, waar ze in Palmela's hotel verbleven, verdienden ze geen contract. 'De zaakwaarnemer droeg me op de spelers op straat te gooien', aldus Palmela. Uiteindelijk hielp ze mee geld in te zamelen voor de terugreis van de voetballers naar Ghana. Beeld Henk Brands
Olga Palmela, eigenares van een hotel in Setubal, deelde haar belevenissen met Ghanese voetballers op Facebook. De jongens waren ondervoed aangekomen in de Portugese stad, vanuit Denemarken, waar een eerder avontuur was mislukt. Ook in Portugal, waar ze in Palmela's hotel verbleven, verdienden ze geen contract. 'De zaakwaarnemer droeg me op de spelers op straat te gooien', aldus Palmela. Uiteindelijk hielp ze mee geld in te zamelen voor de terugreis van de voetballers naar Ghana.Beeld Henk Brands

De FIFPro wil meer transparantie in een eerlijker systeem, waarin solidariteit gehandhaafd blijft in plaats van verdwijnt. De FIFPro, die 50 jaar bestaat en bijna 65 duizend leden telt, heeft tal van bezwaren tegen het transfersysteem: de vele wanbetalingen door clubs, de steeds grotere vorm van ongelijkheid tussen clubs, niet gerespecteerde contracten, de handel in minderjarigen, de torenhoge commissies voor zaakwaarnemers of het zogenoemde third party ownership, waarbij investeringsmaatschappijen de transferrechten op voetballers bezitten.

Geld schuift steeds vaker op en neer tussen de grootste clubs en druppelt steeds minder door naar beneden, zodat de verschillen tussen de top en de rest steeds groter worden. Voortdurend overleg met de clubs, onder meer met de ECA (European Club Association), en ook met de FIFA en de UEFA, heeft niet tot oplossingen geleid. Het huidige systeem beperkt in zekere zin ook het vrije verkeer van personen. De machtsverhouding tussen clubs en het grootste deel van de spelers is ongelijk. 'Het systeem en zijn consequenties zijn niet langer gerechtvaardigd', concludeert de FIFPro.

De FIFPro kent tal van schrijnende gevallen van onder meer wanbetaling door clubs, bijvoorbeeld in Kroatië, waar spelers in dienst zijn als een soort zzp'ers. Bij wanbetaling ontvangen ze geen geld meer, terwijl de vaste lasten doorlopen. Banken blokkeren hun rekeningen en de spelers staan op straat.

(Tekst gaat verder onder foto).

Nederlands Elftal in 1997 bij Bosman, met broers De Boer, Van der Sar, Van Bronckhorst en Numan. Beeld ANP
Nederlands Elftal in 1997 bij Bosman, met broers De Boer, Van der Sar, Van Bronckhorst en Numan.Beeld ANP
Een zogenoemde academie in het kleine voetballand Laos wist 21 minderjarige jongens uit Liberia en Guinee te verleiden tot een reis naar Azië. De voetbalschool behoorde tot de club Idsea Champasak United, maar de school stelde weinig voor. De omstandigheden waren erbarmelijk. De jongens hadden geen werkvisum en zagen hun paspoorten ingenomen. Na bemiddeling van de FIFPro keerden ze terug naar Afrika. Beeld Henk Brands
Een zogenoemde academie in het kleine voetballand Laos wist 21 minderjarige jongens uit Liberia en Guinee te verleiden tot een reis naar Azië. De voetbalschool behoorde tot de club Idsea Champasak United, maar de school stelde weinig voor. De omstandigheden waren erbarmelijk. De jongens hadden geen werkvisum en zagen hun paspoorten ingenomen. Na bemiddeling van de FIFPro keerden ze terug naar Afrika.Beeld Henk Brands

Door de wantoestanden is de stap gezet zich te wenden tot de rechtsprekers van de Europese Unie. Dat gebeurt niet voor het eerst. Mede door de inspanningen van de FIFPro spraken Europese rechters in 1995 het Bosman Arrest uit, dat spelers na afloop van hun contract de transfervrije status opleverde en het vrije verkeer van personen binnen de Unie regelde.

Het arrest veranderde de voetbalwereld ingrijpend, maar in plaats van het vroegere systeem kwam een nieuw systeem dat leidde tot andere misstanden. In veel gevallen is nog steeds geen sprake van vrijheid voor de speler, terwijl clubs voetballers steeds meer als handelswaar beschouwen. Bovendien zijn, mede door stijgende tv-gelden en de entree van (Arabische) rijkaards in het voetbal, de geldstromen verveelvoudigd.

'Het transfersysteem staat in feite loodrecht tegenover Europese wetten', aldus Van Seggelen. 'Het brengt geen stabiliteit, geen solidariteit. Het brengt geen eerlijke, stabiele competities. Jean-Marc Bosman heeft destijds een probleem getackeld. Nu zijn er veel meer problemen voor teruggekomen. We willen deze keer geen speler offeren om onze zaak kracht bij te zetten. We doen het zelf.'

(Tekst gaat verder onder foto).

De Roemeense club Politehnica Timisoara was failliet in 2012, maar hield een aantal van zijn spelers aan zijn contract. Althans, ze werden beroofd van elke vorm van vrijheid. Meer dan een jaar, alvorens ze onder hun 'verplichtingen' uitkonden, ontvingen ze geen salaris. Anderzijds was er geen accommodatie om te trainen, er waren geen trainers, er was niets. De club was als 'een geest' die de spelers achtervolgde. Beeld Henk Brands
De Roemeense club Politehnica Timisoara was failliet in 2012, maar hield een aantal van zijn spelers aan zijn contract. Althans, ze werden beroofd van elke vorm van vrijheid. Meer dan een jaar, alvorens ze onder hun 'verplichtingen' uitkonden, ontvingen ze geen salaris. Anderzijds was er geen accommodatie om te trainen, er waren geen trainers, er was niets. De club was als 'een geest' die de spelers achtervolgde.Beeld Henk Brands

Volgens de FIFPro is het bijna onmogelijk geworden problemen op te lossen zonder de rechter in te schakelen. Het voetbal is een piramide met een kluwen van belangen, van spelers, clubs, liga's, nationale bonden, confederaties en, helemaal aan de top, de FIFA. Het overkoepelende bezwaar is dat de solidariteit uit het voetbal verdwijnt. Van Seggelen: 'Als het zo doorgaat als nu, betekent dat op den duur het einde van professioneel voetbal in landen als Nederland en Denemarken. We willen het systeem repareren, om excessen te voorkomen. Dat is niet mogelijk gebleken door onderhandelingen.'

De FIFPro probeert met de klacht wijzigingen door te voeren en wil onder meer bereiken dat spelers die geen salaris krijgen, na 30 dagen transfervrij mogen vertrekken, terwijl dat in de meeste landen nu nog 90 dagen is. Andersom is ook de speler gebonden aan verplichtingen. Komt hij die niet na, dan riskeert hij, naast ontslag, een schorsing van vier maanden.

De behandeling van de bij de Europese Commissie ingediende klacht kan, inclusief beroepsmogelijkheden, zeker een jaar duren.

Bosmanarrest

Bij het Bosman-arrest van 15december 1995 bepaalde het Europese Hof van Justitie dat spelers na afloop van hun contract transfervrij mochten vertrekken. In de tijd daarvoor vroeg de verkopende club meestal een afkoopsom, die bijvoorbeeld werd bepaald door het salaris met een factor te vermenigvuldigen. De Belgische voetballer Jean-Marc Bosman had de zaak aangespannen. Clubs wapenden zich tegen het arrest door spelers langdurige contracten aan te bieden en vóór afloop van die verbintenissen op een transfer aan te sturen. De afkoopsommen liepen door de jaren heen sterk op en het aantal misstanden nam toe.

Meer over