Underdog Nederland zegeviert in zinderende basketbalwedstrijd

Hoe de underdog het wint van multimiljonairs? Dat weet basketbalbondscoach Toon van Helfteren als geen ander: door bevlogenheid. Hij verwacht niet anders van zijn spelers. Zaterdagmiddag won Nederland  van het sterker geachte Georgië in een zinderende wedstrijd (72-73).

Lisette van der Geest
null Beeld ProShots
Beeld ProShots

Plots lijkt de tweede ronde op het EK haalbaar voor een ploeg waarover kenners dachten dat zij niet verder zouden komen dan de poulefase. De laatste EK-deelname van Nederland is meer dan 26 jaar geleden, plaatsing voor het EK was een jaar geleden al boven verwachting en zoals een bezwete Henk Norel na afloop van de wedstrijd stamelde: 'Dit zijn multimiljonairs. Zij verdienen miljoenen.' Maar geld is geen garantie voor winst, dat bewijst Nederland inmiddels al een aantal jaar.

De ene basketbalfreak: 'Ben jij verslaafd aan het spelletje?' De ander knikt: 'Maar jij schrijft en praat er ook nog altijd over!' Mart Smeets in gesprek met bondscoach Toon van Helfteren (64).

'Rustig blijven'

Georgië heeft een NBA-speler in de gelederen: aanvoerder Zaza Pachulia, hij speelt in Amerika bij de Milwaukee Bucks. Juist Pachulia had tijdens de wedstrijd een boodschap voor de verdedigende Norel: 'Google me. Google me.' Norel hoefde geen gebruik te maken van de zoekmachine, wist dondersgoed wie hij tegenover zich had, maar liet zich niet van de wijs brengen. 'Zo werkt dat dus niet!'

Nederland wist de wedstrijd lange tijd te controleren, maar in de vierde periode kwam Georgië terug en nam de leiding over. Van Helfteren: 'Dan moet je rustig blijven, ook al bedenk je ergens in je achterhoofd wel dat het er niet zo goed voorstaat.' Maar met nog ruim veertig seconden te gaan bracht een uitstekend spelende Charlon Kloof -'deze wedstrijd hoort zeker in mijn top 5', de voorsprong van Georgië terug naar een punt, ruim twintig seconden later schoot Robin Smeulders Nederland weer in leidende positie.

Aan zenuwen doet Kloof niet. 'Je weet wanneer je tegen zo'n goed team speelt dat ze terugkomen en dat het lastig wordt in het laatste gedeelte', zegt de speler die volgend jaar uitkomt in de Griekse competitie. Kloof was zaterdagmiddag daarnaast topscorer met 22 punten. 'Mijn team had mij nodig, dan zorg ik dat ik er ben.'

Toon van Helfteren. Beeld Klaas Jan van der Weij
Toon van Helfteren.Beeld Klaas Jan van der Weij

Lege stoelen

Van Helfteren was erbij toen Nederland achtentwintig jaar geleden de laatste wedstrijd won op een EK. Destijds was de nu 64-jarige coach nog speler. 'Toen ik daarover hoorde, dacht ik: dan wil ik er ook bij zijn als Nederland weer voor het eerst wint', zegt Van Helfteren.

In een stadion dat plaats biedt aan 15.200 mensen, zaten zaterdagmiddag naar schatting 200 Nederlanders. Het aantal Georgiërs op de tribune -fluitend of met boegeroep bij elk balbezit van de concurrentie terwijl de Nederlanders zich beduidend rustiger hielden, lag niet veel hoger.

Van Helfteren had zijn ploeg vooraf op lege stoelen op voorbereid, vrijdag toen het Nederlands team voor het eerst de Zagreb Arena betrad. Veel van zijn basketballers spelen in de Nederlandse competitie, een grote zaal als die in de Kroatische hoofdstad zijn zij niet gewend. 'Maar reken er op dat jullie morgen in een nagenoeg lege hal spelen', zei Van Helfteren.

Hij kan het weten. De bondscoach is zelf degene met de meeste ervaring op EK's. Van Helfteren is recordhouder met 207 internationale wedstrijden en sinds zaterdag evenaart hij het record als coach met de meeste interlands, dat op 84 staat.

'Niemand heeft zo hard gewerkt als wij'

Om zoveel mogelijk een standaardwedstrijddag na te bootsen stonden de Nederlanders zaterdagochtend om half zeven op. Doorgaans worden wedstrijden namelijk rond zeven uur 's avonds gespeeld. Toen de Nederlanders anderhalf uur later in de basketbalzaal stonden voor een warming-up lagen de Georgiërs nog in bed.

Misschien dachten de Georgiërs wel te gemakkelijk over de wedstrijd tegen Nederland, denkt Norel: 'Zij denken vooraf: Nederland doet voor het eerst sinds jaren weer mee aan een EK. Dat is leuk, dan hoeven we alleen maar even vijf minuten aan te zetten en zijn we er. Maar zo is het mooi niet.' Volgens Kloof is de winst te danken aan het harde werk van het team. 'Niemand heeft zo hard getraind als wij, dat zeggen ook andere coaches hier.' De Nederlanders stonden twee keer per dag in de hal.

'Deze wedstrijd was epic', zegt Worthy de Jong na afloop. 'Dit laat zien dat wij er als team echt in geloofden en is heel belangrijk voor Nederland.'Hij bewees eerder op de dag al in de vroege uren in vorm te zijn. Om de sfeer ontspannen te houden en de spelers uit te dagen plakte assistent-trainer Sam Jones tijdens de warming-up een biljet van vijftig euro aan de basket. 'Wie vanaf de middenlijn scoort krijgt geld', luidde de boodschap. De Jong was de enige die vijftig euro rijker naar zijn hotelkamer terugkeerde.

Maar hij kijkt alvast vooruit. 'Met elke wedstrijd die wij winnen of goed spelen schrijven we geschiedenis. En dat is waarom we hier zijn', zegt De Jong. Norel: '1 down, 4 to go. Als we zo spelen als vandaag zijn er zeker opties.' De beste vier teams uit de poule die bestaat uit zes gaan door naar Lille, waar de tweede ronde wordt gespeeld. Zondag wacht Macedonië, een tegenstander die op papier makkelijker te verslaan lijkt dan Georgië. Van Helfteren: 'Deze winst biedt nog geen enkele garantie, maar we zijn wel een stap dichterbij ons ultieme goal: die vlucht naar Lille. Op naar de tweede stap.'

Meer over