DenksportSchaken

Toen schaken tegen Judit Polgar nog een blamage was

In The New York Times gaf Judit Polgar haar mening over de Netflix-serie The Queen’s Gambit. De Hongaarse (44), die in 2014 haar professionele schaakcarrière beëindigde, is deskundige bij ­uitstek. Net als Beth Harmon, de hoofdpersoon in de serie, vond ze als jong meisje haar weg in een door mannen gedomineerde wereld. Ze werd een topgrootmeester die in 2005 de achtste plaats op de ­internationale ranglijst bereikte.

The Queen’s Gambit gaf Polgar vooral in de latere afleveringen af en toe een déjà-vu-gevoel. Maar in één opzicht kon ze zich absoluut niet identificeren met Harmon: de manier waarop mannen met haar omgaan: ‘Ze zijn te aardig. In mijn jonge jaren permitteerden mannen zich regelmatig misprijzende opmerkingen of grappen die pijn deden.’

Nooit speelde Polgar tegen iemand die, zoals Sjapkin in aflevering 7 van de serie, haar een handkus gaf na zijn nederlaag: ‘Ik heb wel tegenstanders ontmoet die weigerden mij de hand te schudden en er was zelfs iemand die met zijn hoofd op het bord begon te bonken nadat hij had ­verloren.’

Bij die laatste opmerking vraag je je af wie dat geweest kan zijn. De Filipijn ­Eugenio Torre had de merkwaardige ­gewoonte na een verliespartij met zijn hoofd tegen de muur van zijn hotelkamer te bonken, maar hij heeft nooit tegen ­Polgar gespeeld. En Viktor Kortsjnoi? Nee, hoewel hij zich regelmatig heeft misdragen tegen Judit en haar zussen, beperkte hij zich tot verbale beledigingen.

In 1994, toen Polgar tegen Alexei Shirov een van de mooiste partijen uit haar carrière speelde, was de tijd van de misplaatste grappen voorbij. ‘Ze is een van ons’, placht Vishy Anand te zeggen.

Shirov – Polgar

Buenos Aires 1994

1.e4 c5 2. Pf3 e6 3. d4 cxd4 4. Pxd4 Pc6 5. Pc3 d6 6. g4 a6 7. Le3 Pge7 8. Pb3 b5 9. f4 Lb7 10. Df3 g5

Een pionoffer om veld e5 te veroveren. Wits beste reactie is 11. 0-0-0.

11. fxg5 Pe5 12. Dg2 b4 13. Pe2

Na het sterkere 13. Pa4 speelt zwart 13 ... Pd5! 14. Ld2 Tc8.

Diagram

13 ... h5!

Een geweldige vondst. Na 14. gxh6 ep Lxh6 15. Lxh6 Txh6 16. 0-0-0 P7g6 is de controle over de zwarte velden meer dan een pion waard. Toch zou dat beter zijn dan de volgende zet.

14. gxh5? Pf5 15. Lf2 Dxg5! 16. Pa5

Ook na 16. Dxg5 Pf3+ 17. Kd1 Pxg5 heeft zwart groot voordeel.

Diagram

16 ... Pe3!

Schitterend. Zwart geeft mat na 17. Dxg5 Pf3 of 17. Lxe3 Dxe3 18. Pxb7 Pf3+ 19. Kd1 Dd2. Na de volgende zet is wits materiële achterstand te groot.

17. Dg3 Dxg3 18. Pxg3 Pxc2+ 19. Kd1 Pxa1 20. Pxb7 b3 21. axb3 Pxb3 22. Kc2 Pc5 23. Pxc5 dxc5 24. Le1 Pf3 25. Lc3 Pd4+ 26. Kd3 Ld6 27. Lg2 Le5 28. Kc4 Ke7 29. Ta1 Pc6

Wit geeft op.

Meer over