Sydney als opmaat voor de America's Cup

Voor Roy Heiner zijn de Olympische Spelen in Sydney geen einddoel...

door Roelf Ridderikhoff

'NATUURLIJK gaan wij in Sydney voor goud', zegt de goedlachse reus met zijn blonde krullen, helderblauwe ogen en hagelwitte tanden zelfverzekerd. 'Maar de Olympische Spelen zijn voor mij ook een middel om de hoogste doelstelling te verwezenlijken en dat is de America's Cup. De Spelen zijn de absolute top voor de amateurzeilers. Heel veel zeilers die de Whitbread, volgend jaar de Volvo race rond de wereld, en de America's Cup hebben gevaren of nog gaan varen hebben hun ervaring opgebouwd op de Spelen. Het is heel moeilijk om door te zetten zonder ervaring op de Spelen. Die vormen het einde van de leerschool.'

Heiner weet exact waar hij over praat. Op zijn achttiende wist hij al precies wat hij wilde. Weliswaar studeerde hij af als weg- en waterbouwkundige, maar liet een maatschappelijke carrière als ingenieur voor wat het was en koos zonder aarzelen voor het avontuur als beroepszeiler toen daarmee nog geen droog brood was te verdienen.

Die tijden zijn ingrijpend gewijzigd. De zeilsport heeft de afgelopen twintig jaar grote veranderingen te zien gegeven. Niet alleen door de enorme verbeteringen van het materiaal, maar ook door de opkomst van het zeezeilen. De wedstrijden rond de wereld met hun spectaculaire en dramatische momenten hebben het zeilen 'rond de boeien', zoals het olympische zeilen wel eens geringschattend wordt genoemd, naar de achtergrond verdrongen. Behalve in het olympisch jaar.

'Bij olympisch zeilen is geld in verhouding niet zo belangrijk', doceert Heiner in zijn eigen Zeil Academie in het Regatta Centrum in Medemblik. 'Maar waar het op aankomt is het runnen van het team. Je hebt heel veel doorzettingsvermogen, geduld en toewijding nodig; en dat over vele jaren. Zeilen is bij uitstek een ervaringssport.'

Sinds 1988 doet hij al mee aan de Spelen. In Seoul werd hij zevende in de Finn, in '92 in Barcelona bereikte hij in de Soling de achttiende plaats, waarna hij in '96 in Atlanta weer in de Finn stapte en brons veroverde. En nu dan weer de Soling. 'Het is een ontwikkelingstraject dat past in het plan om ooit de America's Cup te winnen. Dat lijkt misschien hoog gegrepen, maar als Nieuw-Zeeland met slechts drie miljoen inwoners dat kan, moet dat in Nederland toch ook kunnen? En ook al kost zo'n campagne tientallen miljoenen guldens, dat geld is er heus wel.'

De Soling is de enige olympische klasse die met drie man wordt gevaren. Sinds '92 vaart Heiner met Peter van Niekerk als middenman. Voor Sydney Dirk de Ridder als voordekker in de bemanning opgenomen. Kenmerkend is ook het matchracen. Gewoon boot tegen boot in tegenstelling tot andere klassen waar in groepen wordt gevaren, het zogenoemde fleetracen. Daarbij mag over een serie wedstrijden het slechtste resultaat worden geschrapt, wat bij matchracen natuurlijk niet kan.

Doelbewust werkt Heiner stap voor stap aan zijn ultieme doel. 'Barcelona was bedoeld om het matchracen als discipline te leren beheersen. Dat is aardig gelukt. De achttiende klassering van toen was echter niet aansprekend. Daarom ben ik tijdelijk teruggegaan naar de Finn. Het brons van vier jaar geleden heeft weer zoveel uitstraling gehad dat ik op meer steun kon rekenen.'

De volgende stap voor Heiner was de laatste Whitbread rond de wereld van drie jaar geleden. Het Nederlandse schip BrunelSunergy leek de schlemiel van de vloot te worden, totdat halverwege, in Australië, Heiner het roer mocht overnemen. En met succes. Tactische beslissingen, buiten de Falkland eilanden om waar de rest van het veld aan de andere kant bij gebrek aan wind niet vooruit kwam, en als enige de Golfstroom verlaten om vervolgens de etappe te winnen, dwongen wereldwijd bewondering af. En sterkten zijn zelfvertrouwen en tactisch inzicht.

Het wierp zijn vruchten af. 'Vorig jaar werden we eerste op de wereldranglijst. Dat was een doorbraak. Want alleen de beste tien zijn verzekerd van een uitnodiging voor de belangrijkste wedstrijden. Dit jaar zijn we twee keer tweede geworden en zes keer eerste.'

Die resultaten komen natuurlijk niet uit de lucht vallen. 'We zijn heel goed voorbereid. Zeventig procent komt uit de voorbereiding. De kiel en de zeilen zijn aangepast aan wat wij denken dat normale omstandigheden zullen zijn in Sydney. Goed, de omstandigheden in Sydney met tij en stroom en veel windschiftingen zullen constant veranderen, maar dat blijft voor alle zestien boten hetzelfde. Daarom spelen dergelijke factoren geen rol van betekenis. Je bent gewoon altijd de beste.'

Heiner verkeert in de gelukkige positie dat hij niet alleen de normale steun krijgt van NOCNSF. Anders zou deelname aan de Spelen in Australië sowieso al onbetaalbaar zijn, maar ook een van de twee hoofdsponsors van de Brunelsunergy, in dit geval Brunel nog altijd aan zijn zijde heeft. 'Daardoor hebben we de laatste puntjes op de i kunnen zetten. Zo is het mogelijk dat we een eigen professionele umpire hebben die ons in moeilijke situaties met betrekking tot het reglement kan adviseren. Als je tactisch vaart zijn die er altijd. De judges die constant bij je in de buurt zijn, zijn ook maar mensen. De een wijst een protest wel toe, een ander niet. Dat zijn subtiele zaken. Ze lijken futiel, maar kunnen doorslaggevend zijn.'

Wie Heiner wel eens heeft zien varen, is bekend met diens charisma. Alleen daardoor al veroverde de zeiler vorig jaar voor de eerste keer voor Nederland de Admirals Cup, de beroemde race rond het Engelse eiland Wight. Zelf noemt hij andere kwaliteiten. 'Matchracen is vooral tactiek. Daarbij komt dat we allrounders zijn, misschien wel ons sterkste punt. Maar het grootste voordeel is psychologisch. De tegenstander denkt: dat is een ervaren team. Dat geeft vanzelf al een voorsprong.'

En de tegenstanders? 'Eigenlijk zijn er maar een handvol kanshebbers: de Duitsers, Amerikanen, Engelsen, Spanjaarden, Denen, Zweden en wij. We zullen wel zien wie het sterkst tussen de oren is. Op de Spelen kan iedereen van die groep winnen, als alles perfect gaat. Bij het fleetracen kan je nog wel eens een mindere dag hebben, bij het matchracen lig je er dan meteen uit.'

Heiner denkt met het olympisch zeilen nog tot 2004 door te gaan. 'In Athene waar de Spelen begonnen zijn, dat lijkt mij een mooi afscheid. Ik ben eigen baas, heb het druk met lezingen, de academie. Ik probeer topsport en bedrijfsleven bij elkaar te brengen. Zaken als teambuilding. Alles in één omgeving. En dan is er natuurlijk de America's Cup.'

Meer over