Reportage

Sven Kramer en Ireen Wüst krijgen overdonderend afscheid in Thialf

Ireen Wüst neemt na haar laatste rit met een handkus afscheid van een volgepakt Thialf. Beeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant
Ireen Wüst neemt na haar laatste rit met een handkus afscheid van een volgepakt Thialf.Beeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant

Ireen Wüst en Sven Kramer kregen zaterdag in Thialf een afscheidsceremonie die zijn gelijke niet kende in de Nederlandse sport. Met speeches, optredens en een verrassing: voortaan heten de twee bochten van de ijsbaan de Sven Kramer- en Ireen Wüstbocht.

Erik van Lakerveld

Al een paar jaar lang liet Patrick Wouters van den Oudenweijer zijn gedachten gaan over het moment dat Ireen Wüst en Sven Kramer afscheid zouden nemen van de schaatssport. Afgelopen zomer werd het concreter; beiden kondigden hun slotseizoen aan. Wouters sloeg aan het brainstormen om concrete plannen te maken. Dat culmineerde zaterdag in een bijna uur lang eerbetoon in Thialf, waarbij als klapstuk iedere kampioen een bocht van de ijsbaan naar zich vernoemd kreeg.

Wouters van den Oudenweijer maakte beide schaatsers 17 jaar lang mee. Eerst als directeur van de TVM-schaatsploeg en later verzorgde hij met zijn sportmarketingbureau House of Sports het management van Kramer en Wüst. Hij voelde dat een traditioneel Thialf-afscheid – een ererondje en een toespraakje – niet voldoende zou zijn. ‘Ik moest dit doen.’

Dit was een afscheidsceremonie die zijn gelijke niet kende in de Nederlandse sport. Met een videoboodschap van premier Mark Rutte en een van IOC-voorzitter Thomas Bach, maar ook met livemuziek van Dinand Woesthoff, Stef Bos, Claudia de Breij en Jan Smit. En met persoonlijke toespraken van Humberto Tan en Dolf Jansen. Ard Schenk, Louis van Gaal en de koning gaven ook acte de présence.

Alles viel samen

De twee hoofdpersonen lieten het over zich heen komen. Wüst werd regelmatig tot tranen geroerd. ‘Ik ben blij dat de NOS het heeft opgenomen, want ik heb door alle emoties de helft niet meegekregen.’ Kramer onderging, zoals wel vaker, het redelijk onbewogen. Hij heeft niet zo’n lange aandachtsspanne en loerde op een onbewaakt ogenblik zelfs even op zijn horloge, ‘om te kijken of het al bijna 6 uur was’.

Wüst en Kramer waren maar in beperkte mate in de plannen betrokken. Wouters van den Oudenweijer had ze in de zomer al gepolst of ze een gezamenlijk afscheid zouden zien zitten. En dat zagen ze zeker. Vlak voor de Spelen nog namen ze coronascenario’s door. Wat als er geen publiek bij mocht zijn, of maar een paar duizend toeschouwers? ‘Dan zouden we het niet doen en uitstellen tot volgend seizoen.’

Maar alles viel samen. Eerst al het geluk dat Kramer zich voor de Spelen wist te plaatsen, iets dat niet direct voor de hand lag. De drievoudig olympisch 5-kilometerkampioen kampte ondanks een rugoperatie in april nog altijd met een onwillig lijf. En nog belangrijker: tijdens de Winterspelen waarop Wüst het goud op de 1.500 meter veroverde, werden de versoepelingen van de coronamaatregelen in Nederland aangekondigd.

Plots bleek het ideale scenario van een afscheid tijdens een uitverkocht wereldbekerweekend met tienduizend toeschouwers op de tribunes haalbaar. ‘Toch was het nog spannend. Ik was als de dood dat nog een van de hoofdpersonen positief zou testen.’ Dat overkwam Kramers coach Jac Orie. Hij kon niet aanwezig zijn. ‘Dat was heel spijtig’, zegt Wouters van den Oudenweijer.

Wüst- en Kramer-bocht

Het hoogtepunt was de onthulling van de Ireen Wüst en Sven Kramer-bocht, ingeleid door Ard Schenk. De bocht na de finish, die voorheen bekendstond als de noordbocht, draagt Wüsts naam, de andere die van Kramer. In lijn met de middag toonde Wüst zich daardoor erg geroerd. Kramer kon het niet laten er een klein grapje over te maken dat de laatste bocht naar hem is vernoemd. ‘Dat is toch de feestbocht.’

Wouters van den Oudenweijer had de bochtvernoeming zelf bedacht, al in de zomer. ‘Ik zocht naar een eervol en alles overstijgend cadeau, dat bovendien gelijkwaardig zou zijn’, zegt hij. ‘En dat in verhouding stond met andere iconen in de schaatssport.’ Tijdens de ceremonie werden de namen op de wanden geprojecteerd. Later zullen ze op een bestendigere manier worden getoond in de bochten.

Er was alles aan gedaan om het afscheidscadeau geheim te houden voor Wüst en Kramer. Daarom werd gekozen voor een projectie, bevreesd als Wouters van den Oudenweijer was dat de twee schaatsers een bord of spandoek in Thialf al van tevoren zouden opmerken. ‘Toen we met de projectie gingen testen, hebben we expres andere namen gebruikt. We projecteerden Sjaak Jansen op de muur, omdat we bang waren dat mensen het anders zouden zien.’

Het kostte Wouters van den Oudenweijer geen enkele moeite om Thialf te overtuigen een streep door de benamingen noordbocht en zuidbocht te zetten ter ere van Kramer en Wüst. ‘Ik heb het voorgelegd aan de directie en de raad van commissarissen, en die zeiden eigenlijk direct ja.’

Zo ondervond Wouters van den Oudenweijer tijdens het organiseren van het afscheid voortdurend welwillendheid. Dat kwam goed uit, want uiteindelijk zaten er maar enkele weken tussen het versoepelen van de coronamaatregelen en het afscheid. ‘Het was een snelkookpan, een heel heftig proces soms. Maar linksom of rechtsom: het zou gebeuren’, zegt Wouters van den Oudenweijer.

Bij de repetities op donderdag- en vrijdagavond zag hij dat het allemaal in orde zou komen, dat de plannetjes die hij in de zomer smeedde werkelijkheid zouden worden. Dat was een opluchting. ‘Het is fijn dat het zo allemaal in elkaar viel’, zegt hij. ‘Ik ben blij dat we ze een herinnering voor het leven hebben kunnen geven.’