NieuwsMichael Phelps

Succelvolste olympiër aller tijden Michael Phelps in docu openhartig over depressies

Zwemmer Michael Phelps, de grootste olympiër aller tijden, stopte in 2016. Hij worstelde al langer met depressies, zoals nu te zien is in de HBO-documentaire ‘The Weight of Gold’.

Michael PhelpsBeeld Getty Images

Phelps (35) heeft een nieuwe missie: het bespreekbaar maken van de mentale gezondheid van sporters. De boodschap van Phelps, in het bezit van 23 gouden medailles, is te zien in een documentaire over de mentale tol die moet worden betaald voor olympisch succes of falen: The Weight of Gold.

Bij de opnames daarvoor merkte hij dat hij niet alleen staat in zijn gevoelens. Onder meer snowboarder Shaun White, skiër Bode Miller en hordeloopster Lolo Jones spreken over de eenzaamheid van een olympische cyclus, de fysieke uitputting, de druk van de media, over het moment suprême en het vervliegen van roem. ‘De volgende sportheld rolt zo van de lopende band’, zegt Miller. White: ‘Na elke Spelen voelde ik een dramatische leegte.’

80 procent van zijn collega’s lijdt aan een postolympische depressie, zo stelt Phelps in de documentaire. De vraag die na zijn afscheid opdoemde, raakte hem naar eigen zeggen als een stapel bakstenen: ‘Wie was ik buiten het bad?’

Donkerste uithoeken

Zelf zonk hij na elke Olympische Spelen, hoe succesvol ook, steevast naar de donkerste uithoeken van zijn psyche. Het dieptepunt kwam in september 2014. Hij werd opgepakt, nadat hij beschonken achter het stuur was gekropen. Phelps werd geschorst, sloot zich vijf dagen op in zijn slaapkamer en - zo onthulde hij later - vroeg zich meer dan ooit af of hij nog wilde leven. Bibberend meldde hij zich bij een afkickkliniek in Arizona. Het contact met een psycholoog redde naar eigen zeggen zijn leven.

De leegte van de coronacrisis, het wegvallen van een jarenlang, monomaan nagestreefd doel; het weegt momenteel zwaar voor sporters, weet Phelps. ‘Hoe gaat het?’, zo opende hij in mei in een open brief, gepubliceerd door sportzender ESPN. Het bericht was verzonden vanuit zijn woning in Phoenix, waar hij samen met zijn vrouw en drie zoons in quarantaine zat opgesloten. Door de noodgedwongen isolatie worstelde hij als nooit tevoren met zijn psychische gesteldheid, schreef Phelps. Hoe het met hem zelf ging? ‘Laat ik het zo zeggen: ik adem nog.’

In 2018 begon hij een samenwerking met een app die mensen op afstand verbindt met een psycholoog. Dat hij op de Spelen van Rio, na een geslaagde comeback, nog vijf gouden medailles won, wil niet zeggen dat zijn strijd gestreden was, benadrukte Phelps in de interviews om de app te promoten. ‘Dit gaat nooit weg’, schreef hij via ESPN. ‘Deze strijd heeft geen eindstreep.’

Rondslingerende blaadjes

Regelmaat verdrijft de onrust in zijn hoofd, tot op zekere hoogte: elke ochtend begint met negentig minuten in de sportschool. Gedurende de dag noteert Phelps zijn gedachten op losse blaadjes die rondslingeren in zijn woning. Zijn drie zoons helpen hem te relativeren.

Het erkennen van psychische klachten kroop de laatste jaren langzaam uit de taboesfeer in de Amerikaanse sportwereld, ook met dank aan Phelps. Onder meer basketballer Kevin Love onthulde te kampen met paniekaanvallen, waarna zijn competitie, de NBA, een afdeling voor mentale gezondheid oprichtte. ‘Bij mij viel een enorme last van me af toen ik er voor het eerst over sprak’, schreef Phelps, die anderen aanspoort hetzelfde te doen. ‘Ik wil dat mensen weten dat ze niet alleen zijn.’

Meer over