Stomverbaasd in de wereld van het grote geld

Gijs van Heumen (46) was de succesvolste bondscoach aller tijden in het vrouwenhockey. Harry Weerman (50) was een heel wat minder succesvolle doch zeker zo bevlogen bondscoach in het handbal....

GESPREIDE BEDJES bestaan niet in het betaald voetbal. Het is zelfs voor de directeur, hoe mooi het pak, zijn salaris en de auto ook mogen zijn, bikkelen zoals een doorsnee vertegenwoordiger dat doet. Gijs van Heumen, sinds een maand directeur van Eindhoven, komt die middag hijgend in Zeist aan. Op de snelweg had het, na een afspraak in Den Haag, weer eens compleet vast gezeten.

Harry Weerman, directeur van Emmen, is helemaal laat. 'Ik kon mijn afspraak in Groningen niet verplaatsen. We hebben al een half jaar geen hoofdsponsor meer en komen nu in nood: alle clubs, met uitzondering van AZ, hebben het door het Sport 7-effect moeilijk in de eerste divisie.'

Beide directeuren zijn afkomstig uit semi-professioneel opgetuigde amateursporten, hockey en handbal. Met grote verbazing kijken ze daarom naar 'het grote geld' in het beroepsvoetbal. Van Heumen: 'Eindhoven werkt met een begroting van 3,5 miljoen gulden: dat zijn bedragen waarvan de nationale hockeyploegen in mijn tijd slechts konden dromen. Nu is er ook daar veel meer mogelijk, maar destijds was het een kwestie van creatief omspringen met het geld.'

Weerman: 'Het meest ben ik geschrokken van de salarisposten bij de club. Met de verdiensten van de grote jongens heb ik geen probleem, maar wat er door jochies van zeventien, achttien wordt gevraagd, daar sla ik steil van achterover. Bij de VVCS lijken ze wel gek.

'Op het moment dat je met zo'n jonge knaap zit te praten, komt Arend Steunenberg namens de vakbond prompt met een tegenvoorstel en wordt er meteen vijf keer zoveel geld gevraagd. Ja, de ouders gaan wel mee in zulke gedachten. De salarissen zijn de pan uit gerezen, maar Emmen gaat daar niet meer in mee. Ik ben benieuwd waar de jonge speler, die voor ons niet meer betaalbaar is, dan wel terecht gaat komen.'

Geld zet de aarde in beweging en doet de voetbal rollen. Van Heumen: 'Die contracten en de daaraan verbonden bedragen zijn juist het geweldige van voetbal. Iedere supporter van de club, en daar verbaas ik me dagelijks over, weet precies wat een speler heeft gekost, hoeveel jaar hij is gebleven en naar welke club en voor welke prijs hij is vertrokken.

'Het liefst spreken de mensen over een contract van honderd miljoen. De pers ook! Weer een recordtransfer, dát spreekt aan. Ik ben afkomstig uit een wereld waar een speler niets kost. Daarom merk ik ook hoe bedrijfseigen dat geld is voor het voetbal. De historie wordt opgehangen aan de financiën.

'Die doelman van FC Utrecht, Wapenaar, was een anonieme voetballer tot hij vorige week tot overeenstemming kwam met Udinese. Hij komt bij Helmond Sport vanuit het niets en is nu plotseling iemand geworden. Dat kan in Nederland alleen in het voetbal. In basketbal en volleybal wordt ook betaald, maar dat stelt niks voor.'

Weerman: 'In het handbal zochten we naar banen voor spelers die van elders kwamen. Bij de BVO Emmen zijn, op drie spelers na, alle voetballers volledig professional. Enkelen hebben een fors salaris, maar een spits die zijn doelpunten maakt, moet je nu eenmaal honoreren. Vooralsnog doen we het bij Emmen met een begroting van 5,5 miljoen gulden.'

Van Heumen: 'Wat me vooral opvalt, is dat de betaald voetballer heel gevoelig is voor wat nodig is om te winnen. De bal gaat intuïtief naar de speler die op de dag van de wedstrijd de beste is. Ik merk dat in betaalde sport daarvoor een gevoelige antenne bestaat. Ongetwijfeld heeft dat ook met meer trainen en meer spelen te maken.'

Met trainen en spelen hebben Van Heumen en Weerman niet meer te maken. Technische zaken zitten niet in hun portefeuille. Van Heumen: 'In het ontslag van een trainer of bij het aankoopbeleid word ik niet betrokken.' Weerman: 'De jongens trainen op honderd meter van mijn kantoor. De band is er wel. En de spelers kunnen bij me binnenlopen. Ik doe personeelszaken; voor algemene klachten moeten ze bij mij zijn.'

De twee ex-bondscoaches werden door de eerste-divisieclubs aangetrokken vanwege andere kwaliteiten. Van Heumen: 'Ik ben een tijdje zelfstandig ondernemer geweest en na mijn hockeytijd ben ik, zij het kort, bij basketbalclub EBBC werkzaam geweest. Daar heb ik ook kunnen zien hoe een grote hal als de Maaspoort gerund moet worden. Mijn voornaamste opdracht bij Eindhoven is het bestaansrecht van de club aan te tonen.'

Weerman: 'Voetbal is de laatste jaren een bedrijf geworden. De tijd van de vrijwilligers is achter de rug. Ik heb in Emmen vijftig werknemers onder me. Naast de voetballers zijn dat de technische staf, de medische afdeling, de administratie, de terreinknechten en de horeca. Van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat is er werk aan de winkel.

'Ik heb de laatste anderhalf jaar met een partner een flink bedrijf gehad, met twee fitnesscentra, een tennishal, een squashhal, zonnestudio's en tegenwoordig ook een hotel met zaalaccommodatie. Verder had ik een sportorganisatiebureau. Dat heeft mijn vrouw nu overgenomen. Op de achtergrond doe ik alleen nog iets in bedrijfsfitness.'

0 EERMAN HEEFT in zijn huidige functie niet veel aan de ervaring die hij in het handbal, met name bij E & O, heeft opgedaan. 'Gelukkig heb ik vijftien jaar in de directie van een school gezeten. Ik was hoofd van de facilitaire dienst, voor twaalf gebouwen. En later deed ik de p.r. voor het Drente College, veertig scholen en achthonderd man personeel.'

Van Heumen, een verstokte Bosschenaar en 'een hockeyman in hart en nieren', kwam in het voetbal, 'omdat mijn naam via via door het circuit gonsde. Maar dat ging meer in de sfeer van: zal hij in het buitenland gaan trainen? In het hockey heb ik een grote naam; in het voetbal stelt die niks voor. Daar ben ik een nobody. Ik moet de komende tijd duizend mensen leren kennen. Ik ken Van Praag, maar Van Praag kent mij niet.'

Weerman: 'Ik was met mijn fitnessbedrijf, waar ook de spelers van Emmen kwamen, sponsor van de voetbalclub en lid van de Business Club Drente. Ik heb daar altijd al rondgelopen. Zo is het balletje een half jaar geleden ook gaan rollen. Voor mij was de cultuurschok ook niet zo groot als voor Gijs. Hockey is inderdaad een heel andere wereld, handbal is al wat steviger.'

Van Heumen: 'De hardheid van het voetbal valt me mee. Er is zoals bij alle goede sportmensen respect voor elkaars lijf. Je hebt elkaar nodig om een mooie passeeractie te maken. En er moet toch een toekomst mee verdiend worden. Je ziet dat voetbalprofs ook zuinig op zichzelf zijn. De intensieve training maakt spelers blessuregevoelig.'

De grootste verbazing van beide neo-directeuren richt zich op de hoeveelheid publiciteit waarmee voetbal in Nederland wordt begeleid. Beiden werkten in het schijnsel van de sterkste lampen - bondscoach is in dit land een gewaardeerde post - maar in de voetballerij is alles anders, vooral groter en scherper.

Weerman: 'De impact van voetbal is enorm. Als ik dat vergelijk met handbal, poehh! Als hier een bestuurslid bij een wedstrijd wegblijft, is dat een item in de krant. Bij die enorme media-belangstelling probeer ik me zelf te blijven. Ik ben altijd een impulsief mens geweest. Die emotie hoorde ook bij sport, maar soms moet ik me nu wat formeler opstellen.'

Van Heumen: 'Ik word gebeld door Lex Muller van SBS 6. Die vertelt me dat Eindhoven de wedstrijd-van-de-week wordt. We krijgen op vrijdag een samenvatting van 25 minuten op de tv. Zaterdag, zondag en midden in de nacht worden de hoogtepunten herhaald. In totaal is dat drie kwartier tv. In het hockey kreeg je dat van zijn levensdagen niet voor elkaar, je mocht al blij zijn als de NOS de finale van de vrouwen en de laatste drie ronden van de mannencompetitie uitzond.

'De media spelen ook een sterke rol in de betrokkenheid van het publiek. De kranten schrijven pagina's vol over je spits, de linksback of je doelman. Dat brengt het voetbal tot leven. Iedereen is van alles op de hoogte; onze coach, Willem Leushuis, moet daarom afspraken maken over de communicatie met de pers. Sommige dingen moeten nu eenmaal in de groep blijven.'

Het momenteel uitbundige media-verhaal is in Emmen, de enige profclub van Drenthe, ook een beangstigende factor. Weerman: 'Als toch gebeurt wat Brussel wil, dat elke club zijn eigen rechten moet verkopen, dan staat de eerste divisie er niet best voor. SBS 6 zorgt voor een behoorlijke injectie aan geld, kwaliteit en imago. Maar hoe zal het zijn als alle achttien clubs de eigen rechten moeten verkopen? Wij zouden met TV Drenthe in de slag moeten, maar dan gaat het wel meteen over heel andere bedragen.'

De opdrachten voor Weerman en Van Heumen liggen op het gebied van creativiteit en strategie, twee sectoren waarin zij voorheen ook actief waren. Voorlopig worden ze, zoals bijna alle bazen en baasjes in het Nederlandse voetbal, 'bouwpastoor'.

Van Heumen, bijna juichend: 'We hebben toestemming om een stadion van 3,5 miljoen gulden te bouwen. Er komt een stuk tribune bij, wat business-units en een sociëteit. En de overzijde van het stadion wordt verbeterd.'

Weerman: 'De Drentse sponsorwereld staat sterk achter Emmen. De business-club puilt uit en moet dus vergroot worden, maar dan zal de BVO eerst eigenaar moeten worden van het stadion aan de Meerdijk. Daar zijn we nu mee bezig. Mika Lipponen, onze assistent-trainer, is laatst in Singapore bij een internationale beurs geweest. Die had de mond vol van de werkwijze van Bayern. Dan roep ik hoho, dit is Emmen, you know. Laten we eerst eens zien dat we hier de zaak op orde krijgen.'

Meer over