Schaakrubriek

Sovjettalent dat werd vermalen door de onbeperkte privileges van de twee K’s

De razendsnelle opkomst en toch wat roemloze aftocht van een groot schaker uit het Sovjettijdperk.

rv Beeld rv
rvBeeld rv

Een vraag voor de volgende quiz in het schaakcafé: ‘Welke 21-jarige Rus veroverde bij zijn debuut in het kampioenschap van de Sovjet-Unie de titel na acht winstpartijen en negen remises?’ Te moeilijk? Misschien is dit een alternatief: ‘Wie reeg in de jaren 1984-1986 de successen aaneen, was dicht bij een WK-tweekamp tegen Gari Kasparov, maar verdween geruisloos uit de wereldtop na een forse nederlaag in de finale van het kandidatentoernooi?’

Het antwoord is beide malen Andrei ­Sokolov, een naam die niet iedereen zich zal herinneren. Toch schaakt hij nog steeds, zij het niet in elitewedstrijden en ook niet onder de vlag van zijn geboorteland. Sinds 2000 is hij Frans staatsburger en verdient hij zijn geld in kleine toernooien en als huurling in de Zwitserse, Duitse en Franse clubcompetities.

Ver voor dat minder glorieuze tweede deel van Sokolovs carrière verbaasde de wereld zich over de snelle mars naar de top van een jonge speler die zich na de winst in het Sovjet-kampioenschap in 1984 kwalificeerde voor het kandidatentoernooi, waarin hij in de halve finale ­Rafael Vaganian en in de finale Artur ­Joesoepov versloeg.

Normaliter zouden die prestaties volstaan om een gooi te mogen doen naar de wereldtitel, maar weinig was normaal in het tijdperk van de onbeperkte privileges van de twee K’s. Omdat Anatoli Karpov door al die matches en rematches tegen Kasparov geen tijd had gehad om met het gewone volk mee te doen aan het kandidatentoernooi, was hij door de Fide rechtstreeks geplaatst voor de ‘superfinale’.

Vol zelfvertrouwen nam Sokolov in ­februari 1987 in Linares plaats tegenover Karpov om spoedig te ontdekken dat de oud-kampioen in grote vorm stak. Met soeverein spel verzekerde Karpov zich van een vierde WK-ontmoeting met zijn eeuwige rivaal. De 7,5-3,5-nederlaag kwam hard aan bij zijn tegenstander, die nooit meer zijn oude niveau bereikte.

Uit het door Sokolov gewonnen kampioenschap van de Sovjet-Unie in 1984 komt de volgende partij:

Sokolov – Toekmakov

Lvov 1984

1.e4 c5 2. Pf3 d6 3. d4 cxd4 4. Pxd4 Pf6 5. Pc3 Pc6 6. Lc4 e6 7. Le3 a6 8. De2 Dc7 9. 0-0-0 Pa5 10. Ld3 b5 11. Lg5 Le7 12. a3 Tb8 13. De1 Pc4

Speelbaar is 13 ... b4 14. axb4 Txb4 15. Lxf6 Lxf6 16. Pd5 exd5 17. exd5+ Kf8 18. Dxb4 Lxd4 (19. Dxd4? Pb3+).

14. f4 Lb7 15. Tf1 Tc8 16. Lxc4 Dxc4 17. e5 dxe5 18. fxe5 Pe4?

Met 18 ... Pd5 19. Pe4 Lxg5+ 20. Pxg5 0-0 21. De4 g6 22. Dh4 h5 (23.g4? Pe3) blijft zwart op de been.

Diagram links

19. Lxe7 Pxc3 20. Df2! f5

Of 20 ... Pe2+ 21. Kb1! f5 22. exf6 ep Ld5 23. Dxe2 en wit wint.

21. exf6 ep Pxd1 22. Txd1!

Vooral niet 22. fxg7? Pxf2 23. gxh8D+ Kd7! en zwart wint.

22 ... g6 23. Lb4 Kf7 24. b3 Dc7

Diagram rechts

25. Pxe6!

Zwart geeft op. Na 25 ... Kxe6 volgt 26. Te1+ Kf7 27. Te7+.

Meer over