Soap-opera

OP DE DAG dat hij werd aangesteld, betrad Ruud Gullit het gras van St. James' Park in het shirt dat bij iedere supporter van Newcastle United rillingen van opwinding veroorzaakt....

Poul Annema

De eerste wedstrijd van zijn nieuwe club bekeek Ruud Gullit vanaf de tribune. Na de ontluisterende 4-1 nederlaag tegen Liverpool daalde hij af naar fans en pers met de boodschap: 'Newcastle United speelt degradatievoetbal en dat is niet mijn voetbal.'

In simpele bewoordingen kondigde hij betere tijden aan, zijn charisma deed de rest. Of zoals hij het later in eigen woorden zei: 'Als ik ergens binnenkom, zijn de verwachtingen meteen hoog.'

Hij had het kunnen weten, geduld is een begrip dat is bijgezet in het antiquariaat van het betaald voetbal. Sexy voetbal was zijn handelsmerk, maar aan de oevers van de grauwe River Tyne zocht de kosmopolitische Amsterdammer zijn toevlucht in kooplust en spierkracht. Van Gullits mondaine uitstraling, waarop de hoop van de Magpies was gebouwd, bleef zo weinig over dat de fans vorige week in een enquete van de lokale radiozender in grote meerderheid zijn ontslag eisten.

Ruud Gullit is weg uit Newcastle United, zaterdag maakte hij zijn vertrek bekend. In stevige taal keerde hij zich tegen de mensen die hem het werken onmogelijk hadden gemaakt; tegen journalisten en fotografen die hem zijn privéleven hadden afgenomen door hem tot doelwit te maken van hun meedogenloze reportages.

Een half jaar geleden wentelde Gullit zich nog in het grootste geluk dat een in Engeland werkzame voetbaltrainer kan overkomen. In een interview met Voetbal International prees hij club, bestuur, spelers, organisatie en accommodatie als een godsgeschenk. 'Het werken is hier fantastisch', luidde zijn conclusie.

Voor dit seizoen versterkte hij zich voor zestig miljoen gulden met nieuwe spelers, maar hij kon daarmee niet voorkomen dat Newcastle United de slechtste seizoenstart in zijn ruim honderdjarig bestaan beleefde. Bovendien schoffeerde hij de club door de duurste speler en publiekslieveling Alan Shearer buiten de opstelling te laten.

'Zijn geloofwaardigheid is in vlammen opgegaan', schreef Steve Wraith vorige week in het fanblad van de club. 'Veel mensen waren tot dusver bereid hem te steunen maar nu niet meer.' Toen de Engelse bondscoach Kevin Keegan Shearer vorige week selecteerde voor het nationale elftal zei hij dat hij zich niets liet gelegen aan de door Gullit geregisseerde 'soap-opera in Newcastle'.

Gebrek aan resultaat keert zich nu tegen Gullit, zoals het vrijwel iedere trainer zou raken. Hij was een sierlijke voetballer, een sterk atleet en als sportman een grote persoonlijkheid. In de nadagen van zijn glorieuze carrière kwam hij in Engeland terecht, bij Chelsea. Zijn invloed op het spel, de spelers en de club was zo groot dat hem al snel alle technische verantwoordelijkheid werd toegeschoven. Niet bepaald zonder succes was hij, maar wat hij miste was passie en toewijding. Voorzitter Bates stuurde hem weg met het verwijt dat hij zich gedroeg als 'een part-time manager'.

In Newcastle werd hem verweten dat hij te vaak naar Amsterdam reisde, naar vrouw en kind. Dat hij te weinig tussen zijn spelers stond en te veel afstand tot de club bewaarde, onder het mom dat hij ook recht had op een privé-leven. Alleen het succes had hem, volgens de wetten van het betaald voetbal, daartoe het recht verleend. Maar in tijden van schaarste wenkt, vooral in Engeland, de plicht; de hondstrouwe aanhang van de club schreef hem af als de kapitein die het zinkende schip had verlaten. Niet in woorden, maar wel in gedachten.

In The Guardian beschreef journalist Simon Kuper vrijdag hoe het kon dat de liefde voor Gullit in Engeland zo snel is bekoeld. Hij was een fenomeen toen hij kwam, een voetballer die een leidende rol kreeg vanwege 'de wijsheid van het continent'. 'Hij werd geroemd om wie hij was, niet om wat hij was'. Een parel in een stoffige, droge woestijn.

Gullit werd uitgeroepen tot de best geklede man van Engeland, en schoof bij grote wedstrijden aan bij de commentatoren van BBC. Als de eerste buitenlandse manager wees hij spelers op hun verantwoordelijkheid, met betrekking tot training, voeding en levenshouding.

Gullit heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan het nieuwe denken in het Engelse voetbal, maar hij heeft volgens Kuper onderschat dat andere clubs net als Chelsea de Noordzee overstaken om met de aankoop van managers en spelers de kennis in huis te halen die lang heeft ontbroken.

'Gullit kent het abc van het voetbal, maar is geen tactisch genie. Bovendien houdt hij teveel van zichzelf en te weinig van de clubs waar hij werkt.'

De op hem jagende schandaalpers onthulde zijn eigen waarheid over Gullit, die liever in Amsterdam of Londen verbleef dan in het doodse Newcastle. Hij profileerde zichzelf als een op het platteland verdwaald stadsmens die er niet in slaagde zijn heimwee te verbergen.

Gullit joeg het beste van het beste na, maar niet in de tradities van de club. Hij provoceerde, door de Engelse international Shearer te kleineren en distantieerde zich van het warme clubgevoel van de aanhang. Gullit struikelde waarschijnlijk vooral over gebrek aan loyaliteit.

Meer over