Sleutelwedstrijd tegen Turkije: vanaf nu gaat het voorwaarts

Nederland - Turkije, zaterdag in de Arena, is een sleutelwedstrijd voor Oranje. Juist nu Robin van Persie en Arjen Robben geblesseerd zijn, staan plaatsing voor het EK van 2016 en de positie van bondscoach Hiddink op het spel. Dan moet aanvalsleider Klaas-Jan Huntelaar het maar doen.

Willem Vissers
Bondscoach Guus Hiddink tijdens een training van Oranje deze week in Katwijk. Over het duel tegen Turkije: 'Ik verwacht een gevecht.' Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Bondscoach Guus Hiddink tijdens een training van Oranje deze week in Katwijk. Over het duel tegen Turkije: 'Ik verwacht een gevecht.'Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Over Guus Hiddink is al veel negatiefs gezegd en geschreven sinds hij ruim een half jaar geleden zijn rentree maakte als bondscoach.

Hij oogde niet fit.

Hij was niet scherp.

Hij onderschatte de WK-dip.

Hij overschatte zijn spelers.

Hij goochelde met systemen.

En hij is te oud (67).

Resoluut

Dat alles viel extra op, omdat hij de opvolger is van de alom aanwezige Louis van Gaal, over wiens scherpte nooit twijfels bestaan. Het was een kwestie van afkicken, voor iedereen, van wennen aan het type manager dat houdt van zelfredzaamheid, als opvolger van de alleswetende leraar.

Misschien is het zinvol om, op de dag van Nederland - Turkije, in zekere zin de wedstrijd van het jaar na twee nederlagen in de kwalificatiegroep voor Euro 2016, een paar verdiensten van Hiddink te beschrijven. Zo nam hij zich vanaf dag één voor een systeem te bedenken met Robin van Persie én Klaas-Jan Huntelaar in de ploeg, de veelscorende spitsen van wie de één (vaak Huntelaar) op de bank zat, of alleen speelde als de ander niet meedeed.

En zo is Hiddink vast van plan om resoluut te kappen met de Hollandse neiging van de laatste jaren om de bal rond te spelen, en weer rond, en nog eens rond, soms zo lang tot de kijker gillend gek wordt. In vakblad De Voetbaltrainer zei Hiddink deze maand dat hij de herkenbare Nederlandse stijl wil terugvinden, als variatie op het countervoetbal onder Van Gaal bij het WK en op het eeuwige getik van Ajax onder Frank de Boer. Hiddink: 'De eerste teamgedachte na balverovering moet voorwaarts zijn.'

Als dat al eens zou lukken.

Guus Hiddink houdt een balletje hoog, Jeffrey Bruma kijkt toe. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Guus Hiddink houdt een balletje hoog, Jeffrey Bruma kijkt toe.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Kopje koffie

Daarnaast gaf hij een openhartig interview aan het tijdschrift Helden, waarin hij terugkomt op het conflict tussen Van Persie en Huntelaar tijdens Nederland - Kazachstan. Weet u nog? Van Persie schiet zelf uit een moeilijke hoek. Huntelaar maakt een gebaartje (kijk eens om je heen), Van Persie reageert (babbelaar). Relletje geboren, in feite de cumulatie van rivaliteit en onderling onbegrip door de jaren heen. Andere karakters, rivalen, spitsen, eigenwijze types.

Hiddink zegt dan iets heel simpels tegen Van Persie. Iedereen had het kunnen verzinnen, maar het was blijkbaar nooit gebeurd. Hij moest als aanvoerder van Oranje misschien eens bellen met Huntelaar, voor een goed gesprek. Spitsen floreren pas werkelijk als ze elkaar iets gunnen. Basaal eigenlijk, die tip. Het telefoontje leidde, vóór Nederland - Mexico, tot een kop koffie en een gesprek tussen de twee aanvallers in Noordwijk. Hiddink zei in Helden dat het de eerste keer was dat die twee dat deden, zo met elkaar. De allereerste keer.

Op naar Huntelaar dus, of dat klopt. Huntelaar antwoordt, op de donderdag voor Nederland - Turkije: 'Ja.'

Of dat niet opvallend is? 'Ja, dat is opvallend.' Hij lacht. 'Voor die tijd lustte Robin geen koffie.'

Dat is een aardige grap, maar die gebruikt hij ook om wat tijd te winnen. Dan formuleert hij: 'Ik denk dat wij voor die tijd nooit goed met elkaar hebben geklikt. Zo is het groepsproces gelopen. We zijn nu ook ouder en anders. Wijzer. Dat is het positieve.' Onderling praten gebeurde op het veld, daarbuiten niet. 'Qua karakter zijn we onpeilbaar voor elkaar. Je hebt ook een bepaald beeld van elkaar. Ik ging meer met anderen om. Dat hebben jullie journalisten toch ook?'

Dat klopt. Maar Oranje is één ploeg die samen moet presteren, in hetzelfde shirt. Dat is toch wat anders dan een bonte verzameling verslaggevers van allemaal verschillend pluimage. Was het verhelderend, die koffiesessie? 'Als je meer met elkaar communiceert, brengt het positieve zaken met zich mee.'

Om terug te keren bij Hiddink: die kop koffie is ook de invloed van de bondscoach geweest, van de zogenoemde people-manager Hiddink. Noem het zijn verdienste. Zo werken is typerend voor hem, de manager, de coach. Het zal best zo zijn dat hij niet meer zo scherp is als in zijn beste jaren, maar hij blijft de bouwer die tijd nodig heeft om het team te vormen en naar zijn hand te zetten.

Juist daarom is die wedstrijd tegen Turkije zo belangrijk. Wint hij die, dan floreert het proces dat eigenlijk pas net op gang is gekomen. Verliest hij, dan is het weer pure crisis, na eerdere nederlagen tegen Tsjechië en IJsland. Dan is plaatsing voor Euro 2016 ver weg.

Hiddink zei deze week dat hij het gevoel heeft dat hij pas sinds de dubbel in november tegen Mexico en Letland werkelijk grip heeft op de groep, op het proces. Dat zou best kunnen. We vragen het Raymond Verheijen, inspanningsfysioloog en zelfbenoemd geweten van het Nederlandse voetbal. Kenner bovendien. Hij werkte met veel topcoaches, onder wie Van Gaal en Hiddink. Hij zegt: 'Ik hoop dat de ommekeer voor Hiddink net op tijd is gekomen.'

Van Persie viert zijn treffer tijdens de EK2016 kwalificatiewedstrijd tegen Letland met Huntelaar. Beeld epa
Van Persie viert zijn treffer tijdens de EK2016 kwalificatiewedstrijd tegen Letland met Huntelaar.Beeld epa

De 'is-situatie'

Verheijen noemt zichzelf van oorsprong een type als Van Gaal, die hij als een leraar omschrijft, als een pure trainer. Echter: onder invloed van jaren bij Hiddink, in Zuid-Korea en Rusland, heeft hij zich laten afdrijven naar het type manager of coach.

Verheijen liet in het deze week verschenen boek Hoe simpel wil je het hebben? over de werkwijze van Hiddink optekenen: 'Als hij begint bij een club of land doet hij eerst niks. Mensen denken dat hij lui is, maar dat is niet zo. Hij is dan nog aan het inventariseren. Dat noemt hij de 'is-situatie'. Vervolgens maakt hij voor zichzelf een plan voor de 'zijn-situatie', oftewel hoe de situatie uiteindelijk zou moeten zijn. Hij wacht tot er dingen fout gaan alvorens veranderingen door te voeren.'

En er ging nogal wat fout. Te veel eigenlijk. Onduidelijkheid dus, nederlagen met snelle tegendoelpunten die Hiddink vanaf nu wil voorkomen door de 'concentratie te verhogen'. Hiddink zei voor het duel met Letland dat hij zou opstappen als Oranje zou verliezen. Nederland won met 6-0.

Nochtans was Hiddink in november onduidelijk over zijn toekomst. Dat leidde tot speculatie. Zo schreef het Algemeen Dagblad op 18 november: 'De vraag is niet zozeer of de Achterhoeker afscheid neemt, maar vooral hoe.' Het ging daarbij over competenties, over financiële afwikkeling.

Maar Hiddink bleef. Voor de een was dat verrassend, voor de ander niet. Huntelaar, net als Hiddink afkomstig uit de Achterhoek: 'Ik heb nooit getwijfeld.' Hoe Nederland - Turkije ook afloopt vandaag, Hiddink heeft gezegd dat hij zal blijven. Dat zou goed zijn voor het proces.

Raymond Verheijen. Beeld anp
Raymond Verheijen.Beeld anp

Ongelofelijk

Gezien het verleden is het bijna ongelooflijk, maar Klaas-Jan Huntelaar en Robin van Persie hebben sinds dat kopje koffie in november al een paar keer met elkaar gebeld. Gewoon even ouwehoeren, even de blessures doornemen. Ook dat was nog nooit gebeurd.

Mede daarom is het jammer dat Van Persie juist nu geblesseerd is, net als Robben.

Mede daarom is het overleven vandaag, tegen Turkije. 'Ik verwacht een gevecht', zegt Hiddink. En aanvoerder Wesley Sneijder: 'Aan sfeer zal het niet ontbreken. Wij moeten voor het vuurwerk zorgen.'

Wint Oranje, dan kan er nog iets moois groeien. Daarom is het de wedstrijd van het jaar.

Huntelaar weet wat hij moet doen: scoren

In zijn hoofd zit een doelpuntencomputer. Hoe ze ontstonden, die twee goals tegen Letland (6-0) in november? Klaas-Jan Huntelaar (31) weet het precies. Alsof hij de gebruiksaanwijzing van een nieuw apparaat voorleest: 'De eerste: een voorzet van Ibrahim (Afellay). Hij kwam door over links. Ik zag dat de eerste paal vrij was en dat Robin (van Persie) naar de tweede paal wilde kruisen. Dus ik ging voor de eerste paal. Ik kwam voor mijn man en kon de bal zo verlengen. De tweede was een bal van Jordy Clasie. Ik doe net of ik diep loop, de verdediger loopt mee. Dan haak ik af, ik krijg de bal op mijn linker. Draaien om mijn as en ik schiet hem in de korte hoek.'

Later, thuis, heeft de verslaggever de beelden even bekeken. Het klopt precies, de beschrijving door de spits.

Hij zou ze allemaal kunnen uittekenen, al zijn doelpunten in Oranje, en misschien bijna al zijn treffers voor de clubs ook. 'Je kunt het testen', zegt hij uitdagend. Maar zo lang duurt het interview niet. Vooruit dan, nog één proef op de som. Zijn debuut tegen Ierland in 2006. Eerst een kopbal na een hoekschop van Van Persie, daarna een doelpunt met rechts na een breedtebal van Van der Vaart.

De aanvalsleider van Schalke keek altijd naar spitsen, vroeger al, om te leren. Hoe en wat ze deden, hoe ze bewogen, hoe ze een doelpunt maakten, hoe het doelpunt ontstond. Altijd keek hij speciaal naar de nummer 9, naar Kluivert bijvoorbeeld.

In 69 interlands heeft hij nu 38 keer gescoord, een moyenne van 0,55. Hij staat met dat aantal derde op de eeuwige ranglijst, achter Van Persie en Kluivert. Zijn gemiddelde per duel is hoger dan dat van Van Persie, Kluivert, Bergkamp en Van Nistelrooij. En dan te bedenken dat hij vaak reserve was.

Huntelaar scoorde, zo is berekend, één goal in 99 minuten. Als hij die opmerking hoort, is hij gevat: 'Dan moeten we dus zorgen dat we negen minuten blessuretijd spelen.' En: 'Het kan altijd beter. Die doelpunten tellen niet meer voor de volgende wedstrijd.'

En die is cruciaal. Turkije-thuis, vandaag in de Arena, kwalificatiewedstrijd voor het EK. Huntelaar is, zeker door het ontbreken van Robben en Van Persie, ineens een van de voortrekkers van het elftal. Dat besef is doorgedrongen. 'Ik heb altijd wel verantwoordelijkheidsgevoel, maar nu is dat helemaal zo. Het is een natuurlijk proces. Je groeit met elkaar op. Je ontwikkelt een patroon.'

De opdracht is simpel: 'We moeten winnen. Het ontbreken van sommige spelers is een aderlating. Het heeft geen zin daarmee bezig te zijn. Dat helpt niet. Er is nog voldoende kwaliteit over. Ik denk niet na over een negatief scenario. Ik ben ervan overtuigd dat we ons plaatsen. Natuurlijk zie ik dat de stand nu niet zo goed is, maar als we winnen sluiten we aan, en we spelen nog thuis tegen Tsjechië en IJsland.'

Maar niemand hoeft hem de mechanismen uit te leggen. 'De sfeer is goed. We trainen goed en fel. De motivatie en beleving zijn er, maar conclusies worden altijd verbonden aan een resultaat, en niet aan het gegeven dat we de week daarvoor zo lekker hebben getraind.

Meer over