5 vragen overcoronamaatregelen olympische spelen

Sleutel tot Tokio 2021 is vaccineren. Alleen voelt het gek fitte sporters voorrang te geven

Om zeker te zijn van het doorgaan van de Spelen van Tokio moeten de elfduizend sporters en zesduizend begeleiders, zoals coaches en fysiotherapeuten, worden gevaccineerd. Vijf vragen waarom we dit zouden moeten willen of toch maar niet.

Bij de Spelen draait het om elfduizend sporters en zesduizend begeleiders, zoals coaches, fysiotherapeuten en ploegleiders. Beeld REUTERS
Bij de Spelen draait het om elfduizend sporters en zesduizend begeleiders, zoals coaches, fysiotherapeuten en ploegleiders.Beeld REUTERS

Hoe groot zal de invloed van vaccineren zijn op het doorgaan van de Olympische en Paralympische Spelen in Tokio?

Groot tot maximaal. Zonder vaccin wordt de snelweg naar Japan een geitenpaadje, met veel rotsen. Ervaren zwemarts Cees-Rein van de Hoogenband, nog altijd actief als voorzitter van de medische commissie van de wereldbond Fina, is uitgesproken over hoe de Spelen deze zomer kunnen plaatsvinden. ‘Ja, natuurlijk, alle maatregelen moeten genomen worden, zoals afstand houden, mondkapje dragen. Allemaal heel mooi, maar er is maar één oplossing. En dat is vaccineren, vaccineren, vaccineren en nog eens vaccineren.’

Donderdag volgde er een overleg, een webinar, tussen het Internationaal Olympisch Comité (IOC), de organisatie van Tokio (Tocog), de medici van de betrokken 28 internationale sportfederaties plus de chef-artsen van deelnemende landen. Het ging digitaal vooral over techniek en niet tot nauwelijks over het principe van vaccineren. Van den Hoogenband: ‘Er werd gesproken over een PCR-test van 72 uur. Allemaal bekend werk. Wat we allang wisten. Ik stelde een vraag over vaccineren, in het vragenuurtje dat 10 minuten duurde. Het antwoord krijg ik schriftelijk. Tja.’

Kan een olympische bubbel in juli de oplossing zijn?

Nee, is het ferme antwoord van Van den Hoogenband senior; zijn zoon Pieter is de Nederlandse chef de mission voor Tokio 2021. ‘De Olympische Spelen zijn zo groot. Dat is bijna niet behapbaar.’

Bij de Spelen draait het om elfduizend sporters en zesduizend begeleiders, zoals coaches, fysiotherapeuten en ploegleiders.

De huidige bubbels, zoals de vijfweekse bij de schaatsers in Heerenveen, zijn te hanteren. ‘Ik ben zelf zijdelings betrokken bij het OKT (olympisch kwalificatietoernooi, JV) van de waterpolosters in Italië. Dat is met acht teams, kleine schaal. Te behappen. In Italië wordt het geregeld door collega Andy Hoepelman.’

Hoe is de staat van vaccinatie in Japan en in de sportwereld?

In Japan zijn pas in februari de eerste vaccinaties op handen, voor medisch personeel. In maart volgen de senioren van dat land met de gemiddeld oudste bevolking ter wereld. In de wereld is Israël een koploper qua inentingen en daar pleitte het nationaal olympisch comité (OCI) openlijk voor vaccinatie van de ploeg voor Tokio. In de Verenigde Arabische Emiraten werd de professionele wielerploeg van Tourwinnaar Tadej Pogacar geïnjecteerd met het Chinese anti-covid vaccin Sinopharm. Van den Hoogenband vindt dat zoiets eigenlijk niet kan. Het gaat hem om het ‘level playing field’ dat zo verlaten wordt.

In Canada pleitte invloedrijk IOC-lid Dick Pound voor een voorrangsregeling voor de 300 Canadese olympiërs. Bestaat dat geluid in Nederland?

Huub Stammes, directeur van de judobond, roert al enige weken zijn mond. Hij hecht eraan te zeggen dat kwetsbaren voorgaan, maar pleit tevens hardop voor de topsporters. Die zouden ‘als een van de eersten na de kwetsbaren’ de naald in de arm moeten krijgen.

Bij NOCNSF, de uitzendende organisatie voor de Spelen, bestaat meer voorzichtigheid. Voordringen is niet gepast. De voorzitter van de atletencommissie, Hinkelien Schreuder, zegt dat haast niet is gebonden. ‘De atletencommissie ziet topsporters niet als een risicogroep die voorrang dient te krijgen bij vaccineren. De commissie zou wel graag duidelijkheid willen krijgen voor topsporters, wanneer zij gevaccineerd kunnen worden.’

Maar dat kan nog best lang duren, omdat de gezonde categorie mensen (18 tot 60 jaar) op de routekaart van het ministerie van VWS (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) achter in de rij aansluit. Vanaf april/mei moeten die 6,5 miljoen gezonden een prik krijgen. Sportief gezien zouden sporters ergens voorin een plekje moeten krijgen.

Chirurg Van den Hoogenband, ook nog de senior-official bij NOCNSF, zegt dat nu de vinger opsteken moreel verwerpelijk is en geheel verkeerd zal vallen. Het gaat om het juiste moment dat aandacht moet worden gevraagd voor de gezondheid van de Tokio-ploeg van een mannetje of 450 (inclusief begeleiders). ‘Ja, wij staan ook voor onze topsporters. Maar wij doen het alleen diplomatieker dan Stammes van de judobond. We kennen vele wegen en zullen niet schromen al die wegen te bewandelen. We nemen elke kans om de functionarissen die wij goed kennen te beïnvloeden waar. Het is onze plicht daar voor te zorgen.’ Mei is niet de uiterste deadline. ‘Vaccineren kan zelfs kort voor de Spelen, maar liever doen we dat in april, mei.’

Hoe staat het IOC (dat nog niet centraal vaccins heeft ingekocht) in de gedachte dat topsporters voorrang moeten krijgen in de vaccinatiecampagne, opdat de Spelen doorgang kunnen vinden?

Het Nederlandse lid van de ethische commissie van het IOC, rechtsgeleerde Geert Corstens, trapt daarbij fors op de rem. ‘Die stelling lijkt me in het licht van de grote risico’s die de mensen in de zorg- en verpleegsector en de kwetsbare ouderen lopen moeilijk te verdedigen. Voor hen gaat het om niet te ontlopen risico’s. Hoe belangrijk ook, een evenement als de Olympische Spelen levert een risico op dat te vermijden is. Inderdaad door niet deel te nemen. Het is een dure prijs die daarvoor betaald moet worden, maar het weegt minder dan de prijs die je moet betalen voor het niet vaccineren van de eerder genoemde groep van zorgpersoneel en ouderen. Die spelen met hun leven en kunnen niet anders.’

Meer over