REPORTAGE

Skeeleraars gaan voor olympisch goud op het ijs

Team Stressless is de eerste schaatsploeg die bestaat uit rijders die ook skeeleren. Jan Blokhuijsen hervond er zijn liefde voor schaatsen.

Bart Swings finishte afgelopen september als eerste op skeelers tijdens de marathon in Berlijn. Beeld EPA
Bart Swings finishte afgelopen september als eerste op skeelers tijdens de marathon in Berlijn.Beeld EPA

Aan het slot van de training bij Rolschaatsclub Heverlee, op zondagochtend in Vlaanderen, waagt Bart Swings zich soms aan een potje voetbal. Op skeelers. 'Het is niet makkelijk scoren, maar als je de bal met de wreef raakt gaat hij superhard door het gewicht van de schaats aan je voet. Dan sta je liever niet in de goal.'

Voetballen op wieltjes: de meeste schaatsers vinden de waaghalzerij te gevaarlijk. Maar mannen als Swings, afkomstig uit het skeeleren, zijn minder zorgelijk aangelegd. Risico's horen bij de sport. Schaafwonden en botbreuken zijn bij valpartijen op de piste en weg haast onvermijdelijk. Een skeeleraar zonder littekens is als een judoka zonder bloemkooloren.

Gezien die speelse instelling is het nauwelijks verwonderlijk dat zes schaatsende skeeleraars elkaar hebben gevonden. De dubbeltalenten zijn verenigd in Team Stressless, de eerste schaatsploeg die volledig bestaat uit rijders die ook op wieltjes uitblinken. 'Wat je op een paar skates kunt, kun je ook op een ander paar', meent de Australische sprinter Daniel Greig.

Chad Hedrick op schaatsen. Beeld AFP
Chad Hedrick op schaatsen.Beeld AFP

Minimaal een keer kampioen

Behalve olympisch schaatskampioen Jan Blokhuijsen (ploegenachtervolging) zijn alle leden minimaal eenmaal wereldkampioen geweest op skeelers. Dat geldt voor de Australiër Greig, de Amerikanen Joey Mantia en Brittany Bowe, Bart Swings en ook Manon Kamminga. Zelfs beide coaches zijn afkomstig uit de skeelersport. De Australische Desly Hill was jarenlang bondscoach inline skaten van Nederland, maar heeft haar zinnen nu gezet op olympisch schaatssucces.

Hill denkt dat de tijd voorbij is dat Amerikaanse skeeleraars als Derek Parra en Chad Hedrick alleen olympisch schaatskampioen konden worden door in de leer te gaan bij klassieke schaatstrainers. Parra won in 2002 goud op de 1.500 meter, Hedrick in 2006 goud op de 5.000. Bij de Winterspelen van Sotsji kwamen naar schatting 25 skeeleraars in actie.

Oud-skeelerkampioene Hill (44), die tien jaar bondscoach in Nederland was: 'Ik heb deze individuen gekozen omdat ik dacht ze elkaar zouden aanvullen. Het is geweldig om skeeleraars die ik bewonder te zien vechten voor olympisch goud. Ik ken de meeste rijders in mijn team vanaf dat ze 12 tot 14 jaar waren. Ik denk dat ik ze kan brengen waar ze willen zijn.'

De skeeleraars twijfelen er niet aan dat schaatsen op hoog niveau valt te combineren met inline skaten. Voor hen is het een voorwaarde om uit te blinken om ijs, net als bij Michel en Ronald Mulder. Maar ondanks de successen van de tweeling op wieltjes en ijzers zijn veel Nederlandse coaches geneigd skeeleren hooguit als zomerse trainingsvorm te gebruiken.

Volgens Australiër Greig is nu wel duidelijk dat een skeeleraar zijn achtergrond nooit moet verloochenen. Hij gaat niet harder glijden als hij volledig afstand doet van de wieltjes. 'Je moet je skeeler-dna behouden. Je moet die wortels koesteren. We weten dat inliners die plotseling besluiten volledig schaatser te worden iets verliezen. Je moet de sport die je groot heeft gemaakt, blijven beoefenen.'

Chad Hedrick op skeelers. Beeld Judith Baas
Chad Hedrick op skeelers.Beeld Judith Baas

Het beste in elkaar naar boven

De skeelersport heeft een andere cultuur dan de schaatssport. De rijders komen vele malen per dag in actie bij wedstrijden. Ze rijden niet tegen de klok maar tegen elkaar. Er zit weinig geld in de niet-olympische discipline, dus de sporters putten hun motivatie uit het plezier dat ze hebben in competitie. Hill: 'Bij de langebaan draait het om jou en je race. Bij inline start je samen en finish je samen. Er is maar een winnaar, maar je rijdt schouder aan schouder. Skeeleraars hebben een natuurlijke gave om het beste in elkaar boven te brengen.'

Team Stressless is losser georganiseerd dan de gemiddelde schaatsploeg. Deels komt dat door het internationale karakter. Er is geen thuisbasis. Jan Blokhuijsen, die eerder deel uitmaakte van de klassieke schaatsteams TVM en Corendon, ziet dat als een voordeel.

'Je hebt het conservatieve schaatsmodel waarin je tweehonderd dagen met elkaar van huis bent. Daarin draait een groep mensen grotendeels hetzelfde programma af, dat niet optimaal is voor iedereen. Het kan werken. Maar als internationaal team kun je niet iedereen verplichten huis en haard te verlaten en 365 dagen per jaar op pad te zijn. Iedereen kan in zijn eigen kracht gaan zitten en de ruimte nemen om zijn eigen bubbeltje te creëren. Die vrijheid spreekt me erg aan. Dat brengt het beste in iedereen naar boven.'

De Amerikaanse Heather Richardson (L), Sara Sayasane (C) en Brittany Bowe. Beeld REUTERS
De Amerikaanse Heather Richardson (L), Sara Sayasane (C) en Brittany Bowe.Beeld REUTERS

Onmogelijke combi

Volgens Hill heeft Blokhuijsen na een moeilijke periode bij TVM en Corendon het plezier in de sport teruggevonden. Hij heeft baat gehad bij de ontspannen sfeer in het skeelercircuit: hij deed in juli mee aan de EK skeeleren. Voor het eerst sinds zijn tienerjaren kan hij beide sporten weer op hoog niveau combineren. Toen hij als 18-jarige schaatser in Jong Oranje kwam, moest hij als wedstrijdrijder afstand doen van de wieltjes. Die combinatie werd toen onmogelijk geacht.

'Die multidisciplinaire benadering is gewoon top', meent Blokhuijsen. 'Dit had ik nodig om weer fris een gretig te worden. Skeeleren is minder commercieel dan schaatsen. Het zijn amateurs die rijden als profs. Ze komen soms uit hun werk om een wedstrijd te rijden en gaan er dan 200 procent voor. Dat is fijne energie om je mee te omringen.'

Of die skeelercultuur deze winter op het ijs tot succes zal leiden? Oud-schaatser en ploegmanager Bart Veldkamp neemt met minder geen genoegen, gezien de indrukwekkende erelijsten van de skeeleraars. Echte dubbeltalenten pakken medailles in twee disciplines. 'Er moet gewoon gewonnen worden.'

Brittany Bowe. Beeld EPA
Brittany Bowe.Beeld EPA
Meer over