Interview

Seinstra kan het zich niet voorstellen dat ze de geschiedenis in gaat als laatste winnares van de Elfstedentocht

25 jaar geleden won Klasina Seinstra de laatste Elfstedentocht bij de vrouwen. Dat wil zeggen: er was geen aparte wedstrijd voor vrouwen en er was geen aparte huldiging. Ze dook na afloop bij winnaar Henk Angenent in de lauwerkrans. ‘Dat ik überhaupt aan de Elfstedentocht mee kon doen, was een droom die uitkwam.’

Eline van Suchtelen
Klasina Seinstra bij de bevroren sloot achter haar huis. Seinstra is de laatste winnares van de Elfstedentocht 25 jaar geleden bij de vrouwen.
 Beeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant
Klasina Seinstra bij de bevroren sloot achter haar huis. Seinstra is de laatste winnares van de Elfstedentocht 25 jaar geleden bij de vrouwen.Beeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant

Klasina Seinstra begint te lachen. Of ze er nog in gelooft dat er ooit nog een Elfstedentocht wordt gereden? Natúúrlijk, zegt de winnares van de laatste editie in 1997 opgewekt aan de lange houten keukentafel in haar woning in het Friese dorpje Luxwoude, zo’n acht kilometer ten noordoosten van Heerenveen.

Vandaag is het 25 jaar geleden dat de tocht voor het laatst werd gereden. Een rotsvast geloof dat ze ooit nog een opvolgster krijgt, ondanks de klimaatverandering, geeft haar houvast. ‘Het kán toch niet zo zijn dat ik de boeken in ga als de laatste winnares? Nee, dat gaat er bij mij echt niet in hoor. Ik kan het me niet voorstellen.’

Seinstra, donkerbruine krullen, 53 jaar oud, houdt vast aan de positieve berichten die ze her en der hoort over het weer. Dit jaar is het misschien zo ver, denkt ze. ‘Ik hoor van de mensen die daar verstand van hebben dat deze twee jaar een goede periode is. Dat heeft volgens mij ook iets te maken met de stand van de maan. Ik hoorde dat het in Scandinavië nu al echt heel koud is. Als het komt, komt het snel. Dan is het binnen twee weken actie.’

Spannend duel

Als Seinstra ooit een opvolgster krijgt, zal er meer aandacht voor de vrouwen zijn. In 1997 was er geen krans voor Seinstra. Beelden van de laatste kilometers, waarin ze een spannend duel met Gretha Smit uitvocht, waren er niet. Er sneuvelde een camera, waardoor alleen de laatste meters bij de vrouwen op de Bonkevaart te volgen waren op tv.

Seinstra dook na afloop spontaan bij winnaar Henk Angenent, die een grote krans om zijn nek kreeg, op het podium om feest te vieren. ‘Erica Terpstra was daar ook. Die zei meteen: O jee. We hebben dit helemaal fout gedaan. Mij kon het op dat moment weinig schelen. Ik kreeg een dag erna nog een krans ergens, en een week later ook op mijn werk. Volgens mij heb ik uiteindelijk wel vijf kransen gekregen. Dat ik überhaupt aan de Elfstedentocht mee kon doen, was een droom die uitkwam. Het was toen ook alweer elf jaar geleden.’

De winnaars van de 15de Elfstedentocht: Klasina Seinstra en Henk Angenent. Beeld ANP
De winnaars van de 15de Elfstedentocht: Klasina Seinstra en Henk Angenent.Beeld ANP

Maar toch. De Friezin gaf jarenlang schaatsles in de Elfstedenhal, een schaatsbaan in Leeuwarden, waar het beeld de Elfstedenrijder buiten staat. Daarop stonden alle namen van de winnaars bij de mannen. Seinstra heeft het altijd raar gevonden dat haar naam in de lijst ontbrak.

Vorig jaar werd het pas aangepast. Bijna 25 jaar na de winst werd Seinstra samen met Tineke Dijkshoorn, die in 1986 als eerste vrouw over de finish kwam en Lenie van der Hoorn, die in 1985 won, alsnog gehuldigd in M, de talkshow van Margriet van der Linden. Daarna werden de 13 namen van vrouwelijke winnaressen op het beeld gegraveerd. Het betekende veel voor Seinstra. ‘Ik liep natuurlijk regelmatig langs het beeld omdat ik daar werkte. Iedereen vroeg altijd aan mij waarom ik er niet op stond. Het klopte gewoon niet. Het is toch wel mooi voor het nageslacht natuurlijk.’

Daarover gesproken, Seinstra was een maand zwanger op het moment dat ze de Elfstedentocht won. Ze wist het alleen nog niet. ‘Begin januari voelde ik me ‘s ochtends al wel af en toe wat anders. Maar het schaatsen ging heerlijk. Het was een fantastische natuurijsperiode. Tom, mijn oudste zoon, vindt dat natuurlijk prachtig. Ik heb je gewoon een beetje geholpen, zegt hij altijd. Later heeft hij nog van iemand een kruisje gekregen.’

Klasina Seinstra winnares bij de vrouwen van de 15de Elfstedentocht. Beeld ANP / Leo Vogelzang
Klasina Seinstra winnares bij de vrouwen van de 15de Elfstedentocht.Beeld ANP / Leo Vogelzang

Bij de volgende Elfstedentocht komt er een aparte wedstrijd voor de vrouwen, die een kwartier na de mannen starten, met een officiële winnares. ‘Het is nu rechtgetrokken, de vrouwen krijgen nu ook alle eer. Je kunt zoiets ook niet elk jaar aanpassen, omdat de tocht zo weinig wordt gereden.’

Seinstra startte in 1997 tussen de mannen, zoals ze dat ook op de Weissensee bij de Alternatieve Elfstedentocht deed. Ze had in 1997 een van de eerste mobiele telefoons op zak zodat ze haar verzorgers kon bellen als ze bijvoorbeeld van schaatsen moest wisselen.

Geen slokje water

Die luxe had Lenie van der Hoorn in 1985 niet. In dat jaar mochten vrouwen voor het eerst met de wedstrijd meedoen. Voor die tijd startten vrouwen alleen in de toertocht. Van der Hoorn werd niet gesponsord, dus miste ze haar verzorgers die eten en drinken hadden moeten aangeven langs de kant. Ze kon Joep en Gerben, de mannen die haar zouden helpen, niet vinden langs de kant, vertelde ze vorig jaar in M. ‘In Sloten werden alle mensen zonder sponsorjack van het ijs gehaald. Ik heb 110 kilometer moeten wachten tot ik iemand vond. Dan heb je geen slokje water.’

Van der Hoorn had in Leeuwarden voor de zekerheid nog een back-up geregeld en iemand een bidon en een zakje met drie sinaasappels in de hand gedrukt. ‘Maar hij had me nog niet zo snel verwacht, dus toen ik hem tegenkwam, waren die sinaasappels nog niet geschild.’

Als er weer een Elfstedentocht komt, bindt Seinstra de ijzers om als toerrijdster. Ze weet alleen niet of het lukt om de hele 200 kilometer te volbrengen. Seinstra werd twee jaar geleden opgeschrikt door slecht nieuws over haar gezondheid. ‘Ik had lange tijd last van mijn pols. Dat ging maar niet over. Ik moest bloed laten prikken in het ziekenhuis. De volgende dag belden ze. De waarden waren helemaal niet goed. Ik moest meteen terugkomen.’

Seinstra bleek de chronische variant van de auto-immuunziekte ITP te hebben. Daarbij maakt haar lichaam antistoffen aan tegen haar eigen bloedplaatjes. ‘Ik heb heel snel blauwe plekken. Ik ben sneller vermoeid. Ik heb er helaas geen vat op, maar ik kan er gelukkig wel oud mee worden.’ Ze gooide haar leven om en ging minder werken. Ze nam een hond, wat altijd al een grote wens was. Seinstra probeert het rustiger aan te doen.

Lange tochten

Behalve als het vriest. Dan bindt ze de ijzers onder om lange tochten te maken. Net als in februari vorig jaar toen het ruim een week koud genoeg was om te schaatsen op natuurijs. Ze lag er daarna ‘een week af’. Maar het was het waard.

Ze heeft wel andere schaatsen aangeschaft met een schoen die voor meer stabiliteit zorgt. ‘Ik moet voorzichtiger zijn, zeker als het ijs slecht is en er scheuren in zitten. Als ik val, kan dat voor blauwe plekken en bloedingen zorgen. Dat wil je in mijn geval niet.’

Tijdens het interview ligt er een dunne laag ijs op het slootje achter haar huis. Seinstra durft er met één been op te staan. Het is nog te dun en zal snel weg zijn. Mocht er dit jaar toch een een Elfstedentocht komen, ‘ga ik onderweg lekker chocomelletjes drinken. Misschien zegt mijn gezondheid halverwege bij Bolsward dat het klaar is. Dat ik te vermoeid ben en niet door kan. Misschien is het dan wel mooi genoeg dat ik nog heb kunnen starten.’

Snelste vrouwen in Elfstedentocht

1909 –

1912 –Jikke Gaastra

1917 – Janna van der Weg

1929 –

1933 – Els de Nekker

1940 – Sjoerdtsje Faber

1941 – Wopkje Kooistra

1942 – Antje Schaap

1947 – Wopkje Kooistra

1954 – Aaltje van Dellen-Sybesma

1956 – Annie van Dijk-Baijema

1963 – Meike de Vlas

1985 – Lenie van der Hoorn-Langelaan

1986 – Tineke Dijkshoorn

1997 – Klasina Seinstra

Meer over