Nieuws

Schaatsers kregen toch wél meewind in Thialf

Er staat meewind in Thialf. Tot die conclusie komen wetenschappers van de TU Delft. Zij stelden een luchtcirculatie van 0,4 tot 0,5 kilometer per uur vast. Buiten is dat windkracht 0 en nauwelijks merkbaar, maar voor topschaatsers is het een significante factor. ‘Op een 10 kilometer zou dat enkele seconden kunnen schelen’, zegt Alexander Spoelstra, als aerodynamica-expert betrokken bij het onderzoek. Eerdere berichtgeving veronderstelde een andere conclusie.

Jutta Leerdam in actie tegen Femke Kok op de 500 meter op het WK afstanden schaatsen in Thialf.   Beeld ANP
Jutta Leerdam in actie tegen Femke Kok op de 500 meter op het WK afstanden schaatsen in Thialf.Beeld ANP

Aan het eind van vorig jaar besloot de directie van Thialf om de kleine luchtroosters langs de ijsbaan, aan de buitenkant van de boarding, een kwartslag te draaien. Niet langer bliezen ze lucht naar de tribunes, maar mee met de schaatsers.

De verandering was nodig, zo luidde de uitleg van Thialf, om gaten in het luchtgordijn te dichten. Dat luchtgordijn scheidt de warmere vochtigere lucht boven de tribunes van de koude droogte boven het ijs. Dat lukte in de oude opstelling onvoldoende.

Een gevolg van de verandering, zo merkte onder anderen Sven Kramer op, was een briesje in de rug.

Hoewel lang niet alle schaatsers meewind voelden, bleef het thema terugkeren toen Heerenveen vijf weken lang het decor was voor internationale wedstrijden. En helemaal toen Nils van der Poel voor het eerst sinds 2007 weer een individueel wereldrecord in Thialf wist neer te zetten: 12.32,95 op de 10 kilometer.

Meewindvraag

Uiteindelijk besloot Thialf om het uit te laten zoeken. De TU Delft had al een testopstelling staan voor aerodynamica-onderzoek, waarin ze met een laser de beweging van kleine heliumbelletjes kunnen vaststellen. Dat was ook voor de meewindvraag te gebruiken.

Stond het ventilatiesysteem uit, dan bleven de bellen hangen. Was de ventilatie ingeschakeld, dan bewogen ze in de rijrichting. Dat gebeurde niet alleen door de vloerventilatoren, maar ook als enkel de blowers in het plafond waren ingeschakeld.

Of Van der Poel zijn wereldrecord daaraan te danken heeft, durft Spoelstra niet te zeggen. Daarvoor zijn de uitkomsten met te veel onzekerheden omkleed. ‘Onze meting heeft enkel het ventilatiesysteem in een lege schaatshal gemeten, zonder publiek, zonder schaatsers.’

Gedraaid

Onduidelijk is ook hoe de situatie in Thialf zich verhoudt ten opzichte van de periode dat de roostertjes in de vloer nog niet gedraaid waren. Dat is niet gemeten, al hadden de onderzoekers dat graag gedaan. ‘Het zijn 600 roostertjes en die moeten manueel gedraaid. Dat zou met twee mensen een volle week hebben geduurd. Die tijd hadden we niet.’

Ook onbekend is hoe de Friese meewind zich verhoudt tot de luchtcirculatie op andere ijsbanen. Over Kolomna, de thuisbasis voor de Russsische schaatsselectie, gaan bijvoorbeeld al jaren verhalen over fikse rugwind.

‘Dit onderzoek levert meer vragen op dan antwoorden’, stelt Spoelstra vast. Wat de kwestie echt zou kunnen beslechten is verder onderzoek. In Thialf en op andere banen.

Eén antwoord kan Spoelstra wel met zekerheid geven. De ijsmeesters in Thialf konden onmogelijk de wedstrijden zelf beïnvloeden. De instelling van de ventilatiesystemen - harder of zachter, warmer of kouder - had geen invloed op de snelheid van de luchtstroom. Iedereen heeft onder gelijke omstandigheden gereden.

Meer over