Schaakbond moet kalmukkisering FIDE afkeuren

De huidige FIDE-voorzitter en dictator van Kalmukkië heeft dictatoriale plannen met de wereldschaakbond. Volgens Jan Joost Lindner moeten Nederlandse afgevaardigden op het aanstaande congres in Londen duidelijk maken dat ze het FIDE-gedoe grondig en voorgoed zat zijn....

Jan Joost Lindner

VEEL schakers ergeren zich al meer dan vijftien jaar aan het presidentschap van de wereldschaakbond (FIDE). Er is een traditie opgebouwd van wanbestuur, financieel gerommel en opsplitsing van het eens zo fiere wereldkampioenschap. Gewone clubschakers hadden daar tot op heden niet zoveel directe last van, maar het is de vraag of dat zo blijft.

De huidige FIDE-voorzitter Kirsan Iljoemzjinov, tevens dictator van de Russische deelrepubliek Kalmukkië, wil 'totale orde en discipline' in zijn bond, alsmede 'totaal beheer van en controle op alle activiteiten die met het schaken zijn verbonden.' Megalomaan natuurlijk, maar met dit soort megalomanie heeft hij wel een hele deelrepubliek in een ijzeren greep.

Iljoemzjinov heeft voorgesteld om alle toernooien te verplichten vooraf toestemming te vragen, met opgave van alle deelnemers. Het is kennelijk de bedoeling om schakers te weren die niet in het FIDE-gareel lopen. Grote toernooien moeten hun financiering en prijzengeld goeddeels via de FIDE laten lopen, een weinig aanlokkelijk vooruitzicht omdat wanbetaling meer bij de FIDE is gaan horen dan bij toernooien. Directeur Jeroen van den Berg van het Corustoernooi (voorheen Hoogovens) heeft al gezegd geen inmenging te dulden. Goed gebruld, maar hoeveel topspelers trekken straks dezelfde principiële streep als dat riskant voor hun broodwinning dreigt te worden?

Met de persvrijheid is het gedaan als de plannen van de FIDE-voorzitter doorgaan. Schaakjournalisten krijgen boetes of worden geschorst als ze kritiek leveren op de FIDE. Ze mogen het zelfs niet over de FIDE-wereldkampioen hebben, want er is volgens de officiële, nieuwe schaakwaarheid maar één wereldkampioen, grootmeester Khalifman (31e op de wereldranglijst). Journalisten zouden niet moeten willen werken in een organisatie die de persvrijheid zo wil fnuiken, maar kunnen ze daarbuiten hun werk wel doen?

Gewone schakers boven de (lage) rating van 1500 worden automatisch lid van een nieuwe FIDE-club. Ze krijgen alleen zo een rating en ook nog een FIDE-tijdschrift waarin ongetwijfeld de glorie van de leider zal worden bezongen. Al die schakers moeten wel 120 gulden boven hun contributie betalen of anders de FIDE verlaten, wat vrijwel zeker betekent dat ze van internationale (vakantie)toernooien geweerd worden. Het is dan ook nog de vraag of ze voluit aan nationale activiteiten kunnen deelnemen, want de Kalmukse leider heeft ook voor de autonomie van nationale bonden weinig respect.

Het zijn alleen nog voorstellen van de FIDE-voorzitter. Het bestuur bespreekt ze in mei te Londen en de meest ingrijpende plannen worden ongetwijfeld doorgeschoven naar het Istanbulse FIDE-congres dit najaar. Er valt - bij alle ondoorzichtigheid van het FIDE-procederen - niet te voorspellen wat Iljoemzjinov erdoor zal weten te slepen.

Veel van deze zaken zijn zo absurd, dat verwerping voor de hand ligt. Maar de dubieuze FIDE-voorzitters van de laatste vijftien jaar hebben telkens weer een wonderlijk vermogen getoond om meerderheden bij elkaar te wriemelen en wellicht wordt dat vermogen wel aangescherpt als de president nieuwe schepen met geld in het vooruitzicht kan stellen.

Het lijkt me dat de Nederlandse schakers, gewend als ze zijn om in toekomstvarianten te denken, zich nu al moeten beraden op een mogelijke situatie waarin een pijnlijk deel van deze kalmukkisering doorgaat. Velen zullen (met mij) dan geheel willen afhaken, zoals onlangs op een ledenvergadering van de grote Haagse schaakclub DD bleek. Echter, moeten ze dat individueel doen, of per hele club?

Of treedt - de meest gewenste en juiste oplossing - de Koninklijke Nederlandsche Schaakbond (KNSB) dan als geheel uit de FIDE? Het is een kwestie die beter nu al onder ogen gezien kan worden, want anders wordt het gejammer, getreuzel en getwijfel na een FIDE-congres dat de poot onvoldoende dwars blijkt te hebben gezet.

Vrijwel zeker zijn de afgevaardigden naar dat congres nog meer gesterkt in hun weerzin en hun strijdlust tegen de plannen van de FIDE-president als zij weten dat grote scheuringen en leegloop dreigen. Ik hoop dat verenigingen en individuele schakers de komende maanden het KNSB-bestuur helder laten weten dat ze het FIDE-gedoe grondig en voorgoed zat zijn.

Jan Joost Lindner is redacteur van de Volkskrant en lid van de Koninklijke Nederlandse Schaakbond.

Meer over