Ringen maken snel plaats voor agito’s

In de afgeladen metropool Peking was tijdens de Olympische Spelen geen rolstoeler op straat te bekennen. Een Chinees met een blindengeleidehond werd ook nooit aangetroffen....

Hoe anders zal dat de komende twaalf dagen zijn. Alle olympische borden en uitingen zijn in recordtempo omgewisseld in Peking. Daags na de Olympische Spelen begon die paralympische operatie al. De vijf ringen van het Internationaal Olympisch Comité (IOC) maakten op strategische plekken snel plaats voor de drie agito’s, het bewegingslogo van IPC, het Internationaal Paralympisch Comité.

Souvenirwinkels verkochten plots andere T-shirts. Het olympische dorp, het fraaiste aller tijden volgens de kenners, ging het Paralympic Village heten. De gebouwen moesten in hoog tempo rolstoelvriendelijk worden gemaakt. Zelfs de Chinese Muur en de Verboden Stad werden, voor zover niet aanwezig, voorzien van speciale opgangen voor gehandicapten.

IPC-voorzitter Phil Craven, een Brit in een rolstoel, bezocht de Muur bij Baidaling en liet zich lovend uit over die voorziening. Het deed denken aan dat ene rolstoelliftje bij de Akropolis in Athene (in 2004) en ook aan het beeld van rolstoeltennisster Esther Vergeer die nog maar enkele weken geleden op de rug gehesen moest worden voor zo’n bezoekje aan de Muur.

De opening van de Paralympische Spelen zal zaterdag worden opgeluisterd met een royaal optreden van rolstoelers, zo is intussen uitgelekt. Bij de ouverture van de Olympische Spelen, op 8 augustus, traden 2008 percussionisten op. De vraag is of de Chinezen opnieuw voor een dergelijk massaspektakel zullen kiezen.

Het vertoon in het land van de nieuwe machthebber in de sport zal de voorlopige bekroning zijn van de snelle opkomst van de gehandicaptensport. In 1948 liet een Brit van Duitse geboorte, de neuroloog Ludwig Guttmann, op de dag dat de Olympische Spelen van Londen begonnen, op het ziekenhuisterrein van Stoke Mandeville zestien rolstoelers aantreden voor een handboogwedstrijd.

Professor Guttmann had toen al een droom: Olympische Spelen voor sporters met een handicap. Hij had – dat was revolutionair – van sport een vast onderdeel van de revalidatie van oorlogsgewonden gemaakt. Het draaide om mensen met aandoeningen aan het ruggemerg, meestal dwarslaesies. Zij moesten weer sterk worden in de armen, om in de rolstoel te kunnen komen en te kunnen functioneren.

Op dat inzicht van revalidatie groeiden de Stoke Mandeville Games. In 1952 deed voor het eerst een stel Nederlandse oorlogsinvaliden mee en kreeg de gehandicaptensport – rolstoelsport toen – internationale betekenis. Er werd een wereldbond opgericht, de ISMWSF.

In 1960, in Rome, kreeg Guttmann zijn zin. Na de Olympische Spelen in die stad hielden 400 rolstoelers uit 23 landen hun competitie. Er waren acht sporten, waaronder atletiek, zwemmen en rolstoelbasketbal. In Peking staan twintig sporten op het programma, waaronder specifieke gehandicaptennummers als boccia, goalball, bankdrukken en rolstoelrugby.

Het deelnemersaantal is naar meer dan 4000 gegroeid, uit 148 landen. De Paralympische Spelen zijn daarmee het tweede multi-sportevenement ter wereld. Op nummer één staan de Olympische Spelen: 10.500 deelnemers uit 205 landen.

Tot 1976 – de Paralympics van Toronto – werden alleen rolstoelers toegelaten. In Canada kregen andere gehandicapten – ook wel sporters met een beperking geheten – toegang tot de Paralympics.

Er zijn nu zes categorieën onder de vlag van IPC: sporters met ruggemergaandoeningen, met amputaties, cerebrale parese (CP, vorm van spasticiteit), visuele handicap, verstandelijke handicap en ‘les autres’, overige handicaps. Voor doven zijn er de Deaflympics. Voor een categorie geestelijk gehandicapten zijn er de Special Olympics.

De categorie verstandelijk gehandicapten – in het Engels ook wel beschaafd learning disability genoemd – is voor de tweede keer uitgesloten van de Paralympische Spelen. In 2000 won Spanje het olympisch goud bij het rolstoelbasketbal. Het winnende team bestond voor ruim tachtig procent uit geestelijk gezonde mensen. Sindsdien wordt gebroed op een sluitend reglement.

Sinds de Paralympics van 1992 worden paralympische sporters geclassificeerd. Het beoordelingssysteem berust op de restfunctie van de sporter met een handicap. De verdeling van medailles is bij de twee laatste Spelen ook ingeperkt. Toch worden bij de Paralympische Spelen van Peking nog 472 gouden medailles uitgereikt: 170 meer dan bij de Olympische Spelen.

Meer over