InterviewHardy Menkehorst

Psycholoog Menkehorst: sporters kunnen juist leren van de coronachaos

Sportpsycholoog Hardy Menkehorst vindt dat sporters alleen maar sterker kunnen worden van het ontregelende aspect van het coronavirus.

Suzanne Schulting met coach Jeroen Otter na het winnen van de finale op de 1500 meter tijdens de ISU World Cup Finale Shorttrack.Beeld ANP

Het zijn onzekere tijden voor de topsport. Atleten weten niet of hun kwalificatiewedstrijden doorgaan, of de Olympische Spelen doorgaan en waarvoor ze aan het trainen zijn. Een betere training voor mentale veerkracht is er niet, zegt sportpsycholoog Hardy Menkehorst. Hij werkt al ruim dertig jaar met sporters, van jonge talenten tot olympisch kampioenen. Schaatsers als Sven Kramer en ­Ireen Wüst behoorden tot zijn klantenkring.

Menkehorst denkt dat sporters veel kunnen leren van de huidige situatie. ‘Het is altijd goed als sporters dingen ­tegenkomen die totaal anders gaan. Je kunt leren hoe je daarop reageert en hoe je ervan kunt herstellen. Dat geeft veerkracht. In die zin is dit ook een kans die je later in andere situaties kunt gebruiken.’

Sommige trainers stoppen bewust verrassingen in trainingsprogramma’s om te kijken hoe atleten daarop reageren. Shorttrackcoach Jeroen Otter brengt zijn schaatsers vaak in ongemakkelijke situaties. Hij gelooft dat topsport draait om het doen van dingen waar je je niet comfortabel bij voelt.

Na een trainingskamp in 2011 in de ­Pyreneeën zei Otter aan het einde dat de schaatsers 1.700 kilometer naar huis moesten fietsen. Dat was geen grap. Ook had hij zijn atleten graag een paar dagen op een reddingsvlot op de Noordzee ­laten dobberen om te kijken wat er zou gebeuren, maar dat plan ging te ver. ­Onder Otter groeiden de Nederlandse shorttrackers uit tot gevreesde kandidaten op het internationale ijs, met Sjinkie Knegt en Suzanne Schulting als boegbeelden van de ploeg.

Otter stopt verrassingen bewust in zijn programma. Maar overmacht is van alle tijden en komt ook onverwacht. Het is juist goed als dingen in de voorbereiding soms anders lopen, denkt Menkehorst. ‘Stel je bent wielrenner en zit in de bus op weg naar een koers. De bus rijdt lek, je komt te laat en voor infietsen is amper tijd over. Dan kom je op een keerpunt in jezelf waarin je moet denken ‘oké, wat kan ik nog wel doen?’ Daar moet je dan het beste van maken.’

Improviseren is een kunst, maar schaatser DaiDai Ntab heeft daar juist een hekel aan. Bij de wereldbekerwedstrijd in Calgary in februari zat hij zich op te vreten op het bankje toen hij ­langer moest wachten dan verwacht. Landgenoot Kai Verbij was in de rit voor hem ten val gekomen, het ijs moest worden gerepareerd.

Ntab, in de Volkskrant: ‘Wat het is: ik leef al anderhalve dag naar het moment van de start toe. Ik had net mijn cap opgedaan toen Kai viel. Dan moet je weer op het bankje gaan zitten, wachten. Daar ben ik geen ster in. Schaatsen is een ­supertechnische sport. Als allerlei ­dingen op het laatste moment veranderen, dan scheelt dat een paar tienden. Dat is het verschil tussen een plek in de top-3 en plek 14.’

Door het coronavirus moeten sporters niet minuten, maar mogelijk maandenlang wachten op duidelijkheid. Menkehorst verwacht op dit moment niet meteen vragen vanuit sporters, later wel. ‘Momenteel kunnen ze niet meer doen dan wat de rest van Nederland doet. De richtlijnen volgen en zorgen dat je niet besmet raakt, of iemand besmet. Dat is de enige zekerheid die ze nu hebben en waar ze dan maar aan vast moeten houden.’

Over een paar maanden verwacht de sportpsycholoog meer vragen vanuit sporters omdat de voorbereiding op een wedstrijd dan anders is geweest dan normaal. ‘Als je normaal een voorbereiding hebt van tien weken en het zijn er nu zes, dan moet je voldoende vertrouwen hebben dat je het ook in zes weken kunt. Je motorisch brein blijft hetzelfde. De ­beweging kun je prima maken, die heb je jaren getraind. Dan is alleen de vraag: hoe ga je om met die twijfels?’

Menkehorst raadt iedereen aan om te kijken naar de roerige jaren van Epke Zonderland. Door een chronische bijholteontsteking en een hersenschudding verliep de carrière van de turner de afgelopen jaren nooit zoals hij het had bedacht. Zonderland kon soms maanden niet trainen en kwam af en toe totaal onvoorbereid bij wedstrijden aan. ‘In geen enkel turnboek staat dat je het zo moet doen. Maar het kan dus wel goed gaan.’

Ondanks zijn hobbelige voorbereiding is de 33-jarige rekturner plaatste zich vrijdag bij wereldbekerwedstrijd in Bakoe voor de rekstokfinale van zondag. De rest van de turnploeg is uit voorzorg eerder naar huis gevlogen vanwege de angst om in quarantaine te worden gezet. Uiteindelijk werd de finale geschrapt.

Zonderland bleef omdat een goed resultaat belangrijk kan zijn voor de olympische kwalificatie. En wat als hij vast komt te zitten? Daar verzint de Fries wel weer wat op. Veerkracht tonen, dat heeft hij inmiddels wel geleerd.

Meer over