Phelps stoot zwemlegende van de troon

Grote man bij de WK zwemmen was de Amerikaan Michael Phelps (18). Met vijf wereldrecords in één toernooi verbeterde hij de unieke verrichting van legende Mark Spitz bij de Olympische Spelen van 1972....

De Kogel uit Baltimore veroverde drie gouden medailles, niet toevallig op de inhoudelijk zwaarste nummers, de 200 vlinder en de 200 en 400 wissel. Voor die verrichting kreeg hij drie keer vijf punten. Zijn leeuwenaandeel in de zilveren medaille op de 4 x 200 bleef in het harde FINA-systeem zonder beloning. Alleen winnaars van estafettes krijgen een punt.

Phelps' zilver op de 100 vlinder, in een race waarin zijn landgenoot Ian Crocker als eerste zwemmer in de geschiedenis de grens van 51 seconden doorbrak, was goed voor drie punten. De bonus voor gezwommen wereldrecords deed de pupil van coach Bowman evenwel op een royale voorsprong ten opzichte van de concurrentie belanden.

De 18-jarige Amerikaan kreeg tien punten voor de snelheid waarmee hij in het vooraf bekritiseerde bad van Palau Sant Jordi zijn banen trok. Vijf keer verbeterde hij - als op bestelling - een wereldrecord, vrijdagavond zelfs tweemaal binnen het uur, op twee verschillende slagen, de vlinder en de wissel. Ook dat was nog nooit vertoond, zelfs niet door de Amerikaanse zwemlegende Mark Spitz bij de Spelen van München.

Voor elk record incasseerde Phelps in Barcelona twee punten, waarmee hij op een totaal van 28 punten uitkwam. Het trio achter hem scoorde 15 punten. De vijfde plaats, met 14 punten, was voor de Japanse schoolslagzwemmer Kosuke Kitajima, maar die was subjectief van grotere invloed op de reputatie van het toernooi dan Thorpe cum suis.

Kitajima verbeterde het wereldrecord op de 100 en de 200 meter schoolslag. Hij dook met zijn energieke stijl onder de lastige golf door die in de vrije-slagevenementen echte toptijden bleek uit te sluiten. De insteek van de hand werd verstoord, zo klaagden de mannen en vrouwen van de borstcrawl. Geen wereldrecord werd zelfs maar benaderd. De beloofde recordverbetering van Van den Hoogenband kwam, net als de wereldtitel, niet tot stand.

Ook in de rugslag hadden zwemmers last van het tobbe-effect door de experimentele belijning. Alleen de Duitser Thomas Rupprath had daar, op kop liggend, op de 50 meter geen last van en stelde de nieuwe grens op 24,80 seconden.

Op 382 dagen voor het begin van het olympisch zwemtoernooi van Athene bleek de wereldelite in het zwemmen aan het warmdraaien. De Amerikanen, als altijd aanvoerder van het medailleklassement, kwamen er recht voor uit. Barcelona was slechts een tussenstop voor hun grote doel, the Olympics van Athene.

Ook die houding, van volgend jaar zullen we nog beter zijn, maakte de oogst van Barcelona opvallend. Veertien wereldrecords werden gezwommen, net zoveel als bij de zo bejubelde Spelen van Sydney. Vijf (plus een evenaring) kwamen toen van Nederlanders, Inge de Bruijn (3) en Pieter van den Hoogenband (2+).

Het niveau van het WK-toernooi van Barcelona werd om zijn recordoogst als beter aangemerkt dan dat van Fukuoka van twee jaar geleden en dat van Perth in 1998. In Fukuoka werden nog acht wereldrecords verbeterd, in Perth nul. Dat was het toernooi, waarin de dopingjacht, met name op Chinese vrouwen, de vormen van een kruistocht aannam.

In de WK-geschiedenis waren slechts twee zwemtoernooien van de allure van Barcelona: de WK's van Belgrado (1973, 16 wereldrecords) en Berlijn ('78, 14). Het was de beginfase van het tijdperk der dominantie door Oost-Duitse zwemmers. Achteraf bleek dat veel van dat alles was geschied op basis van chemische preparatie.

Opvallend bij de verrichtingen van Barcelona is nog dat twaalf van de veertien records werden gezwommen bij de mannen. De vrouwentijden evolueren minder dan voorheen. Er zijn zelfs stokoude records die maar niet wensen om te vallen.

Wat te denken van de drie wereldrecords van de Amerikaanse Janet Evans uit de jaren tachtig (400, 800 en 1500 vrij) die maar niet omver te krijgen zijn. Het twaalf jaar oude rugslagrecord van de Hongaarse Egerszegi houdt nog steeds stand. En in dat verband past ook de 4 x 200 vrij toptijd die sinds 1987 op naam van een DDR-kwartet staat.

Ook wat dat betreft kan het olympisch zwemtoernooi van Athene zijn vrucht afwerpen. In februari wordt, als alles voor elkaar komt, het zwembad van het OAKA-complex overkapt. Wind en warmte kunnen echter hun invloed uitoefenen. Eén ding lijkt zeker: Michael Phelps zal er geen last van hebben.

Meer over