REPORTAGE

'Petrovic is hier groter dan Cruijff bij ons'

22 jaar na zijn plotselinge dood weet elke Kroaat wie Drazen Petrovic was. De moeder van de basketbal-legende eert haar zoon tijdens de EK-duels in Zagreb.

Lisette van der Geest
Drazen Petrovic. Beeld ap
Drazen Petrovic.Beeld ap

Elke dag loopt Biserka Petrovic naar het museum van haar zoon. Onderweg eerst een drankje in zijn café, dan de trappen op, langs het standbeeld, over het plein voor de basketbalhal. En alles draagt zijn naam. Drazen Petrovic is groot in Kroatië, zelfs 22 jaar na zijn dood op 28-jarige leeftijd.

Het is deze week druk in het museum en dat heeft ook te maken met het EK basketbal, dat dit weekeinde in onder meer Zagreb is begonnen. De Mozart van het basketbal werd Petrovic wel genoemd. Of: de Europese Michael Jordan. Drazen Petrovic was de eerste Europese speler die doorbrak in de NBA.

Een superster: wereldkampioen, Europees kampioen, man die tijdens een Europacupfinale ooit 62 punten maakte. Een auto-ongeluk bracht zijn succesreeks abrupt tot stilstand.

Mythe

'Hij was ooit een legende', zegt zijn moeder. 'Maar inmiddels is hij een mythe.' In de tijd dat haar zoon in Kroatië speelde, werd Biserka Petrovic 's lands beroemdste basketbalmoeder genoemd. Elke wedstrijd was ze erbij, altijd op dezelfde stoel. Een elegante vrouw, op 75-jarige leeftijd nog steeds, het geblondeerde haar in een halflange boblijn, nagels keurig gelakt.

'Hij is hier groter dan Johan Cruijff bij ons', zegt Peter van Noord, teammanager van het Nederlands team. Met het nationaal team van voormalig Joegoslavië won Petrovic veel prijzen, tot de oorlog ook het basketbalteam verscheurde. ESPN maakte bijna tien jaar geleden een indrukwekkende en veelvuldig bekroonde documentaire, Once Brothers, over Serviër Vlade Divac, die tegelijk met Petrovic naar Amerika vertrok.

Ook hun intensieve vriendschap bleek niet bestand tegen de strijd aan de andere kant van de oceaan. Divac worstelde nog lang met het plotse onvermogen dit ooit goed te maken.

Na het telefoontje over zijn overlijden stopte Petrovic' moeder met werken op de kinderafdeling van een bibliotheek. Haar man moest haar die eerste avond beletten niet van het balkon te springen. Drie jaar was ze zwaar depressief, totdat een dokter zei: je moet iets gaan doen, je moet ergens energie vandaan halen. Ze kwam thuis en keek naar alle spullen van haar zoon, prijzen, shirts, foto's, alles uitgestald in het overvolle appartement waarin ze met haar man woont. 'Oké', dacht ze, 'in heel de wereld is geen museum voor slechts één basketbalspeler te vinden. Ik zorg dat het er komt.'

Tien jaar later was haar project klaar en werd het Drazen Petrovic Memorial Center geopend. NBA-speler Derrick Rose kwam al eens op bezoek, evenals voormalig IOC-voorzitter en basketballiefhebber Juan Antonio Samaranch, die Petrovic de beste sporter aller tijden noemde.

Biserka Petrovic, moeder van Drazen. Beeld Corbis
Biserka Petrovic, moeder van Drazen.Beeld Corbis
Brandweerlieden staan naast het wrak van de auto van Drazen Petrovic. Hij kwam in botsing met een vrachtwagen op de A9 in Duitsland. Beeld anp
Brandweerlieden staan naast het wrak van de auto van Drazen Petrovic. Hij kwam in botsing met een vrachtwagen op de A9 in Duitsland.Beeld anp

Trots

Biserka Petrovic wijst op een zilveren trofee in de voorste glazen vitrine. Zijn eerste, zegt ze. Daar was hij zo ontzettend trots op, die is het waardevolst voor haar. Haar blik zwenkt naar rechts, langs een versleten, maar immer hard opgepompte basketbal. 'Die had hij altijd mee in de auto, waar hij ook ging.' Of kijk: het bronzen beeldje met synthetisch donker kroeskapsel, als het haar van Drazen zelf. Kiezen is onmogelijk, zegt moeder Petrovic: 'Het hele museum is waardevol, want het draagt Drazen de wereld over.'

Drie jaar geleden opende Biserka Petrovic nog een museum: in Sibenik, een kustplaats op zo'n 300 kilometer ten zuiden van Zagreb. Daar is het appartement waar Petrovic werd geboren te bezichtigen. Zijn kamer is nog volledig intact, zijn gitaar nog aan de muur, alsof de basketballer net is vertrokken.

In Zagreb ligt het paspoort van Petrovic. De verloopdatum is opmerkelijk: 7 juni 1993, zijn sterfdatum. Een nieuwe had de basketballer nog niet aangevraagd, in Kroatië luistert dat niet zo nauw.

Stilstaande wijzers

In een andere vitrine ligt een gouden horloge dat Miran Crnosija nog steeds rillingen bezorgt, al heeft de man die rondleidingen verzorgt het verhaal al duizenden keren verteld. Het bleef intact, maar stopte met tikken op het moment dat Petrovic overleed. Crnosija: 'Waarschijnlijk stopte het uurwerk door de hitte, maar het blijft symbolisch.'

Biserka Petrovic trekt een oversized sportshirt over haar satijnen blouse en gaat trots op een stoel zitten voor een interview met Griekse mediavertegenwoordigers. Het is een cadeau van Stephen Curry, die recentelijk werd verkozen tot beste basketbalspeler uit de NBA. Zijn vader Dell - een weinig opvallende NBA-speler uit de jaren negentig - nam samen met Petrovic deel aan een driepuntenwedstrijd en liet moeder Petrovic op zijn kind passen. Curry vergat het nooit.

Natuurlijk is het moeilijk om continu over haar overleden zoon te praten, zegt ze. 'Maar het verhaal moet ook verteld worden. Zolang ik op aarde rondloop zal dit gebeuren, hoe moeilijk het ook is. Dit museum houdt mij in leven, want het houdt Drazen in leven.'

Drazen Petrovic wordt gedekt door Michael Jordan en Magic Johnson in de Olympische finale van 1992. Beeld anp
Drazen Petrovic wordt gedekt door Michael Jordan en Magic Johnson in de Olympische finale van 1992.Beeld anp
Meer over