analysetennis

Osaka oogst kritiek, maar zet wel de keerzijde van topsport op de agenda

Na alle lof voor haar steun aan de Black Lives Matter-beweging sloeg tennisster Naomi Osaka op Roland Garros de plank mis met een persboycot. De best betaalde sportvrouw ter wereld trok zich na een stortvloed van kritiek terug uit het toernooi met een verklaring dat ze met depressies kampt.

Naomi Osaka bij de Australian Open in februari. Beeld AFP
Naomi Osaka bij de Australian Open in februari.Beeld AFP

Anders dan bij haar steun aan de Black Lives Matter-beweging, waarvoor ze veel lof oogstte, werd deze actie niet gewaardeerd. Ze kreeg een stortvloed van kritiek over zich heen, ook van collega-tennissers. Daarna trok ze zich terug uit het toernooi met de uitleg dat het eigenlijk helemaal niet zo goed met haar gaat. ‘De waarheid is dat ik met lange perioden van depressies kampte sinds de US Open in 2018. Ik heb het daar erg moeilijk mee gehad’, schrijft Osaka in een verklaring. Ze zegt dat ze ‘van nature geen publieke spreker’ is en dat ze enorme paniekaanvallen krijgt voorafgaand aan gesprekken met de pers. ‘Ik ben introvert. Mensen zien mij op toernooien vaak met een grote koptelefoon lopen. Dat helpt me met de sociale angsten omgaan.’

Dit keer kon Osaka wel op steun rekenen vanuit de tenniswereld. Serena Williams zei dat ze Osaka nu ‘het liefst zou willen knuffelen’. ‘Ik weet hoe ze zich voelt. Ik heb ook in die situatie gezeten.’ Voormalig speelster Martina Navratilova hoopt dat Osaka snel weer ‘oké’ is. ‘Wij sporters leren altijd om voor ons lichaam te zorgen, maar het mentale en emotionele aspect wordt soms vergeten’, aldus Navratilova.

Authentieke persconferenties

Binnen de spelersvakbonden WTA en ATP worden tennissers al op jonge leeftijd mediawijs gemaakt. Als talenten grotere toernooien spelen, krijgen ze mediatraining waarin ze leren hoe ze zich naar de buitenwereld het beste kunnen profileren. Oud-speelster Marcella Mesker heeft zulke trainingen in het verleden bij de Nederlandse tennisbond KNLTB gegeven. Ze leerde onder meer Arantxa Rus wat ze beter wel en niet kan zeggen in een interview. ‘We deden oefeninterviews die we opnamen, waarin ik dan dingen bij ze los probeerde te krijgen over de bond, coach of ouders.’ Het leverde grappige situaties op. ‘Sommige kinderen gingen helemaal los over hun ouders. We keken het terug met de groep, die feedback gaf op hoe ze overkwamen.’

Aan het imago van Osaka is vakkundig gesleuteld door familie, coach en sportmanagementbureau IMG. Door haar afkomst, prestaties op de baan en ontwapenende persoonlijkheid, werd Osaka in korte tijd een veelgevraagde sporter. De dochter van een Japanse moeder en Haïtiaanse vader groeide op in New York. De gezusters Williams vormden een grote inspiratiebron voor het gezin. De schuchtere speelster durfde zich ondanks haar introverte karakter uit te spreken over verschillende maatschappelijke onderwerpen. Het leverde juist authentieke persconferenties op die bijdroegen aan haar commerciële succes.

De vier grand slams hebben in een gezamenlijke verklaring ‘betekenisvolle verbeteringen’ beloofd om een herhaling van de rel rond Osaka te voorkomen. ‘We voelen de unieke druk waarmee spelers worden geconfronteerd. Verandering kan echter alleen tot stand komen als we daarbij het handhaven van een eerlijk speelveld, ongeacht rangorde of status, in het oog houden.’

‘We zijn van plan om samen te werken met de spelers, de tours, de media en de bredere tennisgemeenschap om betekenisvolle verbeteringen te creëren’, lieten de toernooiorganisaties weten. Osaka bekende maandagavond dat de timing van haar boycot, die ze vlak voor het begin van het toernooi in Parijs uitsprak, beter had gekund. Ze zei daarbij dat ze openstaat voor een gesprek met de belanghebbende organisaties, waaronder die van Roland Garros, Wimbledon, US Open en Australian Open. (ANP)

Osaka verdient haar miljoenen met de promotie van tal van merken, van spijkerbroeken tot salades. Volgens het Amerikaanse zakenblad Forbes verdiende de tennisster tussen mei 2019 en mei 2020 37.4 miljoen dollar aan prijzengeld en sponsorinkomsten. Nog nooit verdiende een sportvrouw in een jaar tijd zoveel geld.

Na de goed geregisseerde steun aan de Black Lives Matter-beweging werd Osaka nog populairder. De tennisster kwam op de US Open in 2020 iedere wedstrijd met een mondkapje de baan op waarop de namen stonden van slachtoffers van politiegeweld.

Des te vreemder is het dat Osaka nu de plank volledig missloeg, vindt Marcella Mesker. ‘Black Lives Matter speelde al maanden in Amerika. Osaka kreeg daar langzaam een bepaalde mening over, en gebruikte haar platform op een hele doordachte manier om dat ter discussie te stellen.’

Machtig platform

Mesker vraagt zich af waar Osaka’s vertrouwelingen waren toen ze besloot tot een persboycot. ‘Het was zeer ondoordacht en onverstandig. Osaka is niet groter dan de sport. Persconferenties horen gewoon bij de verplichtingen. Ze heeft haar verdiensten ook aan de media te danken.’

In Parijs hoefde Osaka overigens niet oog in oog te komen met de journalisten die ze zo vreest. Op Roland Garros werden vanwege de coronapandemie slechts enkele accreditaties uitgedeeld. De mediavertegenwoordigers die wel ter plekke waren, konden net als de rest alleen via een videoverbinding vragen stellen.

De ophef rondom Osaka heeft – na haar verklaring over de depressies – misschien toch nog het gewenste effect gehad. De keerzijde van topsport is opnieuw een thema. Het Poolse talent Iga Swiatek, dat vorig jaar als ongeplaatste speelster Roland Garros won, zegt haar succes te danken aan intensieve sessies met een sportpsycholoog.

Mesker hoopt dat Osaka ook snel iemand vindt die haar kan helpen. ‘Het kan natuurlijk niet dat ze zoveel mentale problemen heeft. Ik verwacht dat ze de rest van de zomer niet meer speelt. Dit gaat haar nog lang achtervolgen. Ze heeft niet beseft wat voor machtig platform zij heeft. Ze is ook nog maar 23. Het was een wijze les.’