Atletiek

Op ‘wondersloffen’ gaat sprinten nóg sneller, maar is dat wel eerlijk?

Sifan Hassan wint haar serie op de 5.000 meter in Tokio. Vorige maand liep de atlete liep op nieuwe 'superspikes' een wereldrecord op de 10.000 meter. Beeld EPA
Sifan Hassan wint haar serie op de 5.000 meter in Tokio. Vorige maand liep de atlete liep op nieuwe 'superspikes' een wereldrecord op de 10.000 meter.Beeld EPA

Sifan Hassan liep er al een wereldrecord op: ‘superspikes’. De wedstrijdleiding kon niets verkeerds ontdekken aan de schoenen die ze droeg, maar nu verschijnen ze ook op de korte afstanden. Volgens sommigen zijn de ‘fopschoenen’ een vorm van valsspelen, volgens anderen is het gewoon vooruitgang.

Usain Bolt is er niet helemaal gerust op. In augustus 2009 raasde de vier jaar geleden gestopte sprintlegende in Berlijn naar 9,58 seconden op de 100 meter en naar 19,19 op de 200 meter. Maar aan de vooravond van het koningsnummer van de Olympische Spelen – de vrouwen lopen in Tokio zaterdag de 100 meter, de mannen op zondag – staan zijn wereldrecords mogelijk op het spel.

De reden van zijn onrust: bloedsnelle spikes, speciaal voor de korte afstand. Fopschoenen in zijn beleving, wondersloffen voor de rekkelijken in de atletiek. Bolt koos vanuit Kingston, Jamaica, in een vraaggesprek met Reuters voor ferme taal: ‘Het is lachwekkend dat ze zijn toegestaan. Ik kan niet geloven dat we hier zijn beland.’

Sifan Hassan

Op de marathon zijn ze al gemeengoed, de kleurige stappers met een plaat van carbon en een verende schuimlaag. In de lange en middellange afstanden op de baan, is de opmars nagenoeg voltooid. Sifan Hassan liep er begin vorige maand in Hengelo een wereldrecord mee op de 10.000 meter. De jury van de FBK Games nam ze ter inspectie in beslag, maar kon geen onregelmatigheden vaststellen.

Nu is op de sprint het inburgeren begonnen, ondanks eerder speculaties in de Britse pers dat de fabrikanten een herenakkoord hadden gesloten om innovaties op dit terrein achterwege te laten. Daarmee zouden ze hebben willen voorkomen dat de historische tijden van Bolt op weinig natuurlijke wijze uit de boeken verdwijnen.

Het ontzag voor die prestaties blijkt betrekkelijk: Nike levert de spikes. New Balance en Puma hebben ze ook. Adidas en Asics zijn nog niet zo ver; ze zouden mikken op introductie voor de Spelen in Parijs.

Het verschil met de versies voor de nummers met langere adem: stugger bovenwerk en een dikkere plaat onder de bal van de voet. Net als in de versie voor de langere afstanden geven carbon en schuim de atleet meer energie terug, een stuit na het neerplanten van de voet. De benen voelen minder vermoeid aan. Er zijn er nog maar weinigen die twijfelen aan het effect. Bolt tegen Reuters: ‘Met superspikes was ik onder de 9,5 gekomen.’

Wereldrecords

Is een bedreiging van de wereldrecords reëel, is het niet in Tokio, dan toch later? De beste tijd van het jaar staat op naam van de Amerikaan Trayvon Bromell, een van de favorieten het komende weekeinde in Tokio. In juni liep hij in de Verenigde Staten 9,77, op New Balance. Zoveel atleten zijn er niet die in staat zijn de barrière van 9,8 te slechten. Ja, de Canadees Ben Johnson slaagde erin, op de Spelen in 1988 liep hij 9,79, maar hij werd uit het toernooi verwijderd wegens het gebruik van anabole steroïden. Recenter is de 9,79 van Christian Coleman, in Brussel, 2018. Hij ontbreekt in Tokio na het missen van dopingcontroles.

Bromell draait al een tijdje mee, in 2015 was er brons op het WK. Overtuigd van het effect van de schoenen is hij niet. ‘We werken samen constant aan de perfecte spike, maar persoonlijk denk ik dat er niet genoeg data zijn die duiden op een grote verbetering.’

Ook Jamaica's Shelly-Ann Fraser-Pryce (hier in actie in Tokio) loopt toptijden op nieuwe schoenen. Maar het zijn niet de schoenen die lopen, dat doet ze zelf, zegt ze. Beeld AFP
Ook Jamaica's Shelly-Ann Fraser-Pryce (hier in actie in Tokio) loopt toptijden op nieuwe schoenen. Maar het zijn niet de schoenen die lopen, dat doet ze zelf, zegt ze.Beeld AFP

Opmerkelijk is ook de prestatie van Shelly-Anne Fraser-Pryce. De 34-jarige Jamaicaanse, op jacht naar een derde gouden olympische medaille op de 100 meter, rende in juni naar 10,63, de beste tijd in 33 jaar en een aanzienlijke verbetering van haar persoonlijk record van 10,70 uit 2012. Alleen Florence Griffith Joyner was in 1988 sneller. Fraser-Pryce heeft Nike Air Zoom Maxfly aan de voeten.

Fraser-Pryce weigert haar progressie volledig toe te schrijven aan het schoeisel. Het is volgens haar de combinatie van een goede loper met goed materiaal. ‘Je kunt mijn spikes aan een ander geven en ze zullen niet dezelfde dingen doen die ik heb gedaan. Ik cijfer het harde werken van mij en mijn coach niet weg.’

Dat het ene merk ‘superspikes’ levert en het andere niet, leidt intussen tot het zo verafschuwde ongelijke speelveld. Bolt was er duidelijk over. ‘Dit is oneerlijk.’

Elk merk zijn eigen tempo

De meeste atleten in de Nederlandse sprintersgroep van bondscoach Bart Bennema lopen op Adidas, ook Dafne Schippers die in februari na bijna tien jaar haar samenwerking met Nike beëindigde. Hensley Paulina en Churandy Martina hebben wel de snelle spikes van Nike. Bennema betreurt dat niet iedereen over gelijkwaardig materiaal beschikt. ‘Maar we zitten nu eenmaal in deze fase. Elk merk bepaalt zijn eigen tempo. Zulke dingen gebeuren.’ Is er frustratie over, bij zijn atleten? ‘Dat valt wel mee. Het is meer: hè, waarom nou?’

Dat neemt niet weg dat Bennema uitgesproken enthousiast is over de moderne technologie voor de sprinters. Het contact met de grond lijkt korter te zijn, vooral op maximale snelheid. Bij recente snelle races van de vrouwen meende hij te zien dat de lengte van de schreden wat groter is en dat ze op het laatste stuk beter in staat zijn hun pasfrequentie vast te houden. ‘We denken ook dat de impact op het lijf minder zal zijn. De verwachting is dat er minder spier- en peesklachten zullen optreden. Dat zien we al bij Hensley en Churandy.’

Uit contact met andere sprintcoaches maakt hij op dat intussen aanscherpingen in tijden van 2 procent voor mogelijk worden gehouden: circa 0,2 seconde. ‘Dat is veel, ja. Dat kan inderdaad nieuwe wereldrecords betekenen.’ Bezwaren heeft hij niet. ‘Dit is vooruitgang. Het is razend interessant midden in zo’n revolutie te zitten.’

Meer over