Ook Paul Kibii Tergat heeft maar één hart

Paul Kibii Tergat (29) is de topfavoriet bij de WK veldloop die dit weekeinde in Belfast worden gehouden. De Keniaanse sergeant gaat in Noord-Ierland op jacht naar zijn vijfde opeenvolgende wereldtitel....

KENIAANSE kinderen lopen dagelijks vele tientallen kilometers naar school. Daar, zo valt meestal te lezen in artikelen van westerse sportjournalisten, ligt mede de basis van het succes van de West-Afrikaanse hardlopers. Voor veel donkere atleten zal het verhaal kloppen, voor de koning van de cross gaat het niet op.

'Het is een mythe. We woonden achthonderd meter van school. Mijn vader had zelfs een auto. Soms, als ik te laat was opgestaan, mocht ik meerijden. Ik heb in mijn jeugd nooit aan hardlopen gedaan. Op school deed ik wat aan basketbal', zegt de lange atleet die deel uitmaakt van de Tugen-stam en woonachtig is in Kabarnet. 'Erg serieus was het allemaal niet.'

Tergat is een laatbloeier. Pas tien jaar geleden, toen hij in dienst moest, begon hij met hardlopen - gewoon, als onderdeel van de opleiding. Hij bleek een redelijk talent te hebben, maar ook niet meer dan dat. Zijn eerste race liep hij in 1991, op de basis van de Keniaanse luchtmacht in Nairobi. 'Het was een wedstrijd over 12 kilometer. Ik werd 25ste. Ik voelde me verschrikkelijk, moest overgeven.'

Daarna ging het echter sneller, maar nog steeds niet spectaculair. Aan het eind van 1991 stond Tergat 80ste op de Afrikaanse seizoenslijst van de 10.000 meter, met een tijd van 29.46,8. Pas aan het begin van 1992 ging hij serieus trainen, drie keer per dag. Het nieuwe trainingsregime had succes: Tergat won de altijd sterk bezette nationale veldloopkampioenschappen, die tevens selectiewedstrijden waren voor de WK in Boston.

Het eerste mondiale optreden werd echter een ramp. Tergat kampte met een blessure en ging niet van start in het besneeuwde New-England. Hij zag daar wel zijn landgenoot John Ngugi voor de vijfde maal wereldkampioen worden, een prestatie die Tergat morgen in Ulster kan evenaren.

Ngugi's zegereeks tussen 1986 en 1992 was echter niet onafgebroken. Tergat kan in Belfast voor de vijfde achtereenvolgende maal wereldkampioen worden. Dat heeft nog nimmer iemand gepresteerd in de lange traditie van het veldlopen, ook legendarische atleten als Alain Mimoun, Gaston Roelants, Jack Holden en Carlos Lopes niet.

Bijna geheel 1992 ging verloren door blessures - uiteraard verscheen Tergat ook niet in Barcelona aan de start bij de Olympische Spelen. 'Wij Kenianen rusten alleen maar als we geblesseerd zijn. We eten, worden zwaarder, doen niet aan alternatieve trainingen.'

In 1993 en '94 verscheen de Keniaan hoog in de internationale atletieklijsten op afstanden tussen de 5000 meter en halve marathon. In 1995 werd hij derde op de 10.000 meter bij de WK in Göteborg, in hetzelfde jaar had hij al eerder zijn eerste wereldtitel bij het veldlopen veroverd (in Durham).

Ondertussen was de Afrikaan opgenomen in de door Fila gesponsorde trainingsgroep van de Italiaanse fysioloog en trainer Gabriele Rosa. Elk jaar verblijft hij, samen met andere Afrikanen, vele maanden in Brescia, Siena en Sankt Moritz om te trainen. Geheimen zijn er niet, zegt hij. 'We trainen heel erg hard, niemand traint zo hard als de Kenianen. Maar verder zijn we gewone mensen, ook ik heb geen twee harten.'

Italië, een fysioloog als trainer - af en toe duiken er geruchten op dat ook de Keniaanse atleten naar verboden middelen grijpen. Tergat zei ooit in Runner's World dat hij niets met dokters te maken wil hebben. 'Ik geloof niet dat de medische wereld mijn prestaties kan verbeteren. Europese atleten zijn altijd in de weer met dokters. Lactaattesten, hartslagmeters: ik weet dat ze bestaan, maar ik maak er geen gebruik van.'

In het geaccidenteerde terrein zijn de Kenianen en andere Afrikanen niet te kloppen; in maart 1985 was Carlos Lopes de laatste niet-Afrikaan die de wereldtitel won. Tergat zal morgen langs de Lagan-rivier waarschijnlijk alleen concurrentie ondervinden van landgenoten als Paul Koech, die hem vorige maand tijdens de trials in Nairobi nog te snel af was.

Op de baan heeft hij meer last van Haile Gebreselassie, die sinds de WK in Stellenbosch afziet van deelname aan mondiale veldloop-wedstrijden. Tegen het Keniaanse team-geweld heeft de kleine Ethiopische diesel geen antwoord. Twee jaar geleden vestigde Tergat in Brussel, tijdens de jaarlijkse Ivo van Damme-memorial, een wereldrecord op de 10.000 meter (26.27,85).

Dat record is hij echter al weer kwijt aan de onuitputtelijke Gebreselassie (Hengelo, 1998: 26.22,75), die ook bij de Spelen van Atlanta en de WK van Athene al een kwelgeest voor hem was. Tergat: 'Ik heb geen hekel aan Haile, nee hoor. We hebben een goede relatie. Sport is geen oorlog.'

Tergat loopt in ieder geval nog tot en met de Spelen van Sydney wedstrijden op de baan. Daarna waagt hij zich - net als concurrent Gebreselassie - aan de marathon. Kenners verwachten dan nieuwe records; tijden binnen de 2.06 behoren dan tot de mogelijkheden.

De halve afstand heeft Tergat al stevig in de benen. Hij liep de 21.097 meter vorig jaar in Milaan in 59.17, een nieuwe wereldrecord. Een klein uur harder lopen dan 21 kilometer per uur; er zijn zat wielrijders die dat gemiddelde niet eens halen.

Meer over