Negen maanden racen op de oceaan

Acht jaar geleden verscheen voor het laatst een Nederlandse boot in 's werelds langste en meest aansprekende zeilrace, de Whitbread....

ROELF RIDDERIKHOFF

door Roelf Ridderikhoff

WHITBREAD '97/98 BOTEN EN SCHIPPERS

America's Challenge (VS), Neil Barth

Chessie Racing (VS), George Collins

BrunelSunergy (Ned), Hans Bouscholte

EF Education (Zwe), Christine Guillou

EF Language (Zwe), Paul Cayard

Kvearner Innovation (No), Knut Frostad

Merit Cup (Monaco), Grant Dalton

Silk Cut (GB), Lawrie Smith

Swedish Match (Zwe), Gurra Krantz

Toshiba (VS), Dennis Conner/Chris Dickson

0NNY VAN RIETSCHOTEN was na zijn eerste zege in de Whitbread, in 1978, een soort god voor me. Als broekie sloop ik, in de haven van Portsmouth, 's nachts stiekem aan boord van de Flyer om te zien hoe het er allemaal uit zag. Een jeugddroom was het voor me om zoiets zelf eens mee te kunnen maken. Nu is het dan zover.'

Op zijn 35ste is Hans Bouscholte schipper van een zeilboot in de Whitbread Round The World Race, de zwaarste en met 31 duizend zeemijl de langste zeilrace ter wereld. Na de overwinningen van Conny van Rietschoten in de tweede en derde editie - een nimmer geëvenaarde prestatie - en de deelname van Dirk Nauta en Pleun van der Lugt in de volgende races, ontbrak Nederland vier jaar geleden.

Benno Wiersma, eigenaar van het bedrijf Sunergy, dat zonne-energie in de bouw verwerkt, nam het initiatief en verschafte het geld voor de boot, die bij Holland Composites in Lelystad is gebouwd en in Hindeloopen van de werf kwam.

De afgelopen zomermaanden gingen op aan trainingen en aan het varen van twee wedstrijden. De Round Europe Race werd door de BrunelSunergy in zijn klasse gewonnen. De tweede echte test leverde een minder resultaat op. In de Fastnet Race eindigde de BrunelSunergy op de voorlaatste plaats, maar de verschillen met de concurrentie waren miniem.

In de Round Europe Race trad Arend van Bergeijk nog op als schipper, in de Fastnet had Hans Bouscholte, in overleg met co-schipper Peter Tans, het commando overgenomen nadat was gebleken dat het de eerste keer bij de leiding van de boot aan slagvaardigheid had ontbroken.

Bouscholte heeft veel lauweren geoogst. Vooral in het zeilgekke Frankrijk waar hij vroeg zijn heil zocht, eerst in het teamzeilen, later in solo-races. 'Van solozeilen word je hard en compleet', zegt hij zelf. 'Zeilen met een team is een uitdaging.'

Voor de Fastnet bracht hij nog enige wijzigingen aan in de twaalfkoppige bemanning. Zo werd de Fransman Hervé Jean aangetrokken. De 36-jarige krachtpatser maakte deel uit van de ploeg waarmee Olivier de Kersausson eerder dit jaar met zijn trimaran Sport Elec in 71 dagen rond de wereld raasde. 'Hervé is beroemd om zijn doorzettingsvermogen in zwaar weer.'

Omdat Bouscholte aanvankelijk navigator was, ontstond na zijn vertrek een vacature. De Nederlander Marcel van Triest, algemeen beschouwd als 's werelds beste navigator in het wedstrijdzeilen op zee, had zich al aan het team van de Noor Knut Frostad verbonden. 'In de Round Europe ben ik onder de indruk geraakt van Joao Cabeçedas, de navigator van de EF Language. Maar de schipper van deze boot, Paul Cayard, wilde de Whitbread alleen met vrienden varen. Voor Joao was er geen plek bij hun, maar wel bij ons. Hij heeft als navigator en wachtleider twee Whitbreads gevaren, waarvan een met Eric Tabarly, de nestor van de Franse zeezeilers.'

Het resultaat in de Fastnet viel tegen, maar Bouscholte ontdekte wel dat hij met een beresterk team te maken had. 'We misten alleen nog wat bootsnelheid. Dat hebben we nu verbeterd door de kiel te verkleinen. Volgens de berekeningen van Pieter van Oossanen zou dat tijdens de Fastnet een voordeel van bijna anderhalf uur hebben opgeleverd. Reken maar uit wat dat betekent bij een afstand die vijftig keer zoveel bedraagt.

'Ook hebben we een andere mast gekregen, waarvan de top en de ondermast wat stijver zijn dan de vorige. Voornamelijk om de betrouwbaarheid te vergroten. Ten slotte hebben we nieuwe zeilen. Belangrijk is vooral de asymmetrische spinnaker, die vooral aan de bovenkant veel kracht heeft.'

De BrunelSunergy is een buitenbeentje in het deelnemersveld. Het is een van de twee schepen die niet zijn ontworpen door de Nieuw-Zeelander Bruce Farr, maar veel verschil maakt dat niet omdat dit de eerste keer is dat er in een eenheidsklasse wordt gevaren: de W-60. Dat betekent dat alle boten een lengte op de waterlijn moeten hebben van zestig voet.

De totale lengte kan variëren van 60 tot 64 voet. De giek mag niet langer zijn dan 5,25 meter, de maximale oppervlakte van het grootzeil is 117 vierkante meter, die van de genua 83 en van de spinn 300. De (aluminium) masten van alle schepen zijn 26 meter lang. Het maximaal toegestane gewicht is 13.500 kilo.

Gelijke kansen dus. 'Dat is nog maar de vraag', zegt Bouscholte. 'Ons budget blijft ver achter bij dat van de anderen. Sommige syndicaten beschikken over twee tot drie keer zoveel geld als wij. Dat kan belangrijk zijn bij reparaties of het aantal sets zeilen dat je meeneemt en gebruikt, hoewel dat ook aan een maximum is gebonden.

'Daartegenover staat dat wij zo ongeveer het langst van alle teams in training zijn, en reken maar dat dat geholpen heeft. Er zijn verschillende nationaliteiten aan boord, maar we vormen een hechte eenheid. Iedereen aan boord weet wat hem te doen staat. De automatismen zijn ingeslepen. De wachten zijn drie uur op, drie uur stand by en drie uur slaap. Dat betekent dat er minimaal vier en maximaal zes man aan dek zijn. Wie aan dek niets te zoeken heeft, blijft benedendeks. Dan loop je elkaar ook niet voor de voeten.'

Vast staat dat het een eerlijke en vooral spannende race gaat worden door een revolutionaire verandering. In plaats van op tijd wordt er op punten gevaren. 'Daarmee wordt voorkomen dat de race al in een van de eerste etappes wordt beslist doordat een boot een geweldige voorsprong heeft genomen. Dat betekent dat het mogelijk is dat hij pas in mei volgend jaar, tijdens de laatste korte sprintetappe van La Rochelle naar Southampton, beslist zal worden.

'Alle deelnemers krijgen vanuit het centrum dezelfde weersinformatie. Het is toegestaan berichten over het weer op te vragen, maar je mag via de wal geen andere adviezen vragen. Daarom ga ik al maanden regelmatig naar een beroepsrouteerder in Frankrijk, Bernot, die mij lessen geeft en oefeningen laat doen.

'Ook in conditioneel opzicht zijn we merkbaar verbeterd dankzij de trainingen van Rigo de Nijs, de bondstrainer van het KNWV. Daar gaan we tijdens de wedstrijd mee door. In iedere etappeplaats hebben we drie weken om te rusten of reparaties uit te voeren. Het is niet de bedoeling die tijd te verlummelen.'

Bouscholte heeft zijn successen tot dusver alle op het noordelijk halfrond geboekt. De zuidelijke oceanen kent hij niet uit eigen ervaring, de furious fourties en de screaming fifties. 'Soms droom ik ervan. Natuurlijk besef ik hoe gevaarlijk ze zijn. IJsbergen en vooral de kleinere stukken ijs, growlers, vormen een risicofactor. Ze rijten je schip van voor tot achteren open als je daar met een snelheid van 25 knopen tegenaan botst. Maar wij gaan niet zo zuidelijk als in de Vendée Globe. Wij blijven daar zo'n tweeduizend kilometer noordelijk van. In de Indische Oceaan is dat ter hoogte van de Kerguelen. Op die breedte is de kans op een aanvaring met een brok ijs veel kleiner.'

De schipper is zich terdege bewust van zijn verantwoordelijkheid. 'In de Whitbread zijn nog nooit doden gevallen. Een voordeel van de eenheidsklasse is dat alle boten dicht bij elkaar varen en elkaar relatief snel bijstand kunnen verlenen. Maar er kan altijd iets mis gaan en dan gaat het goed mis ook. Iemand, die overboord slaat mag een baken bij zich hebben, maar voordat de spinnaker gestreken is ben je drie kilometer verder en vindt hem dan maar eens terug als het slecht weer is en donker. Daarom mag een wedstrijd nooit zo belangrijk zijn dat het mensenlevens kost.'

En de kansen? Bouscholte: 'We hebben voldoende talent en kennis, we zijn goed gemotiveerd, de teamspirit is groot en we zijn erg goed voorbereid op strategie en meteo. Dat er boten meedoen met schippers van wereldfaam als Grant Dalton, Dennis Conner, Chris Dickson, Paul Cayard, Lawrie Smith inspireert ons meer dan het schrik inboezemt. We zijn er trots op tegen hen te mogen varen.'

Meer over