Nederlands volleybalteam moet wennen aan nieuwe bondscoach

De omweg die het Nederlands volleybalteam moet bewandelen om verder te komen in het EK-toernooi typeert de overgangsfase waarin de vrouwen zitten. De stijlverschillen tussen de vorige en de huidige bondscoach zijn groot.

Robèrt Misset
Spelverdeler Laura Dijkema (links) en libero Kirsten Knip (in het wit) met Nederland in actie in het gewonnen EK-duel tegen Tsjechië: 3-1. Rechts Anna Buijs. Beeld
Spelverdeler Laura Dijkema (links) en libero Kirsten Knip (in het wit) met Nederland in actie in het gewonnen EK-duel tegen Tsjechië: 3-1. Rechts Anna Buijs.Beeld

Door de 3-0-nederlaag tegen Servië op zaterdag zullen de volleyballers via een sluiproute de kwartfinales van het EK in Georgië en Azerbeidzjan moeten bereiken. Het moeizame herstel volgde zondagavond, toen het vrouwenteam Tsjechië met 3-1 (25-23, 25-15, 21-25 25-22) aan de kant zette. Als nummer 2 in poule D treft Nederland dinsdag in Bakoe Kroatië, derde in poule B. De winnaar ontmoet donderdag Italië, dat als poulewinnaar rechtstreeks is geplaatst voor de kwartfinales.

Die noodzakelijke tussenronde staat model voor de overgangsfase waarin de Nederlandse ploeg verkeert. Aan alles is te zien dat de volleybalsters niet gewend zijn aan de werkwijze van hun nieuwe bondscoach Jamie Morrison. Het contrast tussen de ingetogen Amerikaan en zijn flamboyante voorganger Giovanni Guidetti is immens. Morrison was bij het Turkse Vakifbank assistent van de Italiaanse coach. Maar de vrouwen hebben de veelbesproken coachwissel als cultuurschok ervaren.

Guidetti was als coach een acteur en soms zelfs een stand-upcomedian. Met zijn temperament vuurde hij de speelsters aan en maakte een vechtmachine van de Nederlandse ploeg. Morrison is 'koeler', zegt aanvaller Anne Buijs. Hij observeert en analyseert en legt de nadruk op individuele techniek, waar Guidetti op Papendal met veel teamtraining zes tegen zes al heuse mini-interlands liet spelen.

'Morrison en Guidetti is zwart met wit vergelijken', aldus Celeste Plak, die het Nederlandse team met haar in Ganja luidkeels bejubelde 'Plak Power' door de crisis loodste in set 4 tegen Tsjechië. De 21-jarige aanvaller maakte in de groepsfase het verschil voor Nederland, maar wel als invaller. En dat roept vragen op.

De 36-jarige Morrison klampt zich als onervaren hoofdcoach vast aan videobeelden en statistieken. Die komen telkens terug in zijn zakelijke nabeschouwingen. Maar een vrouwenteam tellen ook gevoel en empathie zwaar. De kracht van Guidetti was dat hij iedereen belangrijk maakte in de ploeg, van de vedette tot de waterdrager. Bij Morrison voelen de speelsters dat minder.

Tot een schisma zal het niet leiden, daarvoor is de teamspirit te sterk. De punten van de basisploeg werden zondag door de reserves uitbundig gevierd. En dus slikken sommige internationals de onvrede over hun beperkte krediet weg. Morrison is vooral de theoreticus, die in vaste patronen denkt. Hij lijkt zijn wissels van tevoren hebben bedacht, maar anticipeert niet altijd op de actuele situatie in de wedstrijd.

Het volleybalveld is tevens een schaakbord met zes rotaties, die elk hun eigen dynamiek hebben. Morrison benadrukt de 'diepte' in zijn selectie, waardoor hij voortdurend kan wisselen. Toch zie je hem aan de kant soms worstelen. De dubbele wissel voor de spelverdeler en de diagonaalaanvaller dreigt bij Morrison een 'sjabloonwissel' te worden. Plak een rondje aan het net voor Lonneke Sloetjes, waarna de startopstelling wordt hersteld.

Zaterdagavond was Nederland met Femke Stoltenborg als spelverdeler en Plak op de diagonaal beter bestand tegen het aanvalsgeweld van Servië dan met Laura Dijkema, die na een enkelblessure nog ritme mist, en de fletse Sloetjes. Waarom die wissel dan weer terugdraaien? Nadat de Nederlandse ploeg in de eerste set tegen Servië vier setpoints had verspeeld, werd Plak zelfs met een dubbelrol opgezadeld.

Twee sets had ze in de dubbele wissel Sloetjes afgelost, in de derde set werd ze als passer en loper ingezet. 'Verward', zo omschreef Plak haar gemoedstoestand. Wordt ze op die manier bij het EK niet als joker gebruikt? Plak: 'Ja, maar ik zie het niet als negatief. Ik ben blij dat ik het duveltje uit een doosje kan zijn dat de tegenstander laat schrikken. In die rol kan ik aan de kant mijn energie sparen en het team een boost geven als ik erin kom.'

Morrison laat zijn fysiek sterke duveltje soms te lang in het doosje zitten. Hij aarzelde in set 4 tegen Tsjechië, waarna Plak de ploeg bij een 19-14 achterstand alsnog bij de hand nam. 'Ik word niet neerslachtig als ik aan de kant zit. We zijn allemaal teamspelers. Bij een club had ik er anders tegenaan gekeken. In het Nederlandse team is het niet erg om je kwetsbaar op te stellen. Daarom kan ik niet boos zijn, ik help de meiden waar het kan.'

Met schorre stem verliet Plak het knusse Göygol Olimpiya idman Kmpleksi, dat elke dag was uitverkocht, met een kleine 2.000 enthousiaste fans. Plak bracht energie en aanvalskracht, op dat punt kreeg Nederland zaterdag een spiegel voorgehouden door Servië, nummer 2 op de Spelen van Rio. 'Soms missen we het lef en de schwung om aanvallend door te halen', zegt Plak.

Het geldt niet voor haar. Moet Plak dinsdag tegen Kroatië niet in de basis starten? Ze lacht en zwijgt even na de vraag of ze met de vuist op tafel zal slaan om haar plek op te eisen. 'Het is de kunst van de vrouwencoach om dat aan te voelen', zegt ze glimlachend.

Morrison zal bij het EK ook moeten bewijzen dat hij die kunst beheerst. 'Ik heb veel vertrouwen in mijn basis', zegt hij, zondagavond. Toch zullen de talrijke dipjes in de duels met Servië en Tsjechië hem hebben geleerd dat het vertrouwen niet oneindig kan zijn. Plak klopt niet aan de deur, ze heeft de gave om hem met veel aanvalsgeweld in te trappen. Die power zal Nederland nog hard nodig hebben om op het EK de Final Four te bereiken.

Meer over