EK Basketbal

Nederlanders onder indruk van de uitschuifarmen en reuzepassen van Giannis Antetokounmpo, basketbalfenomeen

President Joe Biden ontving vorige week in het Witte Huis NBA-winnaar Milwaukee Bucks met Giannis Antetokounmpo, de beste basketballer van de wereld. In 2015 speelde de Griek tegen Nederland. Hoe lastig hij toen al te bespelen was, staat vijf internationals nog helder voor de geest.

Sam Planting
Giannis Antetokounmpo van de Milwaukee Bucks tijdens een basketbalwedstrijd op 9 november in Philadelphia. Beeld AP
Giannis Antetokounmpo van de Milwaukee Bucks tijdens een basketbalwedstrijd op 9 november in Philadelphia.Beeld AP

In het spelershotel is het een drukte van jewelste. Iedereen wil iets van die basketballer met de moeilijke achternaam, Giannis Antetokounmpo. Dat hij zal uitgroeien tot de beste speler van de NBA, met de veelzeggende bijnaam The Greek Freak, kan geen speler van de Nederlandse basketbalploeg vermoeden. Maar de internationals weten in september 2015 dondersgoed dat de Griek van Nigeriaanse afkomst de te kloppen man is in het EK-duel met Griekenland. Hij is dan al twee jaar NBA-speler

‘Wij sliepen in hetzelfde hotel als de Grieken’, vertelt Mo Kherrazi met zijn kenmerkende glimlach over de ontmoeting in de Kroatische hoofdstad Zagreb, zes jaar geleden. ‘Er was een enorme lading pers op de been voor Giannis. Griekenland ligt vlakbij Zagreb, waar wij speelden, dus de lobby stond vol met gestreste mannen met fototoestellen en notitieblokjes.’

Uitschuifarmen

Kherrazi wist dat vooral hij, de sterkste en slimste verdediger van Nederland, belast zou zijn met het afstoppen van Antetokounmpo. ‘De eerste keer dat ik langs hem liep in het hotel, dacht ik vooral: Wow, die lange uitschuifarmen. Zelf ben ik zeker niet klein gebouwd, maar Giannis was echt een ander verhaal.’ De Griek (2 meter 11) maakt indruk. ‘Als je weet dat je tegen zo’n gast moet spelen, dan lig je de avond voor die wedstrijd wel eventjes wat langer wakker dan normaal’, geeft Kherrazi toe.

Ook Arvin Slagter merkt Antetokounmpo op in de trainingshal in de dagen voorafgaand aan het duel: ‘Hoewel hij extreem joviaal overkomt, zag je ook de totale bezetenheid bij hem.’

Antetokounmpo is tijdens het EK van 2015 pas 20 jaar oud. Vier jaar eerder slenterde de toekomstige sterspeler nog als illegale straatverkoper door de straten van Athene. Basketbal was bijzaak. Hij en zijn twee oudere broers vertrokken pas richting de basketbalzaal wanneer ze genoeg zonnebrillen, handtassen, horloges of dvd’s op straat hadden verkocht om hun statusloze ouders en twee jongere broertjes te ondersteunen. Hoewel Giannis in Athene ter wereld kwam, kreeg hij pas in 2013 een Grieks paspoort, kort voor hij naar de NBA vertrok.

Bij Griekenland wordt hij omringd door veteranen, maar hij is de enige speler die telkens in zijn eentje na de trainingen nog extra oefeningen doet. Het tafereel maakt indruk op Slagter: ‘In retrospectief zag ik daar de eerste glimp van de dominante superster die hij nu in de NBA is. Iemand die alles doet om weer dat ene procentje van een procent beter te worden.’

Nicolas de Jong probeert Giannis Antetokounmpo te verdedigen tijdens het EK van 2015. Beeld Foto ANP / AFP
Nicolas de Jong probeert Giannis Antetokounmpo te verdedigen tijdens het EK van 2015.Beeld Foto ANP / AFP

Grootmacht Griekenland

De aanwezigheid van het toptalent voert de druk extra op voor de Nederlandse internationals, die voor het eerst in 25 jaar tijd meedoen aan een EK. Dat Nederland meedoet, is al een enorme verrassing. Maar ze flirten zelfs met een nog grotere stunt. Spelverdeler Leon Williams: ‘We hadden het openingsduel van Georgië tot ieders verbazing gewonnen, maar de drie groepswedstrijden daarna telkens nipt verloren. Toch zouden we met winst op Griekenland de volgende ronde behalen – een regelrechte basketbalsensatie.’

Ideaal is het trouwens niet, dat een grootmacht als Griekenland de laatste horde in de groepsfase vormt. Het is een Europees topteam. ‘Behalve Antetokounmpo telde de selectie vijf, zes veteranen die al járen supersterren waren in het Europese clubbasketbal’, voegt Slagter toe.

Ondanks de sterke veteranen bij Griekenland draait het wedstrijdplan van bondscoach Toon van Helfteren om het afstoppen van één man. Mandekker Kherrazi kan de tactiek tegen Griekenland nu nog oplepelen alsof de wedstrijd gisteren is gespeeld. ‘Als collectief wilden we het veld zo compact mogelijk houden, wanneer Giannis aan de bal kwam. Voor mij persoonlijk was de strategie ook duidelijk: hem dwingen zoveel mogelijk dribbels te laten maken, hem zo vaak mogelijk meters in de breedte te laten afleggen. Zodra je hem met die reuzepassen het veld over laat steken, ben je gezien. Op volledig tempo is hij niet af te stoppen. Door wie dan ook.’

Reuzepassen

In het relaas van Kherrazi valt hetzelfde woord dat alle internationals herhalen: reuzepassen. Het is hét kenmerk van Giannis’ spel in de NBA. Hij kan met enorme schreden het veld oversteken. Vaak lijkt het alsof hij niet eens rent, maar alsnog sneller is dan zijn tegenstanders. ‘Hij heeft een soort uitschuifarmen en -benen’, legt center Henk Norel uit. ‘Wanneer hij zich volledig uitstrekt, is hij weergaloos snel bij de basket.’

In de openingsminuten van het duel maakt Norel al snel kennis met het andere kenmerk waar de Griekse sterspeler om beroemd is: zijn intensiteit. Hij bleef stoïcijns onder plagerijtjes tijdens de wedstrijd. ‘Toen hij klaarstond om een vrije worp te nemen, vroeg ik hem waarom hij in 2013 voor de NBA koos, in plaats van Zaragoza in de Spaanse competitie, waar hij vlak daarvoor een contract had getekend’, vertelt center Henk Norel. ‘Ik had zijn aanvoerder kunnen zijn bij Zaragoza, vertelde ik hem. Meer dan een halve glimlach kreeg ik niet terug.’

Aanvankelijk lijkt Antetokounmpo klaar om het duel te domineren. Tijdens het eerste balbezit maakt Kherrazi meteen een overtreding op hem, en ook de eerste score komt van de Nigeriaanse Griek. Een driepunter zelfs, terwijl hij nou niet bekendstaat om zijn kwaliteiten als schutter.

Maar 5 punten

Toch blijkt al snel dat het Nederlandse wedstrijdplan werkt. Kherrazi is de defensieve schaduw van Antetokounmpo. En zodra hij een adempauze krijgt, schakelt de nationale ploeg tijdelijk over op een zoneverdediging, om hem als collectief af te stoppen. In de eerste helft komt hij maar tot vijf gescoorde punten.

Dat is een tussenscore waar elke tegenstander in de VS nu blind voor zou tekenen: The Greek Freak in een halve wedstrijd op vijf punten houden. In de NBA-finale van afgelopen zomer leidde hij zijn Milwaukee Bucks naar de landstitel door gemiddeld 35 punten per duel te scoren.

Waar de Nederlanders voor rust Antetokounmpo aanvallend in toom houden, maakt hij verdedigend wel grote indruk. ‘Hij bezat toen al alles wat een verdediger van wereldklasse moet hebben: hij was lang, snel, sterk en vooral heel actief’, vertelt Worthy de Jong. Maar de guard van Leiden stipt wel een groot verschil aan met de Giannis van nu. Zijn lichaam was nog niet zo ontwikkeld. ‘Toen had hij die enorme spiermassa nog niet.’

Spiermassa

Net als z'n reuzepassen komt de lichamelijke transformatie van Giannis in het verhaal van elke international terug. ‘Zijn lichaam was zichtbaar in transitie naar de Hulkachtige bouw van nu’, stelt Williams. ‘Hij was zeker geen deegsliert meer. Maar ook nog niet de spierbundel die zo domineerde in de play-offs.’ In acht jaar NBA kreeg hij er 22 kilo aan spieren bij. ‘Hij zat in 2015 ongeveer op een derde van die transformatie’ schat Slagter in.

Een luchtfoto van een kunstwerk Same84, die een afbeelding heeft gemaakt van 
 Antetokounmpo op een sportveld in de wijk Sepolia in Athene.  Beeld Foto AFP
Een luchtfoto van een kunstwerk Same84, die een afbeelding heeft gemaakt van Antetokounmpo op een sportveld in de wijk Sepolia in Athene.Beeld Foto AFP

Ook na rust houdt Nederland de jonge Griek in bedwang. Pas in de slotseconde van het derde kwart maakt hij zijn eerste score na rust, met wederom een verrassende driepunter.

‘Het werd niet de grote Giannis-show waarbij hij keer op keer makkelijk dichtbij de basket kwam voor dunks en lay-ups’, concludeert Kherrazi trots. Sterker, geen enkele score van Antetokounmpo komt tegen Nederland in de vorm van een dunk of lay-up. Waar hij tussen de multimiljonairs van de NBA nu wel elke wedstrijd drie of vier monsterdunks scoort en het merendeel van zijn punten doorgaans van dichtbij de basket komt, houden Kherrazi, Slagter en consorten hem weg bij de basket.

Dromen van een stunt

Door het afstoppen van Antetokounmpo mag Nederland in de basketbalzaal van Zagreb tot in de slotfase dromen van een stunt. Het groepje van pak ’m beet honderdvijftig meegereisde familieleden, echtgenoten en basketbalfanaten zien de ploeg met 49 seconden te gaan zelfs tot op één score verschil van de Grieken komen bij 64-61, nadat de boomlange Norel een hook-shot in de basket legt.

Maar waar Oranje in de eerste 39 minuten en 37 seconden van de speeltijd boven zichzelf uitstijgt in het afstoppen van de Griekse ster, toont die zijn klasse door de wedstrijd naar zijn hand te zetten in de beslissende 23 laatste seconden. Met een uitgeschoven arm verhindert hij dat Charlon Kloof via een makkelijke bal in de tegenaanval de score tot op één punt brengt: Antetokounmpo strekt zich uit en maakt de overtreding, Kloof mist zijn tweede vrije worp.

Vervolgens tekent de Giannis aan de andere kant van het veld met twee rake vrije worpen met nog 5,4 seconden op de wedstrijdklok voor de beslissende marge. De Grieken winnen met 68-65.

Drie punten blijven de Nederlanders verwijderd van een zege op de man die is uitgegroeid tot ’s werelds beste basketballer. Toch wint zes jaar later de trotsheid over de prestatie het van de teleurstelling van het mislopen van de stunt. ‘Hier de man die Giannis op 11 punten hield’, schatert Kherrazi op de training van zijn club Den Bosch.

Inspirerend voorbeeld

De wonderbaarlijke ontwikkeling van Antetokounmpo inspireert de Nederlandse basketballers, die zijn prestaties in de NBA met veel belangstelling volgen. In de zomer werd hij de best betaalde speler in de geschiedenis van de NBA, door een vijfjarige contractverlenging bij Milwaukee te tekenen ter waarde van 228 miljoen dollar.

Slagter: ‘Giannis heeft de intrinsieke motivatie, de onstilbare honger om beter te worden, die alleen de allergrootsten op aarde hadden. Daarin lijkt hij op legendes als Michael Jordan of Kobe Bryant.’

Die huidige sterrenstatus maakt sommige herinneringen extra speciaal. Williams heeft een filmpje dat hij nog graag toont aan belangstellenden: ‘Enkele weken voor het EK oefenden we ook al tegen Griekenland. Eén keer stond ik oog in oog met hem op het veld, hij moest de dekking op mij tijdelijk overnemen. Ik zag hem al toesnellen met die reusachtige passen van hem. Op goed geluk gooide ik de bal zo hoog mogelijk richting het bord.’

Dan, glunderend: ‘En wat denk je? Die bal valt er nog in ook. Dat moment heb ik vereeuwigd met een filmpje op mijn Instagram. Want scoren tegen de beste speler van de NBA, dat doe je niet elke dag.’

Meer over