VoetbalWK-kwalificatie

Nederland onder Van Gaal: graag wat minder balbezit en meer echte doelkansen

Noorwegen snakt soms naar een vleugje Nederland in zijn voetbal, qua balbezit bijvoorbeeld. Oranje wil juist de tijdgeest volgen, wetende dat balbezit allang niet meer de heilige graal is van het spel.


Louis van Gaal kijkt woensdag tijdens de volksliederen naar zijn spelers. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Louis van Gaal kijkt woensdag tijdens de volksliederen naar zijn spelers.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Bondscoach Louis van Gaal van het Nederlands elftal hoor je tegenwoordig minder over balbezit dan voorheen, toen hij percentages balbezit bij wijze van spreken ingelijst als certificaat in de prijzenkast zette. Hij beseft tegenwoordig ten volle dat je geen wedstrijd wint met berekeningen hoelang je de bal hebt.

Dé stijl van een land bestaat niet, of bestaat niet meer. Voetbal is de samensmelting van internationalisme. Het waren mede daarom interessante colleges, na afloop van Noorwegen - Nederland (1-1), over de verschillende wegen die naar het WK in Qatar kunnen leiden. Lessen van Stale Solbakken, de Noorse bondscoach, of van Georginio Wijnaldum, de Nederlandse middenvelder die al sinds 2015 prof is in de buitenlandse top.

Solbakken prijst in stadion Ullevaal de basale Nederlandse opvatting: ‘Het zit in jullie cultuur, de passing game en het met zelfvertrouwen gespeelde spel, uitgaande van veel balbezit en vol aanvallende intenties. Maar soms kan de tegenstander dan toeslaan, soms worden jullie gestraft voor die instelling. Wij hebben ook niet de kwaliteit voor al die driehoekjes. Wij hingen een paar minuten in de touwen na de 1-1, maar we bleven staan.’

Kansen komen niet vanzelf

Zo bescheiden hoeft Solbakken ook weer niet te zijn. Wijnaldum wijst op een wetmatigheid van tegenwoordig. ‘Bijna iedereen kan voetballen. Als je veel balbezit hebt, moet je niet denken dat er vanzelf kansen komen. Het voetbal verandert, en wij in Nederland moeten mee veranderen.’ Zestig of zeventig procent balbezit (65 voor Oranje woensdag) is leuk en aardig voor de statistiek. Het zegt verder weinig over het resultaat. Niets zelfs. Louis van Gaal noemt het percentage balbezit dus nog maar zelden. Hij is ook een andere trainer geworden, door de jaren heen. Minder romantisch, reëel vooral, en winnen is uiteindelijk het belangrijkst.

Positiespel, balbezit, combinatievoetbal, althans pogingen daartoe van Oranje tegen Noorwegen woensdag; dat hele spel is in zekere zin typisch Nederlands, hoe matig de uitvoering ook was. De snelle omschakeling, vanuit een gesloten defensie, is dan weer Noors te noemen. De Noren zouden, om zichzelf te verrijken, best eens in de snoeplade van de Nederlandse voetbalkunde willen grissen, terwijl Nederland hier en daar verandering nastreeft om te blijven meegaan in de ontwikkelingen. Het is een vorm van kwartetten met voetbalkunde.

Al dat balbezit is immers zinloos als het geen kansen oplevert, en Nederland kreeg te weinig goede kansen, grofweg door gebrek aan creativiteit en slordigheid, al lag dat ook aan de spelopvatting van de Noren. Want zij hielden het veld superklein in defensief opzicht, en het is veel moeilijker in de kleine ruimte iets snels, moois en creatiefs te ondernemen dan in een grote ruimte, waarin Haaland aan de andere kant soms zijn bijna goddelijke gang kon gaan. Noorwegen is sowieso best moeilijk te verslaan, omdat alle spelers eindeloos rennen en hun spel hebben afgestemd op die ene, fenomenale aanvaller, Haaland dus.

Van Gaal geen tovenaar

De Nederlandse spelers uitten hun teleurstelling over spel en resultaat, maar in hun hart zijn ze vermoedelijk best tevreden met de eerste wedstrijd onder Van Gaal, in diens derde periode als bondscoach. Ze beseffen dat Van Gaal ook geen tovenaar is, dat zijn lessen geleidelijk zullen indalen in ‘het brein’, zoals de trainer dat noemt. De groep viel niet uit elkaar, dat was belangrijk. Wijnaldum verwoordde het goed: ‘De spelers deden wat de trainer verwachtte en dat deden ze als team.’ Als je dan nog iets extra’s kunt doen, is dat mooi meegenomen.

Van Gaal vond dat Nederland eigenlijk niet was ‘opgewassen tegen de Noorse compactheid.’ Dat de Noren defensief de rijen zo gesloten konden houden, werkte onzorgvuldigheid in de hand. Het geconstateerde gebrek aan creativiteit bij de vleugelaanvallers wil niet zeggen dat die creativiteit er tegen een andere tegenstander ook niet zal zijn, al beoordeelt Van Gaal de kwaliteit van het vleugelspel door de bank genomen als te mager voor internationaal topniveau. Op termijn stapt hij mogelijk weer over naar 5-3-2, als hij meer tijd heeft om te trainen. Intussen kan hij ook anderen testen op de vleugel, onder wie Bergwijn, eens misschien Stengs, Kluivert of Danjuma. Opties zijn er wel, maar ze zijn vooralsnog niet van internationale topklasse.

In de kwalificatie kan het huidige potentieel nochtans genoeg zijn voor WK-plaatsing, met de volgende wedstrijd zaterdag in Eindhoven tegen Montenegro, weer een ploeg met eigen mores. Vermoedelijk zouden de Montenegrijnen meer kennis en kunde van Nederland willen lenen dan andersom. Al zegt dat niet alles over de uitslag.

Meer over