Na razernij als bron van kracht, nu geluk

De Argentijnse trainer Carlos Rodriguez (46) staat Justine Henin al haar halve leven bij, als gids bij tegenslag en voorspoed, op en buiten de baan....

Zonder Carlos Rodriguez had Justine Henin nu niet getennist. Misschien had ze zelfs nooit naam gemaakt als topspeelster.

De 46-jarige coach is de constante factor in haar leven. Rodriguez stond Henin bij tijdens het eerste deel van haar succesvolle loopbaan en hij loodste haar door woelige periodes in haar privéleven. Hij steunde haar toen ze in 2008 als nummer één van de wereld plotseling afscheid nam van het tennis. En hij is nu, tijdens het tweede deel van haar carrière, opnieuw van de partij.

‘Justine zei me vorig jaar: als jij me niet helpt, begin ik niet aan een rentree’, zegt Rodriguez. ‘We doen het samen of we doen het niet.’

Het verzoek van Henin kwam als een verrassing voor de 46-jarige coach, die in Argentinië werd geboren en sinds 1988 in België woont. Veel contact hadden ze niet, nadat zij in het voorjaar afscheid had genomen. Ze was het tennis beu, dus ook hem.

Henin stortte zich op televisiewerk, maakte reizen voor Unicef en spendeerde veel tijd met met haar familie. Pas toen ze Roger Federer op Roland Garros de enige titel zag veroveren die op zijn erelijst ontbrak, keerde de ambitie terug. Zij wilde Wimbledon winnen, de enige hoofdprijs die zij niet had bemachtigd.

Rodriguez vond het verzoek om terug te keren als coach verwarrend. Hij kiest zijn woorden zorgvuldig, op een terras in Rosmalen, waar hij net heeft getraind met de 28-jarige Henin. ‘In twee jaar verandert er veel. Ik was veel bij mijn vrouw en twee kinderen. Ik had een tennisacademie opgezet met vijftig man personeel en afdelingen in België, Orlando en Peking. Maar ik dacht ook: wow, we kunnen nog iets bereiken.’

Rodriguez wist al snel wat hem voor ogen stond. Hij wilde dat Henin een gelukkige kampioene zou worden. De zorgelijke frons moest plaatsmaken voor een ontspannen lach. De rampspoed uit haar persoonlijke leven zou niet langer haar voornaamste krachtbron moeten zijn.

Henin verloor als 12-jarige haar moeder aan kanker. Ze brak een paar jaar later met haar familie. Ze ervoer de situatie als verstikkend. Het gezin leunde steeds meer op haar fenomenale talent, dat rijkdom en voorspoed beloofde. Haar vader probeerde dwangmatig controle over haar leven uit te oefenen. Ze werd na het wegvallen van haar moeder geacht emotionele stabiliteit te bieden, als oudste dochter.

Rodriguez: ‘Het leven is niet aardig voor haar geweest. Je moeder verliezen, de banden met je familie verbreken. Ze heeft veel geleden. Maar er is ook zoiets als alchemie. Die ervaringen hebben haar op de baan moed, vastberadenheid en wilskracht gegeven. De rampspoed heeft haar de motivatie gegeven om te winnen.’

De voormalige proftennisser, die 25 jaar geleden rond de 400ste plaats op de wereldranglijst stond, heeft de emotionele ontwikkeling van Henin van nabij meegemaakt. Hij zag haar als 14-jarig talent voor het eerst, kort nadat haar moeder was overleden. Ze had kort haar en droeg een wijd T-shirt. Hij dacht dat ze een jongetje was.

Rodriguez werkte bij de Belgische bond als coach van Dominique Monami, de eerste Belgische speelster die de toptien bereikte. Na een jaar met beide speelsters te hebben gewerkt, koos hij voor Henin. ‘Iedereen verklaarde me voor gek dat ik de nummer negen van de wereld liet schieten voor een tienermeisje. Maar ik dacht: als Dominique met haar mentaliteit en tennistechniek negende van de wereld kan worden, moet Justine zeker bij de topdrie komen.’

Rodriguez kon zich niet onttrekken aan de emotionele strubbelingen in het leven van Henin. Soms verbleef ze dagen in zijn huis. Met zijn echtgenote spreekt hij vaak over haar als ‘ons derde kind’. ‘Justine was al twee jaar bij ons toen onze eerste zoon werd geboren.’

De coach besefte dat een te nauwe band met zijn pupil riskant zou zijn. ‘Mijn vrouw heeft vaak tegen me gezegd: hoe kun je zo afstandelijk tegen haar doen? Hoe kun je zo hard zijn? Maar ik ben de coach. Ik ben haar vader niet, noch haar broer, noch een vriend. Ik ben coach. Dat is mijn rol.’

Het is niet gemakkelijk de grens tussen privéleven en sport te bewaken, meent Rodriguez. Coaches beschikken niet over een protocol dat voorschrijft wat ze moeten doen als een pupil worstelt met haar relatie met haar ouders. Of als een huwelijk mislukt, zoals Henin ook overkwam. ‘Je moet dichtbij komen en afstand bewaren. Je moet luisteren zonder steeds oplossingen aan te dragen. Het enige dat je kunt doen, is een spiegel voorhouden.’

Rodriguez vond het niet eenvoudig. Hij was jong toen hij met Henin begon te werken. Hij worstelde nog met zichzelf. Hij was in een arm milieu opgegroeid, in Buenos Aires. Hij raakte verzeild in het tennis, dankzij een vriendelijke tennisleraar die plezier beleefde aan zijn gedrevenheid en hem gratis les gaf. Tennis was in Argentinië alleen weggelegd voor de welvarende klasse.

Toen zijn profcarrière niet van de grond kwam, besloot Rodriguez zich toe te leggen op lesgeven. Hij kwam in België terecht, waar hij een nieuw bestaan moest opbouwen. Voor een terugkeer naar Argentinië voelde hij weinig. De verhouding met zijn familie was destijds niet optimaal. ‘Mijn leven is ook niet altijd makkelijk geweest.’

Rodriguez begreep Henins keuze om in afzondering een tennisloopbaan na te streven. Hij herkende haar keuze streng te zijn voor zichzelf en haar omgeving. Ze volgde het voorbeeld van haar moeder, die haar vier kinderen tijdens haar slopende ziekte lange tijd opvoedde zonder ze in te lichten over haar mogelijke dood. Justine zou hard werken zonder te klagen.

Razernij tegen het noodlot, noemde haar vader die innerlijke kracht eens.

Toch heeft Rodriguez Henin altijd gewezen op het belang van familie. ‘Ik heb haar voorgehouden dat je ook veel kracht kunt putten uit de familiebanden.

‘Vriendschap kun je beëindigen, familiebanden blijven bestaan. Ook als je aan de andere kant van de wereld bent. Je vader blijft je vader, je broer blijft je broer. Tennis is slechts een deel van het leven, niet het enige dat telt in het leven.’

Rodriguez was blij dat Henin drie jaar geleden vrede sloot met haar familie, nadat een broer bijna was omgekomen bij een ongeval. Kort daarna, in 2007, won ze voor de vierde maal het open Franse kampioenschap. Haar familie was er voor het eerst bij. Henin keek bij de prijsuitreiking naar de hemel, naar haar moeder. Bij een bezoek aan Roland Garros, als 10-jarig meisje, had ze haar beloofd dat ze eens de titel zou winnen.

Mooier wordt het niet, dacht Henin toen ze tennis krap een jaar later vaarwel zei. Daarvan is ze teruggekomen, zegt Rodriguez. Ze wil spelen. Niet voor haar moeder. En niet omdat het prettig is emotionele pijn te verdrijven met fysieke pijn. Maar gewoon, voor haar plezier.

Volgens Rodriguez geniet Henin meer dan vroeger. Ze heeft een metamorfose ondergaan sinds haar rentree. Ze is openhartig en toeschietelijk. Ze lacht veel en komt ontspannen over. Maar of die levenshouding haar ook helpt aan de Wimbledontitel?

Rodriguez durft het nog niet te zeggen. Ze heeft tijd nodig om lichamelijk topfit worden. Ze moet mentaal bestand raken tegen de hectiek van het reizen, de persconferenties en de sponsorverplichtingen.

Als ze bereid is dat slopende proces te doorlopen, denkt de coach dat ze kans heeft op de belangrijkste titel.

‘Ze hoeft niet te kiezen tussen persoonlijk geluk en goed tennis. Ze hoeft niet te spelen vanuit pijn. Ze kan zichzelf zijn en tegelijk een betere speler. Ze is nu bezig de balans te vinden. Als ze die vindt en dan ook nog een belangrijke titel verovert, zal de voldoening veel groter zijn dan bij die eerdere zeges. De smaak van de overwinning zal overweldigend zijn. Want hij is van haar.’

Meer over