Na 88 jaar volledig eerherstel voor Thorpe

Jim Thorpe, winnaar van olympisch goud op vijf- en tienkamp in 1912, is bijna een halve eeuw dood, maar krijgt nu pas volledig eerherstel....

Rolf Bos

IN DIE SOMS flink doorgedraaide sportwereld vol verwende miljonairs wordt het wel eens vergeten: nog slechts twee decennia terug was een profsporter niet welkom op de Olympische Spelen. In dat niet eens zo verre verleden ging een sporter als amateur naar de Spelen, waarna hij, als het meezat, omhangen met een gouden medaille zijn sport te gelde ging maken.

Jim Thorpe (1888-1953) deed het - sukkel die hij was - andersom. Deze indiaan uit Oklahoma (zijn echte naam was Wa-Tho-Huk, oftewel 'Lichtend Pad') won in 1912 tijdens de Olympische Spelen van Stockholm tweemaal goud, op de vijf- en tienkamp.

Koning Gustaaf V feliciteerde hem: 'Mijnheer, U bent de beste atleet van de wereld.' Thorpe's nuchtere antwoord: 'Thanks, king.' De gouddelver keerde terug naar de VS, waar hij in de straten van New York onthaald werd op een heuse ticker-tape parade: 'Iedereen riep mijn naam, ik wist niet dat een knaap zoveel vrienden kon hebben.'

Zes maanden later onthulde de Worcester Telegram uit Massachusetts dat Thorpe in 1909 en 1910 als semiprof honkbal had gespeeld in North Carolina, voor een bedrag van twee dollar per wedstrijd.

Dat was vloeken in de olympische kerk. Thorpe moest in 1913 zijn medailles bij het IOC inleveren. Ook de zilveren kelk die hij gekregen had van de tsaar van Rusland ging retour. De puriteinse Amerikaanse atletiekbond AAU wiste al zijn records - en dat waren er nogal wat - uit de boeken.

Thorpe bleef actief als sportman. Eerst als professioneel honkballer bij de New York Giants en de Boston Braves, later als speler in het American Football, bij de Canton Bulldogs. Met dat team werd hij 'wereldkampioen' in 1916, 1917 en 1919. In 1928 speelde hij zijn laatste wedstrijd.

Daarna ging het bergafwaarts, het vervolg leest als een roman van Charles Bukowski. Barfly Thorpe raakte aan de drank, ging vaak op de vuist en werkte als greppelgraver en uitsmijter. De jaren vijftig brachten hem weer even in het nieuws. In 1950 werd hij uitgeroepen tot de beste atleet van de eerste helft van de eeuw, een jaar later speelde Burt Lancaster hem in de film 'Jim Thorpe All-American'.

Het eind kwam vlak erna, en het kon niet Amerikaanser. Hij overleed in 1953 in een trailerpark in Lomita, Californië. Zijn stoffelijke resten werden overgebracht naar Mauch Chunk in Pennsylvania, een gehucht dat sindsdien naar de naam Jim Thorpe luistert.

Zijn twee medailles kreeg hij postuum in 1982 terug van het IOC. Pas onder het leiderschap van realist Juan Antonio Samaranch bleek de olympische familie rijp voor zo'n daad. Een eerdere rehabilitatie was steeds tegengehouden door de Amerikaan Avery Brundage, ook een beroemd én berucht IOC-president.

Dezelfde Brundage die in 1912 nog had meegestreden op de vijf- en tienkamp en kansloos op een respectievelijk zesde en vijftiende plaats was geëindigd - ver achter de legende Jim Thorpe.

Meer over