Profiel

Mevrouw de scheidsrechter graag, niet Stéphanie

Scheidsrechter Stéphanie Frappart geeft Luuk de Jong een gele kaart in het duel van zaterdag tegen Letland.  Beeld AP
Scheidsrechter Stéphanie Frappart geeft Luuk de Jong een gele kaart in het duel van zaterdag tegen Letland.Beeld AP

Uefa-scheidsrechtersbaas Roberto Rosetti omschreef haar al eens als ‘een van de beste vrouwelijke arbiters ter wereld’. Stéphanie Frappart (37) uit Frankrijk floot zaterdag de interland van Nederland tegen Letland, en deed dat soeverein. Het was voor de eerste keer in de 116-jarige historie van Oranje dat de leiding in handen was van een vrouw.

In de voorbeschouwing op de wedstrijd zette NOS-analist Pierre van Hooijdonk, in alle voorzichtigheid, vraagtekens bij haar aanstelling, omdat ze niet hoog gevoetbald heeft. ‘Dan heb je het net even iets sneller door.’ Voormalig scheidsrechter Raymond van Meenen reageerde direct op Twitter: ‘Hopelijk is de analyse van Van Hooijdonk straks beter dan de suggestie dat Stéphanie Frappart eigenlijk #nedlet niet zou kunnen fluiten.’

Zo ging dat al toen ze op haar achttiende in de Division d’Honneur, de zesde klasse in regio Parijs, haar opwachting maakte, en evenzeer toen ze in 2019 de Europese Super Cup tussen Liverpool en Chelsea mocht leiden; altijd weet Frappart de ogen extra op zich gericht.

Die avond in Istanbul zag ze in de spelerstunnel louter topvoetballers om zich heen. Op de vraag van het Vlaamse tijdschrift Voetbal Magazine wat ze toen dacht, antwoordde ze: ‘Ik dacht: ik sta hier omdat ik geschikt ben voor de job.’

Het is precies hoe ze tegen haar positie als vrouw in de voetbalwereld aankijkt: broodnuchter. ‘Op elk niveau waarop ik floot, ben ik getest door spelers. Zodra ze zien dat je alles onder controle hebt, doen ze normaal tegen je.’

Scheidsrechterscursus

Frappart was een niet onverdienstelijk voetballer van een amateurclub in Val d’Oise, nabij Parijs, toen ze op haar dertiende besloot een scheidsrechterscursus te volgen om de spelregels beter te leren kennen.

Het leidde ertoe dat ze op haar achttiende het voetbal vaarwel zei en zich ging concentreren op het fluiten van wedstrijden, al was dat nooit met het idee om geschiedenis te schrijven door als eerste vrouw een wedstrijd in de Ligue 1, de hoogste Franse competitie, te leiden. Die ambitie kwam pas gaandeweg.

Zoals zij zelf nu een rolmodel is voor meisjes die dromen van een carrière in het topvoetbal, was Nelly Viennot dat voor haar. Viennot was de eerste vrouwelijke (assistent-) scheidsrechter in de Champions League, halverwege de jaren negentig. ‘Een heel andere periode dan nu’, aldus Frappart in Voetbal Magazine. ‘Zij heeft toen de grenzen opgezocht van wat mogelijk was voor een vrouw in het profvoetbal. Wat ik nu doe, heeft Viennot gedaan.’

Intussen heeft ze al meerdere belangrijke wedstrijden op haar cv staan, zoals de WK-finale bij de vrouwen in 2019, de Champions Leaguewedstrijd tussen Juventus en Dinamo Kiev, de interland Malta-Letland en de topper in de Franse competitie tussen Marseille en Lyon.

Maar wat haar betreft stak de aanwijzing voor de Europese Super Cup tussen Chelsea en Liverpool daar bovenuit. ‘Omdat het iets onbereikbaars leek voor een vrouw.’ Het was die avond, zei ze, net of de spelers aanvoelden dat het iets bijzonders was. ‘Ze wilden dit historische moment in zekere zin ook omarmen.’

Van Liverpool-coach Jürgen Klopp kreeg ze na afloop van die wedstrijd misschien wel het mooiste compliment uit haar carrière. ‘Als wij hadden gespeeld zoals zij floot, hadden wij met 6-0 gewonnen.’

11,9 kilometer

Bij fysieke testen moet Frappart aan dezelfde eisen voldoen als de mannen, iets waar ze zelf op aandrong. Tijdens de Super Cup legde ze een afstand af van 16,1 kilometer, waarvan 11,9 kilometer in de reguliere speeltijd. Volgens scheidsrechtersbaas Rosetti waren dit de meeste kilometers afgelegd door een scheidsrechter in de recente geschiedenis van vierhonderd geanalyseerde Europese wedstrijden.

Een veel geciteerde uitspraak van haar over mannenvoetbal: ‘Het voetbal blijft hetzelfde en de regels zijn hetzelfde.’ Met andere woorden: zo bijzonder is het nou ook weer niet dat ze als vrouw tussen de mannen loopt. Al is er wel één verschil: verbaal houden de spelers zich over het algemeen bij haar meer in. ‘Een discussie van man tot man is soms moeilijk’, merkt ze. ‘Bij mij zijn ze een stuk rustiger.’

Tijdens Nederland-Letland ontstond er één keer commotie, nadat ze een forse tackle op de benen van Wijnaldum met een gele kaart had bestraft, waar rood ook op zijn plaats zou zijn geweest. In het daaropvolgende geduw en getrek kreeg Luuk de Jong een gele kaart. Bij dat rumoer bleef het.

Misschien heeft het met haar kordate uitstraling te maken. De coach van Lille verhaalde eens over haar vorsende blik waarmee ze verhitte voetballers het zwijgen kon opleggen. Voetballers spreekt ze aan met u. Op haar beurt wil ze dat de spelers haar ‘Mevrouw, de scheidsrechter’ noemen. Niet Stéphanie. Ze houdt het graag zakelijk.

Met het leiden van Nederland-Letland heeft ze opnieuw een barrière geslecht in het voetbal; het was de eerste keer dat een WK-kwalificatieduel werd gefloten door een vrouw. ‘Ik hoop’, sprak Uefa-voorzitter Aleksander Ceferin eerder al, ‘dat de toewijding van Stéphanie een inspiratie mag zijn voor miljoenen meisjes en vrouwen uit Europa.’

Al vindt ze het zelf wonderlijk dat ze nu rolmodel is. ‘Ik heb er moeite mee om zelf te zeggen: oké, ik heb iets in beweging gezet dat verder reikt dan voetbal. Misschien zal ik mij dat realiseren na mijn carrière.’

3x vrouwelijke arbiters in het voetbal

1. Volgens Pierluigi Collina, voorzitter van de Fifa-scheidsrechterscommissie, wordt het in de toekomst heel normaal dat vrouwen mannenwedstrijd fluiten. Naast Nederland-Letland stond afgelopen weekend ook de WK-kwalificatiewedstrijd tussen Oostenrijk en Faeröer onder leiding van een vrouw: de Oekraïense Kateryna Monzul.

2. Eerder in de week, bij Kaaimaneilanden-Suriname, hadden Karen Díaz Medina (assistent-scheidsrechter) en Francia González (vierde official) hun debuut als de eerste vrouwelijke arbiters bij een WK-kwalificatiewedstrijd voor mannen in de Concacaf-regio.

3. In Nederland is Shona Shukrula hard op weg om de eerste vrouwelijke arbiter in de eredivisie te worden. Ze floot in 2019 een duel in de tweede divisie: Jong Sparta-ASWH en was vierde official in de eerste divisie.

Meer over