Met statistieken naar het kampioenschap?

Marcel Keizer, beoogd coach van Ajax, staat te boek als een laptoptrainer. Als voetballer kan hij niet terugkijken op een grootse carrière. Dat gemis maakt hij goed met zijn honger naar kennis. Innoveren als levenshouding.

Marcel Keizer (op de foto als coach van Cambuur) geldt in het voetbal als een modernist, een coach die niet blind vasthoudt aan een systeem. Beeld anp
Marcel Keizer (op de foto als coach van Cambuur) geldt in het voetbal als een modernist, een coach die niet blind vasthoudt aan een systeem.Beeld anp

De onbekende, innoverende coach is in het Nederlandse voetbal aan een opmars bezig. Ajax zal weldra officieel Marcel Keizer aanstellen als hoofdcoach, bij AZ is Arne Slot toegevoegd aan de technische staf en FC Utrecht bindt Erik ten Hag het liefst levenslang aan zich.

In Argentinië, Spanje, Amerika en Duitsland is de zogenaamde laptoptrainer al een begrip. Ze hebben geen imponerend verleden als voetballer, maar speuren doorlopend naar informatie om trainingen, tactiek, didactiek en teambuilding om zich te verbeteren.

Voor de buitenwereld wekt de voorkeur van Ajax voor Keizer, die Cambuur, Telstar, Emmen en Jong Ajax trainde en als actief speler een nog beperkter cv heeft, misschien verbazing. Waarom geen Seedorf, Winter of Laudrup?

Maar intern was er nauwelijks discussie. Een jaar geleden werd al gekozen voor een coach met een redelijke conduite staat, maar vooral een uitstekende visie: Peter Bosz. Met Keizer gaat Ajax een stap verder. Hij is veel meer dan Bosz, die verkaste naar Borussia Dortmund, een modernist. Bosz perfectioneerde een bepaalde spelwijze, van Keizer wordt verwacht dat hij nog meer varieert en innoveert, zoals hij bij Jong Ajax al deed.

Marcel Keizer, de beoogd Ajax-coach. Mocht Ajax hem aanstellen als hoofdcoach, dan zal van hem worden verwacht dat hij nog meer varieert en innoveert, zoals hij het voorbije seizoen bij Jong Ajax deed. Beeld anp
Marcel Keizer, de beoogd Ajax-coach. Mocht Ajax hem aanstellen als hoofdcoach, dan zal van hem worden verwacht dat hij nog meer varieert en innoveert, zoals hij het voorbije seizoen bij Jong Ajax deed.Beeld anp

Innoveren

Daarop hoopt ook AZ met de toevoeging van Slot, die vorig seizoen spectaculair presteerde als interim-coach met Cambuur en een geloofsgenoot is van Keizer. Zoals ook Marinus Dijkhuizen (de nieuwe coach van Cambuur) en Roy Hendriksen (Helmond Sport) dat zijn.

Ze hebben niet de lust van de grote naam, van tig interlands, van heroïsche beelden die op YouTube vereeuwigd zijn en overal deuren openen en krediet schenken. Daarom moeten ze leren, innoveren, informeren, speuren en sparren. Er wordt niet smalend de tv uitgezet als de nieuwe Argentijnse bondscoach Sampaoli besluit met slechts twee verdedigers te spelen tegen Singapore. Er wordt aandachtig gekeken. Er wordt geappt. 'Zou dat met onze spelers kunnen?'

Marcel Keizer surft tussen trainingen door het liefst op internet naar vakkennis. Hij sprak met Pepijn Lijnders, her en der genoemd als Nederlands grootste vernieuwer van het moment. Momenteel verzorgt Lijnders de veldtrainingen van Liverpoolmanager Jürgen Klopp. Klopp is de ware pionier van het genre door zijn uitstekende prestaties eerder bij Borussia Dortmund.

Julian Nagelsmann, de whizzkid van Hoffenheim. Beeld epa
Julian Nagelsmann, de whizzkid van Hoffenheim.Beeld epa

Whizzkid

Ook met voormalig recordinternational Frank de Boer had Keizer een langdurig onderhoud. Het was vooral De Boer die na afloop onder de indruk was. Via-via leerde Keizer tevens over de werkwijze van Julian Nagelsmann, de whizzkid van Hoffenheim. Het trainingscomplex van Hoffenheim in Zuzenhausen is een soort bedevaartsoord geworden voor nieuwsgierige Nederlandse coaches. Daar traint dus de pas 29-jarige Nagelsmann die Hoffenheim van de degradatiezone naar de subtop bracht. Hij wordt ondersteund door Alfred Schreuder, die meekwam met Nagelsmanns voorganger Huub Stevens en bleef hangen, geraakt als hij werd door Nagelsmann, die vijftien jaar jonger is en tegenover de ruim 450 competitiewedstrijden die Schreuder speelde niet een Bundesligapotje kan stellen.

De leer van Nagelsmann is, heel beknopt, spelers zo flexibel mogelijk maken zodat ze overal op kunnen anticiperen. Schreuder: 'We trainen het lijf, want dat moet alles kunnen uitvoeren, maar misschien nog wel meer de hersens.'

Bij Hoffenheim is geen training hetzelfde. 'Julian verzint steeds nieuwe oefenvormen en vraagt ook aan ons, zijn assistenten, om met iets nieuws te komen. We werken ook met themaweken. Een week kan volledig in het teken staan van bijvoorbeeld 'omschakelen naar aanvallen'. Dan gaan we daar de hele week mee aan de slag in allerlei oefenvormen.'

'Hotzone'

In Duitsland kijkt niemand meer raar op als er een onbekende coach wordt gepresenteerd. Schreuder: 'Acceptatie komt door succes en dat kwam van Klopp, Thomas Tuchel, Nagelsmann. Maar de aanpak werkt niet altijd. Het moet allemaal net passen. Die moet er echt achter staan. En dan nog kun je extreem veel geluk of pech hebben. Er zijn er ook al wat ontslagen.'

De slimste jongetjes van de klas pikken hier en daar wat mee, maar innoveren vooral zelf. Bedenken dus ook hun eigen terminologie. Keizer praat graag over de hotzone, het gebied tussen middenlijn en het eigen strafschopgebied; daar waar vaak een doelpunt 'geboren' wordt, waar hij dus altijd drie spelers wil hebben. Niet raar moet worden opgekeken als Ajax, club waar voetbal over de flanken zo'n beetje het evangelie is, straks meer door het midden ten aanval trekt. Het zal geaccepteerd worden als het vlaggeschip net zo spectaculair voetbalt als Jong Ajax dat vorig seizoen onder Keizer deed.

Alfred Schreuder (links), assistent bij Hoffenheim: 'Acceptatie komt door succes en dat kwam van Klopp, Thomas Tuchel, Nagelsmann' Beeld epa
Alfred Schreuder (links), assistent bij Hoffenheim: 'Acceptatie komt door succes en dat kwam van Klopp, Thomas Tuchel, Nagelsmann'Beeld epa

Gat met toplanden

Kan met de opkomst van dit type trainer, zeg maar de innovators, het gat met de toplanden worden verkleind? Stiekem denken de vernieuwers zelf van wel. Maar er is het besef dat ze pas echt op de borst kunnen roffelen bij structurele resultaten. Dat het wellicht dus even duurt voordat ook zij krediet krijgen. Alfred Schreuder overleefde een paar jaar geleden een turbulente periode bij FC Twente niet. Marinus Dijkhuizen vloog er snel uit bij NAC vorig seizoen.

Giovanni van Bronckhorst (104 interlands) en Phillip Cocu (101) bleven daarentegen in het zadel bij Feyenoord en PSV toen hun ploegen slecht presteerden. Later werden ze trouwens wel kampioen.

Keizer mag het straks tegen ze opnemen met min of meer gelijke middelen. Het geeft de titelstrijd nog een extra dimensie.

Meer over