Kunnen we dit weekend veilig voetballen op de kunstgrasvelden?

Wel of niet op kunstgras voetballen, dat is de vraag die veel clubs en ouders dit weekeinde bezighoudt. Deze week laaide de discussie op over de gezondheidsrisico's van de rubberkorrels op de velden.

Just Fontein
Shane Kluivert, speler van Buitenveldert F1, speelt voor de aftrap van de 2e helft met een korreltje rubber uit het kustgras. Beeld Klaas-Jan van der Weij
Shane Kluivert, speler van Buitenveldert F1, speelt voor de aftrap van de 2e helft met een korreltje rubber uit het kustgras.Beeld Klaas-Jan van der Weij

Jeugdtrainer Erwin Medze had er al langer geen goed gevoel bij. Die vermalen oude autobanden op het kunstgrasveld, dat kon nooit goed zijn. Medze traint bij OBW uit Zevenaar (Gelderland) de mini-F'jes. Kinderen van 4, 5 jaar oud, die met hun snufferd op nog geen meter boven de opstuivende rubberen korrels rennen.

Versnipperde autobanden

Zaterdag gaan zijn spelertjes het veld niet op. Sinds de uitzending van het actualiteitenprogramma Zembla, op woensdag, weet hij het zeker: op dat kunstgrasveld moet niet langer worden gevoetbald. In de uitzending leverden wetenschappers kritiek op het onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) naar de risico's van de rubberen korrels die gebruikt worden voor de kunstgrasvelden. De korrels - rubbergranulaat genoemd - zijn gemaakt van versnipperde autobanden. Ze bevatten diverse schadelijke chemische stoffen, waaronder pak's (polycyclische aromatische koolwaterstoffen), nitrosaminen en weekmakers.

OBW-voorzitter Nico Ruikes kreeg tal van bezorgde ouders aan de lijn. 'Er was eigenlijk maar één optie: we sturen de kleintjes het veld niet meer op. Dus tot aan de F'jes wordt er dit weekeinde niet gespeeld. Meerdere clubs uit de regio volgen, dat is een goede ontwikkeling.'

Zijn er extra risico's voor sporters?

De voetbalbond KNVB vindt dat het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) nieuw onderzoek moet doen naar de gezondheidsrisico's van rubberen korrels in sportvelden met kunstgras. Vijf vragen over de kunstgras.

Hoopje rubberen korrels op een kunstgrasveld Beeld anp
Hoopje rubberen korrels op een kunstgrasveldBeeld anp

Zorgen wegnemen

Ouders en clubs staan in dubio. Laat je de allerkleinsten dit weekeinde van de zijlijn toekijken, of stel je ze bloot aan een mogelijk gezondheidsrisico?
Henk Janssen, secretaris van voetbalclub DSC, ook uit Zevenaar: 'Die ukken spelen met alles wat ze in hun handen krijgen. Ze stoppen het gewoon in hun mond. Als je ze verbiedt met de korrels te spelen, luisteren ze toch niet. We willen geen risico's nemen en wachten verdere onderzoeken af.'

Ieder weekend worden er iets meer dan 30 duizend wedstrijden gespeeld op de amateurvelden in Nederland. Volgens de KNVB zijn er meer dan 2.000 voetbalvelden met kunstgras. Dat is ongeveer een kwart van alle velden van bij de KNVB aangesloten clubs. Op 90 procent daarvan wordt rubbergranulaat gebruikt.

Volgens de bond is voetballen daarop geen probleem. De KNVB baseert zich daarbij op het advies van het RIVM. Dat raadt sinds vrijdag wel aan om na het sporten te douchen, schone kleren aan te trekken en de risico's op de kunstgrasvelden niet op te zoeken. Naarmate de blootstelling groter is, is de kans op gezondheidsrisico's ook groter. Onduidelijk blijft wat die risico's zijn.

'Rationeel zouden we best de KNVB en het RIVM willen volgen. Maar daarmee nemen we de zorgen bij de leden niet weg', zegt OBW-voorzitter Nico Ruikes.

Niet alle clubs kiezen voor het schrappen van wedstrijden. De ene laat alle wedstrijden gewoon doorgaan, de ander houdt alle jeugd van het veld of alleen de allerkleinsten. En dan zijn er nog twijfelaars. 'We zitten al krap in de velden', zegt Willie Rooijakkers van het Eindhovense RPC. 'Als we onze kunstgrasvelden niet kunnen gebruiken, hebben we een gigantisch logistiek probleem. Maar ja, de ouders hier hebben die Zembla-uitzending ook gezien. Die maken zich zorgen.'

Prangende vragen

Ook op scholen die gebruikmaken van de kunstgrasvelden van sportclubs is onrust ontstaan. Middelbare school Het Schoter in Haarlem stelde veel ouders gerust met een brief waarin wordt medegedeeld dat er tot nader order niet wordt gesport op de kunstgrasvelden. Het is niet de enige school die ingreep.

Het RIVM, dat op de eigen website sinds vrijdag negentien prangende vragen over de kwestie beantwoordt, roept zelf ouders, kinderdagverblijven en naschoolse opvanglocaties op om kinderen niet op de bewuste velden te laten spelen, anders dan te sporten. 'Ze zijn bedoeld om op te sporten, niet om te gebruiken als ligweide of speeltuin', zegt voorlichter Harald Wychgel.

Het RIVM heeft van minister Edith Schippers wel opdracht gegeven om met spoed nieuw onderzoek te doen. Ze wil niet wachten op een groter Europees onderzoek dat al enige tijd loopt. Het moet voor het einde van dit jaar klaar zijn. In de tussentijd kunnen kinderen volgens minister Schippers met een gerust hart de velden op. 'Er is meer bewijs dat barbecueën slecht is dan dat deze stoffen slecht zijn.'

De Europese chemicaliënautoriteit Echa sluit zich daarbij aan. Echa doet op verzoek van de Europese Commissie ook onderzoek naar de rubberen korrels. Gevraagd naar een reactie: 'Er zijn tientallen studies gedaan naar dit onderwerp. Uit deze studies blijkt allemaal dat er geen reden is tot paniek.'

Zorgen niet nieuw

De zorgen om de gezondheidsrisico's van de kunstgrasvelden zijn ook niet nieuw, zegt KNVB-woordvoerder Chris van Nijnatten. Al in juni heeft de Nederlandse voetbalbond bij het RIVM aangekaart dat clubs en ouders vragen hebben over de veiligheid.

Maandag komen het RIVM, de KNVB en de Vereniging Sport en Gemeente (VSG) bij elkaar. RIVM-woordvoerder Wychgel: 'Als er vanuit de overheid de vraag komt om meer onderzoek te doen, dan gaan we daar naar kijken.'

Ondertussen moeten de clubs zelf maatregelen treffen. De consequenties daarvan kunnen ze niet overzien. Hoelang gaat de onrust duren, hoeveel wedstrijden moeten er uiteindelijk worden ingehaald en kun je de allerkleinsten wel zo lang laten toekijken?

Bij RPC uit Eindhoven spelen ook sportieve zorgen. Rooijakkers: 'Stel we zien af van spelen, kost het onze teams dan punten?'

Teams die niet op komen dagen, verliezen doorgaans reglementair met 3-0. De KNVB zegt alle gevallen individueel te zullen bestuderen. Woordvoerder Van Nijnatten: 'We roepen al de hele week dat we ons kunnen vinden in de zorgen van de clubs en ouders. Die kunnen erop rekenen dat we als KNVB begripvol zijn.'

Valdempingstegels

Ook de zogenoemde valdempingstegels, veelal gelegen onder klimrekken, glijbanen en schommels, zijn gemaakt van gemalen autobanden en bevatten de schadelijke pak's. Uit RIVM-onderzoek (2014) blijkt dat toen 12 van de 21 onderzochte rubberen tegels hoger gehalte pak's bevatten dan de limietwaarde. Het RIVM is een nieuw onderzoek begonnen naar de schadelijkheid van de tegels.

Meer over