AnalyseOpruiming bij FC Barcelona

Koeman, eens de koning van Catalonië, hoopt bij Barcelona iets van vroeger te vinden

Het is nu officieel: Ronald Koeman is de nieuwe trainer van FC Barcelona, met een contract voor twee seizoenen. Dwight Lodeweges neemt als interim-bondscoach voorlopig Koemans taken over bij het Nederlands elftal. 

Lionel Messi van Barcelona.Beeld EPA

Ronald Koeman is een gezelligheidsmens die kan relativeren. Zijn vrouw Bartina was ernstig ziek. Zelf had hij hartproblemen, dit jaar nog. Hij wil niet meer zo gestrest zijn, zei hij vorig jaar in de Volkskrant. In zekere zin plukte hij de dag, als 57-jarige man in bonis. Hij had nog één wens in zijn werkzame leven: trainer zijn van Barcelona.

De dag in Barcelona laat zich alleen moeilijk plukken momenteel, om veel meer dan de hevige gevolgen van het coronavirus. De dag is een distel met gemene doornen. Die dag is de totale gekte, de nakende zomerschoonmaak, de opbouw van een nieuw elftal, wie weet zonder Lionel Messi. Camp Nou is elke dag pers in zijn nek, in plaats van eens per twee maanden bij Oranje. De competitie begint voor Barcelona eind september.

Dat is de paradox met Koeman. Het was makkelijk geweest bij het Nederlands elftal te blijven, zoals onlangs plechtig beloofd. Interlands of geen interlands tot het EK. Misschien geen EK door corona. Maar Koeman is altijd wat rusteloos geweest en verslaafd aan de stress die hij niet meer wil. Hij keert graag terug naar stadions waar hij eerder voetbalde, alsof hij melancholie wil wekken. Altijd was het trainerschap meer stress dan het leven als voetbalprof.

Blonde god

Bij Ajax was hij de jonge, veelbelovende blonde god, de hemelbestormer. Als trainer won hij twee titels in Amsterdam, maar na een Europese uitwedstrijd tegen Auxerre in 2005 was hij volledig uitgeknepen na zijn ontslag. Bij PSV won hij als voetballer de Europa Cup I en tal van titels. Als trainer greep hij alsnog het kampioenschap van 2007 in die legendarische ontknoping op 29 april met Ajax en AZ, nadat PSV eerst was ingestort en Koeman al verguisd.

Een paar maanden later nam hij figuurlijk de trein naar Valencia, waar de beoogde schoonmaak mislukte, omdat de prestaties niet opwogen tegen de verbanning van sterren als Canizares en Albelda. Bij Feyenoord sloot hij zijn loopbaan als voetballer ontspannen af en formeerde hij jaren later als trainer een nieuw elftal in financieel beroerde tijden, al vinden velen dat hij de titel had moeten winnen met Pellè en co. Voor de oogsttijd is Koeman soms al vertrokken, op zoek naar zaaisel.

Bij Barcelona (1989-1995) was hij het gelukkigst. Het Dream Team met trainer Johan Cruijff was de dagdroom zelf. Vier landstitels. Goh, wat was het vaak spannend op de slotdag, als publiek in Camp Nou met radiootjes aan het oor luisterde naar hoe de wedstrijden van de rivalen Deportivo of Real verliepen. Ongekende vreugde. Levensgeluk. Een visje eten aan zee. Champions League beslissen met een vrije trap. Lang opblijven. De zon op het blonde bolletje. 

In de Volkskrant, toen hij trainer was van Everton: ‘Als voetballer speel je de adrenaline uit je lijf. Het was goed of het was niet goed. Je maakt een goal, in het extreme geval een goal in de finale van de Champions League. Dat is onvergelijkbaar met het gevoel van trainer zijn, je hebt als voetballer meer inbreng. Het is andere blijdschap. Voetballer zijn is een geweldig leven, het mooiste vak dat er is.’

Vooral die uitspraak van de voetballer met meer inbreng dan de trainer, is typerend voor de vroegere ster die beseft dat het leven nooit meer zo meeslepend zal zijn als het is geweest. De trainer van het type Nagelsmann, zonder rijke loopbaan als voetballer, zal nooit zoiets beweren.

Inschuivende libero

Koeman, voorheen koning van Catalonië als inschuivende libero met scorend vermogen, wordt nu schoonmaker van een club op drift. De kapitein als dekzwabber. Het is de moeilijkste klus in zijn loopbaan. Barcelona is bovendien een andere club dan toen hij nog speler was. Destijds was Barcelona de sympathieke uitdager, nu het wereldmerk dat succes moet hebben.

Alleen al die ene vraag: wat wil Messi? Lionel Messi heeft een salaris waaronder Barcelona gebukt gaat en hij is 33. Hij is nog steeds de beste, maar Messi is bepalend voor de sfeer op de werkvloer. Wie is zijn vriend? Wat vindt Messi van Pietje of van Jantje? Als Messi blijft, blijft hij baas van het elftal. 

Als Messi gaat, één seizoen voor het aflopen van zijn contract, krijgt Barcelona onwaarschijnlijk veel geld, 700 miljoen maximaal, naar het schijnt. Dan kan Koeman echt investeren. Misschien probeert hij dan Virgil van Dijk te kopen als organisator van de verdediging. Of Georginio Wijnaldum voor het middenveld. Of Donny van de Beek. Of Memphis Depay. Of een paar van hen. Misschien worden Griezmann en Coutinho weer goed als ze uit de schaduw van Messi treden.

Messi is het zonnestelsel in Barcelona en tegelijk de wolk boven alles. Hij beïnvloedt de andere lonen in het salarisgebouw dat tevens een wolkenkrabber is. Barcelona betaalt gemiddeld meer dan tien miljoen euro salaris per speler in de A-selectie. De club had vorig seizoen voor het eerst de hoogste omzet van de wereld, maar het geld verdwijnt met bakken tegelijk. Barcelona is een koopclub geworden. De opleiding is mede daardoor een deel van zijn roem kwijtgeraakt, ook omdat talenten geen geduld hebben om te wachten voordat ze een aankoop passeren in de hiërarchie.

Van een aaibare club is Barcelona veranderd in een commercieel, kwetsbaar circus. Zeker is alleen dat Barcelona bij de wederopbouw weer oranje kleurt. Koeman trainer, Alfred Schreuder assistent, Kluivert was al hoofd-opleidingen. Frenkie de Jong bepalende middenvelder en wie weet volgen meer Nederlanders. 

Koeman zal stress voelen in de puurste vorm. Maar op mooie dagen zullen Ronald en Bartina Koeman elkaar aankijken en het geluk voelen stromen door hun aderen. Mooi leven. Niet zo mooi als dat van een voetballer, maar het komt in de buurt.

Meer over