Voetbal

KNVB: discussie over WK in Qatar moet van speelveld naar bestuurstafel

De discussie over het WK voetbal in Qatar behoort vanaf nu vooral bij de bonden te liggen en zal, ook als het aan de KNVB ligt, wegblijven bij de spelers. ‘Gesprekken doen nu meer voor de arbeiders dan een spandoek op het veld’, zegt secretaris-generaal Gijs de Jong van de KNVB.

Bouwvakkers werken aan het Lusailstadion, waar volgend jaar WK-wedstrijden worden gespeeld. Beeld Getty
Bouwvakkers werken aan het Lusailstadion, waar volgend jaar WK-wedstrijden worden gespeeld.Beeld Getty

‘Het onderwerp moet terug naar de bestuurstafel’, aldus De Jong, die afgelopen week Qatar bezocht. Laat de spelers proberen zich te plaatsen, zonder al te veel afleiding. Bondscoach Louis van Gaal zei eerder dat hij spelers vrijlaat in hun behoefte aan acties, zoals ze die voerden met shirts met de tekst ‘football supports change’, maar het is vooral aan de bonden om te handelen. De Jong is dat met Van Gaal eens. ‘We zijn aanbeland in een nieuwe fase. Veranderen wij als KNVB dan de wereld? Nee. Maken wij het verschil? Ja’, zo vat hij het gevoel samen. ‘We kunnen substantiële stappen zetten, die meehelpen aan duurzame verandering.’

De Jong ontmoette afgelopen week ook migranten, bij een aanstaand WK-stadion. ‘De praktijk is weerbarstig. Ze werken snoeihard, maar zijn ook dolblij dat ze werk hebben. Ze sturen 80 procent van hun salaris naar Nepal, Bangladesh, India, Pakistan of de Filipijnen. Ze onderhouden hele families, terwijl bij hen thuis alles stillag door de pandemie. Ze zeiden tegen mij: ik heb mijn baan, eten, onderkomen, vaccin en ik help mijn familie.’

Hitte

De Jong sprak onder meer met vakbonden en met de WK-organisatie. Hij trok met een Nederlandse ondernemer door het land. Ja, de hitte is ongelooflijk, 42 graden afgelopen week. ‘Het waait warm.’ Het WK is verplaatst naar de winter van 2022. Een van de afgedwongen veranderingen is dat op het heetst van de dag niet meer wordt gewerkt aan WK-infrastructuur. Met een nieuwe, Europese werkgroep van de Uefa zijn duidelijke afspraken gemaakt voor de toekomst. ‘De belangrijkste is dat voetbalbonden kijken met welke leveranciers ze zakendoen in de aanloop naar het WK; of die voldoen aan de normen.’ De werkgroep zal Qatar nog geregeld bezoeken en tot een jaar na het WK actief blijven, ook om de nalatenschap te regelen.

Natuurlijk zal er altijd kritiek blijven, vooral vanwege het lot van de werkers. Volgens sommige media zijn al 6.500 arbeiders omgekomen bij de bouw van WK-infrastructuur. Maar zelfs mensenrechtenorganisatie Amnesty International en andere ngo’s zijn tegen een boycot, al kwam Amnesty deze week opnieuw met een kritisch rapport. Ja, er is vooruitgang geboekt, maar die verloopt traag en niet iedereen houdt zich aan de afspraken, is de strekking. Amnesty noemde het getal van 15 duizend doden, tussen 2011 en 2020, waarbij het gaat om alle gestorven immigranten, van professoren en bouwvakkers tot kindermeisjes, onder twee miljoen buitenlandse werknemers in Qatar. Kritiek is er op het uitblijven van onderzoek naar doodsoorzaken. De Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) komt binnenkort met recente cijfers over de bouw.

Taliban

De Jong pleit voor duurzame verandering. ‘Het toernooi gaat sowieso door en wij willen ons kwalificeren, meedoen en eventueel winnen. Wij willen ook maatschappelijk bewust deelnemer zijn, en niet alles en iedereen direct veroordelen. Vijftig jaar geleden was er nog niets in Qatar. Er is alleen al een enorm cultureel verschil met Nederland, en er zijn veel spanningen in de regio. Jemen, Afghanistan, Saoedi-Arabië. Qatar vangt ook Afghaanse vluchtelingen op.

‘Ja, dan zeggen critici dat de Taliban de ruimte krijgen vanuit Qatar, maar anderzijds hebben de Verenigde Staten daar hun grootste bases in de Golfregio. De problematiek heeft zoveel kanten. Alle ngo’s en vakbonden zeggen dat het onverstandig zou zijn om het WK te boycotten, mede omdat enorme vooruitgang is geboekt, van arbeidswetgeving, afschaffen van het kafala-systeem (lijfeigenschap, red.), invoering van minimumloon, protocollen over de hitte, tot een klachtenbureau voor arbeiders. En ja, de implementatie heeft tijd nodig.’

Meer over